Τετάρτη 11 Ιανουαρίου 2012
Αρχική Ταυτότητα Συνδρομές Προηγούμενα Τεύχη Ενδιαφέροντα links Αναζήτηση Athens Review of Books Blog Σημεία Διανομής Διανέμεται σε όλα τα βιβλιοπωλεία και στα κεντρικά περίπτερα. Αναλυτικός πίνακας: Αθήνας Θεσσαλονίκης Περιφέρειας WE HAVE THE TROIKA WE DESERVE! Έχουμε και την Tρόικα που μας αξίζει! OPEN LETTER TO THE TROIKA Προς Τρόικα Ανοικτή Επιστολή Έγραψαν για την ARB 1. Gregory Jusdanis, ιστοσελίδα του Stanford University “Baby, we're so Provincial” (Μωρό μου, είμαστε τόσο επαρχιώτες) 2. Ελισαβετ Kοτζια, Η Καθημερινή: Έντυπο υψηλών προδιαγραφών 3. Νίκος Μπακουνάκης, Το Βήμα: ARB Ενδιαφέροντα Links Arts & Letters Daly The Times Literary Supplement (TLS) TED: Ideas worth spreading London Review of Books The Stanford Encyclopedia of Philosophy Ενημερώσεις Ενημερωθείτε με e-mail Ενημερωθείτε με RSS Επικοινωνία Τηλέφωνο/Fax 210 7241063 athensreview@gmail.com info@booksreview.gr Η ARB Facebook Επισκεφτείτε μας στο Facebook Μνημόνιο. Ένα post mortem Από τον ΧΡΥΣΑΦΗ Ι. ΙΟΡΔΑΝΟΓΛΟΥ 1. Εισαγωγή
Το Μνημόνιο και τα μέτρα που το συνόδευαν έγιναν νόμος του κράτους στις 6 Μαΐου 2010. Η Ελλάδα είχε ελάχιστα περιθώρια να παζαρέψει τις βασικές κατευθύνσεις του και ακόμη λιγότερα να τις απορρίψει. Η χώρα όφειλε να δανεισθεί άμεσα προκειμένου να εξοφλήσει ομόλογα αξίας 8,5 δισ. ευρώ που έληγαν στις 19 Μαΐου. Ήταν όμως πρακτικώς αποκλεισμένη από τις διεθνείς αγορές.
Η μονομερής κήρυξη παύσης πληρωμών ήταν αδιανόητη γιατί σήμαινε τα εξής: Πρώτο, δεδομένου ότι μεγάλο κομμάτι της περιουσίας των ελληνικών τραπεζών ήταν επενδυμένο σε ελληνικά ομόλογα, ο εκμηδενισμός της αξίας των τελευταίων θα οδηγούσε το τραπεζικό σύστημα σε κατάρρευση. Τούτο θα σήμαινε κατάρρευση της εγχώριας πίστης και του διεθνούς εμπορίου. Δεύτερο, η δημοσιονομική περιστολή θα ήταν πολύ μεγαλύτερη από αυτήν που –τελικά– επιχειρήθηκε. Το συνολικό δημόσιο έλλειμμα του 2009 ήταν 36,6 δισ. Από αυτά, περί τα 12,5 αφορούσαν πληρωμές τόκων. Τα υπόλοιπα 24 δισ. ήταν πρωτογενές έλλειμμα: η διαφορά των εκτός τόκων δαπανών του Ελληνικού Δημοσίου από τα έσοδά του. Το 2010 το πρωτογενές έλλειμμα περικόπηκε περίπου στο μισό και τα 11,4 δισ. που απέμειναν χρηματοδοτήθηκαν από τον μηχανισμό στήριξης. Χωρίς αυτόν η Ελλάδα θα ήταν υποχρεωμένη περικόψει ολόκληρο το έλλειμμά της εντός του 2010.
Το θέμα του παρόντος κειμένου είναι τι σήμαινε και πώς εφαρμόσθηκε το πρόγραμμα πολιτικής που προσφέρθηκε στην Ελλάδα. Με ενδιαφέρει το Μνημόνιο όπως ήταν και όχι αυτό που θα μπορούσε να είναι αν οι επιλογές της ΕΕ ήταν διαφορετικές. Η Ελλάδα δεν είχε έλεγχο πάνω στις αποφάσεις αυτές. Ακόμη όμως και αν μια διαφορετική πολιτική των βόρειων χωρών της ΕΕ ελάφραινε το ελληνικό χρέος, τούτο δεν θα αναιρούσε τα θεμελιώδη προβλήματα της χώρας: τη δυσλειτουργικότητα του ελληνικού κράτους και την απώλεια ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας.
2.
Η χρηματοδοτική στήριξη
Το Μνημόνιο ήταν –πρώτα από όλα– ένα δάνειο 110 δισ. ευρώ προς την Ελλάδα. Τα μέλη της ευρωζώνης θα κάλυπταν τα 80 και το ΔΝΤ τα 30. Από αυτά, τα 10 δισ. προορίζονταν για τη στήριξη του τραπεζικού συστήματος. Τα υπόλοιπα για την κάλυψη των χρηματοδοτικών αναγκών του Ελληνικού Δημοσίου. Η εκταμίευση των δόσεων θα ολοκληρωνόταν στο δεύτερο τρίμηνο του 2013. Η αποπληρωμή των δανείων θα άρχιζε μετά το πέρας μιας τριετούς περιόδου χάριτος και η εξόφληση θα ολοκληρωνόταν περί τα μέσα του 2015.
Δύο από τις θεμελιώδεις υποθέσεις του Μνημονίου ήσαν: α) το ελληνικό δημόσιο χρέος ήταν βιώσιμο, δεν χρειαζόταν περικοπή, β) η Ελλάδα θα μπορούσε να επιστρέψει στις αγορές το 2012. Η εξέλιξη των πραγμάτων έδειξε ότι στην περίπτωση που αυτή η υπόθεση δεν επαληθευόταν η χρηματοδοτική στήριξη θα συνεχιζόταν.
Με τη συμφωνία η Ελλάδα απέφευγε μιαν άμεση κατάρρευση και μισάνοιγε την πόρτα για περαιτέρω στήριξή της στο μέλλον. Από την πλευρά της, η Ευρωζώνη απέφευγε μια δραματική αναστάτωση στο χρηματοπιστωτικό της σύστημα. Οι δανειστές αναλάμβαναν την αποπληρωμή των ληγόντων ελληνικών ομολόγων και την, μέχρις ενός ορίου και χρονικού σημείου, κάλυψη των τρεχουσών χρηματοδοτικών αναγκών του Ελληνικού Δημοσίου. Θα κατέβαλαν προσυμφωνημένα ποσά για την κάλυψη του πρωτογενούς ελλείμματος της Ελλάδας, το οποίο όμως θα έπρεπε να βαίνει μειούμενο με προκαθορισμένο τέμπο και να μηδενιζόταν το 2012. Σε αντάλλαγμα, η Ελλάδα καλούνταν να βάλει τα του οίκου της σε τάξη έτσι ώστε να μη χρειάζεται να επανέρχεται κάθε τόσο για νέα βοήθεια.
3.
Το πρόγραμμα στην αρχική του μορφή:
δυο στόχοι και μια προϋπόθεση
Οι επιδιώξεις του προγράμματος ήταν να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα τα δυο σκέλη της ελληνικής κρίσης: α) Να βάλει το δημόσιο χρέος σε καθοδική τροχιά και τάξη στα δημόσια οικονομικά της Ελλάδας. β) Να αντιστρέψει τις απώλειες ανταγωνιστικότητας της οικονομίας. Απαραίτητη προϋπόθεση ήταν η διαφύλαξη της σταθερότητας του τραπεζικού συστήματος. Η έκθεση των ελληνικών τραπεζών στο χρέος σήμαινε ότι τυχόν (ασυνόδευτη από εξωτερική στήριξη) περικοπή του χρέους θα διακινδύνευε την κατάρρευσή τους. Η ένταση ανάμεσα στον παράγοντα βιωσιμότητα των ελληνικών τραπεζών και τον παράγοντα ελάφρυνση του δημόσιου χρέους διαπερνούσε το πρόγραμμα.
[3.1 Οι δημοσιονομικοί στόχοι] Η πρώτη προτεραιότητα του Μνημονίου ήταν η σταθεροποίηση του δημόσιου χρέους μέχρι το 2013 και η μετέπειτα μείωσή του. Τούτο θεωρούνταν αναγκαία προϋπόθεση για την επιστροφή της Ελλάδας στις αγορές. Η επίτευξη του στόχου απαιτούσε τη μείωση του συνολικού ελλείμματος σε ποσοστό χαμηλότερο του 3% του ΑΕΠ μέχρι το 2014 (από το 15,4% του 2009). Επίσης, απαιτούνταν ο εντός δυο ετών μηδενισμός του πρωτογενούς ελλείμματος της χώρας, η μετατροπή του σε πλεόνασμα και η διατήρησή του σε υψηλά πλεονασματικά επίπεδα για πολλά χρόνια. Τα δημοσιονομικό πρόγραμμα του Μνημονίου αρθρώθηκε γύρω από τους στόχους για το συνολικό και το πρωτογενές έλλειμμα. Για την επίτευξή τους το Μνημόνιο προέβλεπε μέτρα περικοπής δαπανών και αύξησης εσόδων ύψους 30 δισ. ευρώ που έπρεπε να ληφθούν στη διάρκεια της πενταετίας 2010-14. Προσθέτοντας και τα μέτρα που είχαν ήδη ληφθεί πριν τον Μάιο του 2010 το συνολικό μέγεθος των παρεμβάσεων ξεπερνούσε τα 40 δισ. ευρώ (περί το 18% του ΑΕΠ).
Το πρόγραμμα δεν ήταν νοητό να ζητάει την άμεση εξάλειψη του πρωτογενούς ελλείμματος. Για δυο χρόνια τα ελλείμματα αυτά θα παρέμεναν και, συνεπώς, το δημόσιο χρέος αρχικά θα αυξανόταν πριν σταθεροποιηθεί. Η αποκλιμάκωση των ελλειμμάτων όμως έπρεπε να είναι ταχεία. Γι’ αυτό, το πρόγραμμα σχεδιάστηκε έτσι ώστε το κύριο βάρος των μέτρων να συγκεντρώνεται στην αρχή, στα έτη 2010-2011. Η λύση της πιο βραδείας αποκλιμάκωσης δεν επιλέχθηκε γιατί: α) θα αύξανε ακόμη περισσότερο το χρέος και θα έδινε τα λάθος σήματα στις αγορές, β) θα απαιτούσε μεγαλύτερη στήριξη από τους πιστωτές.
Τα πρωτογενή πλεονάσματα είναι η ευθεία μέθοδος μείωσης του χρέους. Ωστόσο, η εξέλιξη του χρέους μιας χώρας δεν εξαρτάται μόνο από το πρωτογενές πλεόνασμα αλλά και από άλλους παράγοντες, όπως ο ρυθμός ανάπτυξης, το επιτόκιο δανεισμού κ.λπ. Μερικοί από αυτούς αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Έτσι, προσπαθώντας να διορθώσεις τον ένα μπορεί να παροξύνεις τον άλλο. Στην περίπτωσή μας, η δημοσιονομική περιστολή ήταν σίγουρο ότι θα βάθαινε την ύφεση. Τούτο δυσκόλευε την επίτευξη των στόχων για τα πρωτογενή πλεονάσματα. Γι’ αυτό, ο όγκος των προβλεπόμενων μέτρων ήταν μεγαλύτερος από τους επιδιωκόμενους στόχους (για μείωση του ελλείμματος από το 15,4% σε κάτω από 3% του ΑΕΠ χρειάζονταν μέτρα ίσα με το 18%). Η ύφεση λόγω των μέτρων προεξοφλούνταν και η επίπτωσή της λαμβανόταν υπόψη. Το κρίσιμο θέμα ήταν να μην είναι μεγαλύτερη σε βάθος και διάρκεια από την προσχεδιασμένη. Τούτο μετέτρεπε το όλο πρόγραμμα σε άσκηση ισορροπίας σε τεντωμένο σχοινί. Και αυτό μας φέρνει στην τρίτη από τις θεμελιώδεις υποθέσεις του Μνημονίου: ότι η ύφεση θα κορυφωνόταν το 2010, θα συνεχιζόταν με μικρότερη ένταση το 2011 και ότι η οικονομία θα άρχιζε να ανακάμπτει το 2012.
[3.2 Διαρθρωτικές αλλαγές στη λειτουργία του κράτους] Τα μέτρα του 2010 ήταν στο πλείστο τους «οριζόντια». Ήταν «εύκολα» στον σχεδιασμό και την εφαρμογή τους. Νοούνταν όμως ως γέφυρα που θα κάλυπτε τους στόχους του 2010 και θα έδινε χρόνο για την προετοιμασία «χειρουργικών» επεμβάσεων αργότερα. Η πρόθεση του Μνημονίου για το 2011 και μετά ήταν η εξοικονόμηση δαπανών μέσα από την εκλογίκευση της λειτουργίας της κρατικής μηχανής και η αύξηση των εσόδων μέσω της μεταρρύθμισης του φοροεισπρακτικού μηχανισμού. Επεδίωκε την αλλαγή της λειτουργίας και τον περιορισμό της βάσης του κόστους του ελληνικού κράτους. Η τρόικα δεν είχε εμπιστοσύνη σε εύκολα αντιστρέψιμες πρωτοβουλίες (όπως η μείωση των αποδοχών) που άφηναν ανέγγιχτη τη βάση του κόστους. Η κεντρική επιδίωξη ήταν μόνιμες μεταρρυθμίσεις οι οποίες από τη στιγμή που θα είχαν υιοθετηθεί θα ήταν δύσκολο να αντιστραφούν.
Οι προτεινόμενες αλλαγές στη λειτουργία του κράτους επικεντρώνονταν στις κύριες πηγές του δημοσιονομικού εκτροχιασμού. Από την πλευρά των δαπανών αυτές ήταν: τα ελλείμματα των ταμείων, το μισθολογικό κόστος, οι δαπάνες υγείας, οι ΔΕΚΟ και η δυσλειτουργία του συστήματος των προμηθειών. Στενά συνδεόμενες με τις εστίες αυτές ήταν οι δυσλειτουργίες της διαδικασίας κατάρτισης, εκτέλεσης και ελέγχου του κρατικού προϋπολογισμού. Τέλος, το Μνημόνιο έθετε το θέμα της ριζικής αναδιοργάνωσης της δημόσιας διοίκησης. Από την πλευρά των εσόδων, τα ζητούμενα ήταν η αναδιάταξη του φοροεισπρακτικού μηχανισμού και η εκλογίκευση της φορολογικής νομοθεσίας. Ειδικότερα:[1]
● Για το συνταξιοδοτικό προβλεπόταν άμεση επέμβαση στις βασικές παραμέτρους (όρια ηλικίας, ποσοστά αναπλήρωσης κ.λπ.) του συστήματος κύριας σύνταξης. Επίσης προβλεπόταν η συγχώνευση των υπαρχόντων ταμείων σε τρία. Η μεταρρύθμιση του συστήματος των επικουρικών συντάξεων και η αναθεώρηση της λίστας των βαρέων και ανθυγιεινών αφήνονταν για το 2011.
● Για τον περιορισμό του μισθολογικού κόστους του δημόσιου τομέα προβλέπονταν: το πέρασμα της μισθοδοσίας σε μια Ενιαία Αρχή Πληρωμών, η υιοθέτηση ενός νέου μισθολογίου, η κατάργηση δημόσιων φορέων που δεν παρήγαγαν έργο κ.λπ.
● Για το Σύστημα Υγείας προβλέπονταν: η μείωση του κόστους των φαρμάκων και των προμηθειών των νοσοκομείων, η ηλεκτρονική συνταγογράφηση, αλλαγές στον τρόπο διοίκησης των νοσοκομείων και ο διαχωρισμός της ασφάλισης υγείας από τα ταμεία συντάξεων.
● Οι ΔΕΚΟ του τομέα των μεταφορών καλούνταν να μειώσουν τα ελλείμματά τους μέσα από τη διοικητική τους αναδιοργάνωση, τη μείωση του υπεράριθμου προσωπικού και την περικοπή των πιο ζημιογόνων κομματιών του δικτύου τους.
● Οι προμήθειες του ελληνικού κράτους θα περνούσαν στον έλεγχο μιας ενιαίας αρχής δημόσιων προμηθειών.
● Οι ετήσιοι Προϋπολογισμοί θα εντάσσονταν στα πλαίσια ενός μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού προγράμματος, η παρακολούθηση των δαπανών θα συστηματοποιούνταν και η ποιότητα των στατιστικών στοιχείων θα βελτιωνόταν.
● Η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και εισφοροδιαφυγής απαιτούσε την αναδιοργάνωση της φορολογικής μηχανής και την αλλαγή των μεθόδων της. Οι προβλεπόμενες ρυθμίσεις περιλάμβαναν: την επικέντρωση των φορολογικών ελέγχων στις υψηλού κινδύνου ομάδες φορολογουμένων, τη συγκεντροποίηση των ελέγχων, την αναδιοργάνωση των ΔΟΥ κ.λπ.
● Παραδόξως, το αρχικό Μνημόνιο περιλάμβανε ελάχιστες αποκρατικοποιήσεις.
Οι παραπάνω μεταρρυθμίσεις –εάν εφαρμόζονταν– θα άλλαζαν τον τρόπο λειτουργίας της ελληνικής κρατικής γραφειοκρατίας και θα ήταν, σε μεγάλο βαθμό, μη αντιστρέψιμες. Το θέμα ήταν η ανάληψη του αρχικού «κόστους εγκατάστασης».
[3.3 Μεταρρυθμίσεις για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας] Εξίσου κρίσιμη με το δημοσιονομικό πρόβλημα ήταν και η επιδείνωση του ελλείμματος των εξωτερικών συναλλαγών της περιόδου 2000-2008. Η επιδείνωση αποδίδεται, εν πολλοίς, στην απώλεια ανταγωνιστικότητας των ελληνικών προϊόντων. Αυτή έχει δυο διαστάσεις.
Πρώτο, την απώλεια ανταγωνιστικότητας ως προς τις τιμές και το κόστος παραγωγής. Στην περίοδο 2000-09 οι τιμές των ελληνικών προϊόντων και το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος απέκλιναν από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η δεύτερη διάσταση αντανακλά πιο μακροχρόνιες αδυναμίες: Η παραγωγική βάση των διεθνώς εμπορευσίμων προϊόντων είναι υπερβολικά στενή για να καλύψει τις εισαγωγικές ανάγκες της χώρας. Επιπρόσθετα, η ελληνική παραγωγή επικεντρώνεται σε μη δυναμικά προϊόντα, μέτριας ποιότητας και χαμηλής καινοτομίας. Τέλος, το κόστος παραγωγής των κλάδων των εμπορευσίμων επιβαρύνεται από το τεχνητά διογκωμένο τίμημα που καλούνται να καταβάλουν για υπηρεσίες που δεν μπορούν παρά να τις προμηθεύονται εγχωρίως. Αυτές οι υπηρεσίες είναι εκείνες που, πρωτίστως, ευνοούνται από προστατευτικές ρυθμίσεις (εμπόδια εισόδου, διοικητικά καθορισμένες αμοιβές ή ποσοστά κέρδους κ.λπ.). Τούτες διατηρούν τις τιμές στις μη εμπορεύσιμες υπηρεσίες σε ψηλά επίπεδα και επιβαρύνουν το κόστος παραγωγής των κλάδων των εμπορευσίμων που –όντας ανοιχτοί στον ανταγωνισμό– δεν έχουν πού να κρυφτούν. Αν σε αυτές τις επιβαρύνσεις προστεθούν και οι «φόροι υπέρ τρίτων» καθώς και το κόστος σε χρόνο και χρήμα που επιβάλλουν στις επιχειρήσεις οι συναλλαγές με το Δημόσιο, η εικόνα ολοκληρώνεται.
Η στρατηγική του Μνημονίου απέναντι στο θέμα της ανταγωνιστικότητας κινούνταν πάνω σε τρεις άξονες: Εσωτερική υποτίμηση, μεταρρυθμίσεις στην αγορά προϊόντων και εργασίας, φιλικότερο επενδυτικό περιβάλλον. Το πρόγραμμα υπέθετε ότι η στρατηγική που πρότεινε θα εφαρμοζόταν πλήρως και θα απέδιδε γρήγορα. Αυτή ήταν η τέταρτη θεμελιώδης υπόθεση του Μνημονίου.
α) Η εσωτερική υποτίμηση (η μείωση τιμών και αποδοχών) στόχευε στην αντιμετώπιση της απώλειας ανταγωνιστικότητας τιμών και κόστους. Τούτο θα επιτυγχανόταν μέσω της ύφεσης που θα συμπίεζε τιμές και μισθούς. Το πρόγραμμα υπέθετε ότι η ύφεση του 2010-11 θα αντέστρεφε μέρος της σωρευμένης απώλειας ανταγωνιστικότητας της περιόδου 2000-2009. Το θέμα ήταν ότι αν η προσαρμογή τιμών και μισθών ήταν κατώτερη του αναμενομένου, η ύφεση θα επιδεινωνόταν. Τότε, η παράταση του αποπληθωρισμού θα ερχόταν σε ολοένα και οξύτερη σύγκρουση με τον άλλο μείζονα στόχο του Μνημονίου, τη μείωση του δημόσιου χρέους (είναι δύσκολη η μείωση ενός χρέους σε συνθήκες αποπληθωρισμού). Συνεπώς, η αντιστροφή των απωλειών ανταγωνιστικότητας τιμών δεν μπορούσε να βασίζεται μόνο στην ύφεση. Χρειαζόταν ένας επιπρόσθετος μηχανισμός.
β) Ο μηχανισμός αυτός ήταν οι συνδυασμένες διαρθρωτικές παρεμβάσεις στην αγορά προϊόντων (και ιδιαίτερα των υπηρεσιών) και στην αγορά εργασίας. Ο στόχος των παρεμβάσεων ήταν διττός: πρώτο, να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της ανταγωνιστικότητας μέσω της παράλληλης μείωσης περιθωρίων κέρδους, κόστους εργασίας και κόστους παραγωγής και, δεύτερο, να ενθαρρύνει –σε βάθος χρόνου– την αναδιάταξη της παραγωγικής βάσης μέσα από την εξάλειψη των τεχνητών πλεονεκτημάτων που ευνοούν μια σειρά από επαγγέλματα και υπηρεσίες.
Στο επίκεντρο των μεταρρυθμίσεων στην αγορά προϊόντων ήταν το άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων και η εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για τις υπηρεσίες.
Στο πεδίο της αγοράς εργασίας, η τρόικα επέμεινε πάνω σε μια σημαντική αλλαγή: Οι επιχειρησιακές συμβάσεις εργασίας θα έπρεπε να υπερτερούν των κλαδικών όχι ως εξαίρεση αλλά ως κανόνας. Με το καθεστώς του Ν. 1876/90 οι κλαδικές συμβάσεις ήταν το επίκεντρο του συστήματος συλλογικών διαπραγματεύσεων. Οι συμβάσεις σε επίπεδο επιχείρησης ίσχυαν μόνο αν βελτίωναν τις κλαδικές. Κατά την τρόικα το καθεστώς αυτό ωθούσε προς την αύξηση του κόστους εργασίας και ευθυνόταν για την απώλεια θέσεων εργασίας. Το προβάδισμα των επιχειρησιακών συμβάσεων και η διευκόλυνση της δημιουργίας επιχειρησιακών σωματείων ήταν ένας Ρουβίκωνας που η Ελλάδα έπρεπε να περάσει. Ήταν ένα βήμα στην κατεύθυνση της αποκέντρωσης των συλλογικών διαπραγματεύσεων και της προσαρμοστικότητας στα δεδομένα της εκάστοτε επιχείρησης. Η μεταρρύθμιση αυτή συνεπάγεται αλλαγή του συσχετισμού ισχύος στο συνδικαλιστικό κίνημα. Αποδυναμώνει τις κλαδικές ενώσεις που αποτελούν το κέντρο του σημερινού κινήματος (και πηγή του κατακερματισμού της αγοράς εργασίας σε insiders και outsiders).
γ) Ο τρίτος άξονας της στρατηγικής ήταν η διευκόλυνση των επενδύσεων και της επιχειρηματικότητας. Προβλέπονταν μέτρα περιορισμού των διατυπώσεων και των εμποδίων για την έναρξη μιας επιχείρησης ή για τη διενέργεια επενδύσεων και αναστροφής του εχθρικού κλίματος προς την επιχειρηματικότητα.
Όλα τα παραπάνω αποτελούσαν βελτιώσεις του παραγωγικού περιβάλλοντος που θα «υποδέχονταν» την ανάκαμψη της ζήτησης. Οι απαντήσεις όμως του Μνημονίου στο ερώτημα από πού θα προερχόταν η ανάκαμψη δεν ήταν πειστικές. Καθώς η προσπάθεια ήταν η αλλαγή των ισορροπιών της οικονομίας, το πρόγραμμα «έβλεπε» τις αρχικές επεκτατικές ωθήσεις να έρχονται όχι από την ιδιωτική ή δημόσια κατανάλωση αλλά από τις εξαγωγές και τις επενδύσεις. Η ανάκαμψη των εξαγωγών, πράγματι, συνέβη. Η εξαγωγική βάση της Ελλάδας όμως ήταν πολύ «στενή» για να μπορέσει να «σύρει» ολόκληρη την οικονομία.
Το αδύνατο σημείο του Μνημονίου αφορούσε την πολιτική για την αναβίωση των επενδύσεων. Με δεδομένη την πιστωτική ασφυξία και την υποαπασχόληση του παραγωγικού δυναμικού που επικρατεί δεν μπορούσε να περιμένει πολλά από τις εγχώριες ιδιωτικές επενδύσεις. Οι δημόσιες επενδύσεις ήταν πολιτικά απροστάτευτες και θα περικόπτονταν. Το ίδιο το Μνημόνιο δεν έφερνε μαζί του κάποια «προίκα» μέσω της οποίας θα χρηματοδοτούνταν έργα υποδομής. Άρα η τύχη της επενδυτικής δραστηριότητας εξαρτιόταν από την απορρόφηση των πόρων του ΕΣΠΑ και τις ξένες επενδύσεις. Η απορροφητικότητα του ΕΣΠΑ, ωστόσο, ήταν ανεπαρκής και οι σημερινές συνθήκες λειτουργούν αποτρεπτικά ως προς τις ξένες επενδύσεις. Ένα πιθανό μέσο προσέλκυσης ξένων επενδύσεων, οι αποκρατικοποιήσεις, είχε υποβαθμισθεί στο αρχικό Μνημόνιο.
[3.4. Τι σήμαιναν όλα αυτά] Παρά τις αδυναμίες του, το Μνημόνιο έθετε επί τάπητος το μέγεθος του ελληνικού προβλήματος. Το δημοσιονομικό του σκέλος προέβλεπε πρωτογενή πλεονάσματα για χρόνια. Τούτο σήμαινε ότι το ελληνικό κράτος δεν μπορούσε πλέον να λειτουργεί όπως πριν. Ο τρόπος διοίκησης και παρέμβασής του στην οικονομία όφειλαν να αλλάξουν και η προδιάθεση του δημοσιονομικού συστήματος για ελλείμματα να αντιστραφεί.
Στο πεδίο της οικονομίας και της κοινωνίας το Μνημόνιο συνεπαγόταν μεγάλες αλλαγές ισορροπιών: α) Τη μεταφορά ανθρώπινων και υλικών πόρων από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα. Καθιστώντας την προοπτική μιας θέσης στο Δημόσιο δυσκολότερη και λιγότερο ελκυστική στόχευε στην αλλαγή του καθεστώτος των κινήτρων στη βάση των οποίων οι νέοι άνθρωποι διαμορφώνουν τα σχέδια της ζωής τους. β) Τη μεταφορά πόρων από την κατανάλωση στις επενδύσεις και τις εξαγωγές. γ) Τη μεταφορά ανθρώπινων πόρων από προστατευμένες μη εμπορεύσιμες υπηρεσίες στους κλάδους των εμπορευσίμων προϊόντων. Μια από τις συνέπειες των προνομιακών ρυθμίσεων που διέπουν μια σειρά κλάδων και επαγγελμάτων είναι ότι διοχετεύουν τεχνητά ανθρώπινους πόρους προς αυτούς. Η εξάλειψη των προσόδων που απορρέουν από τις ρυθμίσεις τούτες θα έκανε αυτούς τους κλάδους λιγότερο ελκυστικούς ως προοπτική απασχόλησης. Ανάλογη ήταν και η πρόθεση της άρσης του κατακερματισμού της αγοράς εργασίας σε insiders και outsiders.
Οι παραπάνω μεταρρυθμίσεις προϋπέθεταν και συνεπάγονταν βαθιές αλλαγές στον υφιστάμενο κοινωνικό συσχετισμό δυνάμεων. Το συμπέρασμα της τρόικας ήταν ότι με τις απαιτήσεις πάνω στο δημόσιο ταμείο που ο μεταπολιτευτικός συσχετισμός συνεπαγόταν η Ελλάδα ήταν ξοφλημένη. Με τις αγκυλώσεις της ελληνικής οικονομίας η Ελλάδα ήταν επίσης ξοφλημένη. Το Μνημόνιο ζητούσε ένα big bang και προϋπέθετε ότι μπορεί να γίνει ή τουλάχιστο να δρομολογηθεί μέσα σε τρία χρόνια.
4.
Αστοχίες στην εφαρμογή
[4.1. Οι πρώτοι μήνες[2]] Μέχρι τα τέλη του 2010 οι στόχοι του Μνημονίου υλοποιούνταν με μικρές αποκλίσεις:
Οι δημοσιονομικοί στόχοι
Το συνολικό δημόσιο έλλειμμα μειώθηκε κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ, από το 15,4% του 2009 στο 10,4% το 2010. Το πρωτογενές έλλειμμα μειώθηκε κατά 5,5 μονάδες. Οι μειώσεις απείχαν κάπως από τους στόχους αλλά εξακολουθούσαν να αποτελούν αξιοσημείωτη επίδοση. Τα μέτρα που λήφθηκαν για να επιτευχθούν ήταν, εν πολλοίς, «οριζόντια». Από την πλευρά των δαπανών η εξοικονόμηση προήλθε από περικοπές μισθών των δημοσίων υπαλλήλων, περικοπές συντάξεων, το πάγωμα των προσλήψεων και την περικοπή των δαπανών υγείας και άμυνας. Από την πλευρά των εσόδων η αύξηση προήλθε: από την άνοδο του ΦΠΑ και άλλων έμμεσων φόρων, την επιβολή έκτακτων εισφορών και το μέτρο της «περαίωσης».[3] Οι αδυναμίες ωστόσο ήταν, ήδη, ορατές. Η αύξηση των φορολογικών εσόδων ήταν μικρότερη από την προβλεπόμενη και δεν εξηγούνταν μόνο από τη μείωση των εισοδημάτων. Είχε συμβάλει και η επίταση των αδυναμιών του φοροεισπρακτικού μηχανισμού. Οι στόχοι για το έλλειμμα επιτεύχθηκαν, σε μεγάλο βαθμό, χάρη στο ότι η περικοπή των δημόσιων δαπανών ήταν μεγαλύτερη από αυτήν που σχεδιαζόταν.
Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις
Η κορυφαία μεταρρύθμιση του 2010 αφορούσε το καθεστώς των κύριων συντάξεων και εμπεριεχόταν σε δυο νόμους που ψηφίστηκαν τον Ιούλιο του 2010. Ο Ν. 3863 αφορούσε τις συντάξεις στον ιδιωτικό τομέα και ο Ν. 3865 αυτές του Δημοσίου. Καθιερωνόταν μια βασική σύνταξη χρηματοδοτούμενη από δημόσιους πόρους, αυξάνονταν τα όρια ηλικίας και μειώνονταν τα ποσοστά αναπλήρωσης. Τέλος, προβλέπονταν συνενώσεις ταμείων σε τρία μεγάλα, ΙΚΑ, ΟΓΑ και Ταμείο των Ανεξάρτητα Απασχολουμένων. Εξακολουθούσαν όμως να παραμένουν εξαιρέσεις και να διατηρούνται ειδικές ρυθμίσεις.
Η δεύτερη μείζων μεταρρύθμιση ήταν η αναδιοργάνωση της τοπικής αυτοδιοίκησης που επιχειρήθηκε με το πρόγραμμα Καλλικράτης (Ν. 3852). Άλλη σημαντική αλλαγή ήταν ο Ν. 3871 μέσω του οποίου επιχειρούνταν η βελτίωση της διαχείρισης του Προϋπολογισμού και ο καλύτερος έλεγχος των δημόσιων δαπανών. Τέλος, αποφασίσθηκε το εντός τριετίας άνοιγμα του κλάδου των φορτηγών δημόσιας χρήσης.
Με εξαίρεση τις πρωτοβουλίες για τις συντάξεις, η κυβέρνηση επέλεξε να μην προτρέξει έναντι των στόχων του Μνημονίου. Αρκούνταν να εφαρμόζει τα συμφωνηθέντα. Η στάση της στο θέμα των αποκρατικοποιήσεων είναι ενδεικτική. Καθώς το αρχικό Μνημόνιο δεν προέβλεπε εκτεταμένες αποκρατικοποιήσεις, ούτε μια δεν είχε επιχειρηθεί ένα χρόνο μετά την ψήφισή του.
Παρά ταύτα η πορεία του προγράμματος θεωρούνταν ικανοποιητική και –μέχρι τον Σεπτέμβριο– αυτό αποτυπώθηκε στα επιτόκια δανεισμού του ελληνικού κράτους που έδειχναν καθοδικές τάσεις. Αυτό αντιστράφηκε όταν η Γερμανία πρότεινε τη δημιουργία ενός μόνιμου μηχανισμού διαχείρισης κρίσεων που περιλάμβανε την ελεγχόμενη χρεοκοπία κρατών και τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στις ζημίες.
Το αποτέλεσμα των δημοτικών εκλογών του Νοεμβρίου 2010 ήταν ευνοϊκό για το κυβερνών κόμμα. Από πολιτική άποψη η είσοδος στην κρίσιμη φάση των μεταρρυθμίσεων ήταν εφικτή. Αυτό όμως που ακολούθησε ήταν μια περίοδος χαλάρωσης. Η αμηχανία κορυφώθηκε όταν τον Φεβρουάριο 2011 η τρόικα πρότεινε αποκρατικοποιήσεις ύψους 50 δισ. εντός 5 ετών. Αρχικά η κυβέρνηση απέρριψε την πρόταση. Μολονότι η απόρριψη ανακλήθηκε σύντομα, η παράλυση επιτάθηκε.
[4.2. Η εμπλοκή στην εφαρμογή του προγράμματος του 2011] Τα συμπτώματα της εμπλοκής ήταν πολλά: οι στόχοι δεν επιτυγχάνονταν, οι συμφωνημένες πρωτοβουλίες υλοποιούνταν μερικώς. Το μείζον σύμπτωμα ήταν η αστοχία στην εφαρμογή: νομοθετικές πρωτοβουλίες που δεν είχαν συνέχεια ή απλώς δεν εφαρμόζονταν.
Οι δημοσιονομικοί στόχοι
Οι αστοχίες στην εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2011 καθιστούσαν αδύνατη την επίτευξη του στόχου για μείωση του ελλείμματος στο 7,5% του ΑΕΠ. Τα έσοδα του Τακτικού Προϋπολογισμού του 2011 ήταν χαμηλότερα από αυτά του 2010 και οι δαπάνες του υψηλότερες.[4] Υπό τις συνθήκες αυτές η λήψη νέων, άμεσης απόδοσης μέτρων (όπως το τέλος ακινήτων) ήταν αναπόφευκτη. Ακόμη και με τα νέα μέτρα οι στόχοι για το έλλειμμα δεν θα επιτευχθούν: το συνολικό δημόσιο έλλειμμα για το έτος 2011 εκτιμάται ότι θα ανέλθει στο 9% του ΑΕΠ.[5] Οι αστοχίες ετούτες δεν οφείλονται μόνο στο ότι η ύφεση είναι βαθύτερη από την αναμενόμενη. Η μείωση των ελλειμμάτων από το 2011 και εντεύθεν ήταν στενά συναρτημένη με την απόδοση των μεταρρυθμίσεων στον δημόσιο τομέα που θα εξοικονομούσαν δαπάνες και θα βελτίωναν τα έσοδα. Τούτα είτε καθυστερούσαν είτε δεν είχαν την προσδοκώμενη απόδοση. Στις περιπτώσεις αυτές οι εκπρόσωποι της τρόικας θα επέμεναν στην bottom line, στην τήρηση των στόχων για τα ελλείμματα. Τούτο σήμαινε τη λήψη νέων «οριζόντιων» μέτρων βιαστικά σχεδιασμένων και χωρίς περιθώρια συνυπολογισμού του κόστους τους για την οικονομία.
Οι αστοχίες σχετικά με τις διαρθρωτικές αλλαγές στο κράτος
● Στη Δημόσια Διοίκηση, το νέο ενιαίο μισθολόγιο θα έπρεπε να είχε θεσπισθεί και η Ενιαία Αρχή Πληρωμών να λειτουργεί από τον Ιούνιο του 2011. Τελικά το μισθολόγιο θεσπίσθηκε –υπό την πίεση της μη καταβολής της 6ης δόσης– με το Πολυνομοσχέδιο (Ν. 4024 /27-10-2011).
● Η κατάργηση υπολειτουργούντων δημόσιων φορέων και η αναδιοργάνωση της διοίκησης ήταν από τις πρώτες εξαγγελίες της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ. Ελάχιστα πράγματα έγιναν με την κατάργηση φορέων στην πρώτη διετία της θητείας της. Στο θέμα της διοίκησης, μια μελέτη του ΟΟΣΑ έχει παραδοθεί πρόσφατα. Πίσω από τη δυστοκία υπήρχε η αυταπάτη ότι η διεκπεραίωση του Μνημονίου ήταν δυνατή χωρίς απολύσεις στο Δημόσιο. Θεωρούνταν ότι οι συνταξιοδοτήσεις μαζί με τον περιορισμό των προσλήψεων θα αρκούσαν. Η συνέπεια δεν ήταν μόνο η μετατόπιση του βάρους προς τον φορολογούμενο, αλλά και η έλλειψη προετοιμασίας για τη στιγμή που οι απολύσεις θα γίνονταν αναπόφευκτες. Τελικά, η εργασιακή εφεδρεία υιοθετήθηκε από το Πολυνομοσχέδιο. Οι προς υπαγωγή στην εφεδρεία υπάλληλοι όμως δεν θα είναι οι λιγότερο χρήσιμοι, θα είναι όσοι πλησιάζουν στη σύνταξη.
● Οι αλλαγές στη διαχείριση του Προϋπολογισμού του Ν. 3871/2010 βελτίωσαν την παρακολούθηση της εκτέλεσης του προϋπολογισμού. Δεν επέτυχαν όμως τον κεντρικό στόχο, τον έλεγχο των δαπανών των υπουργείων.[6] Η Ενιαία Αρχή Δημόσιων Προμηθειών θεσπίσθηκε αλλά δεν έχει αναλάβει καθήκοντα.[7]
● Τα εκκρεμούντα ζητήματα του ασφαλιστικού, οι επικουρικές συντάξεις και τα βαρέα και ανθυγιεινά ρυθμίζονται μόλις τώρα. Η καθυστέρηση συνέβαλε στην πέραν του προβλεπομένου επαύξηση των ελλειμμάτων των ταμείων, τα οποία, με τη σειρά τους, είναι ο κύριος λόγος της μη υλοποίησης των δημοσιονομικών στόχων του 2011.
● Στον τομέα της Υγείας έχει σημειωθεί εξοικονόμηση πόρων στο κόστος των φαρμάκων και των ιατρικών προμηθειών. Με τον Ν. 3918 το πλείστο των ταμείων ασφάλισης υγείας συγχωνεύτηκαν σε ένα, τον ΕΟΠΥΥ. Η ηλεκτρονική συνταγογράφηση όμως δεν έχει προχωρήσει. Επίσης αναμένονται τα αποτελέσματα της διοικητικής αναμόρφωσης του χάρτη των νοσοκομείων της χώρας.[8]
● Στο ζήτημα της αναδιοργάνωσης των φοροεισπρακτικών μηχανισμών και της φοροδιαφυγής έχουν παρθεί μέτρα (στόχευση σε ομάδες υψηλού κινδύνου, δημιουργία ειδικών φορολογικών δικαστηρίων). Τα αποτελέσματα όμως είναι πενιχρά. Και οι βαθύτερες τομές, όπως η συγκέντρωση της συλλογής φόρων σε ένα κέντρο, ο εκσυγχρονισμός της μηχανογράφησης του συστήματος, η αναδιοργάνωση των τοπικών ΔΟΥ καθυστερούν.[9]
Διαρθρωτικές αλλαγές στη λειτουργία της οικονομίας
● Η ελληνική κυβέρνηση, τελικά, υιοθέτησε την πολιτική των αποκρατικοποιήσεων, ίδρυσε το Ταμείο Αξιοποίησης της Δημόσιας Περιουσίας και, μετά, παρέλυσε. Οι μόνες κινήσεις που ακολούθησαν ήταν η πώληση του 10% των μετοχών του ΟΤΕ και η πώληση αδειών στον ΟΠΑΠ.
● Σε σχέση με τα κλειστά επαγγέλματα, ο Ν. 3919/2011 εξάλειψε σε επίπεδο αρχής τους περιορισμούς ως προς την είσοδο στο εκάστοτε επάγγελμα. Παράλληλα όμως, μια σειρά περιορισμοί διατηρήθηκαν για τους δικηγόρους, συμβολαιογράφους, μηχανικούς και λογιστές. Τα αποτελέσματα ήταν απογοητευτικά.[10]
● Στο θέμα της αγοράς εργασίας, η ελληνική πλευρά επέμεινε επί ένα χρόνο να δίνει μάχη υπέρ της διατήρησης της γενικής υπεροχής των κλαδικών συμβάσεων αποδεχόμενη την υπεροχή των επιχειρησιακών συμβάσεων μόνο ως εξαίρεση.
● Στο θέμα του ανοίγματος της αγοράς ενέργειας δεν υπήρξε πρόοδος.
● Μια από τις κρισιμότερες αστοχίες του πρώτου εξαμήνου του 2011 ήταν η ανεπαρκής απορρόφηση των κονδυλίων του ΕΣΠΑ.[11]
5.
Αστοχίες προβλέψεων
Για ένα πρόγραμμα που ισορροπούσε σε τεντωμένο σχοινί οι παραπάνω αστοχίες ήταν αρκετές για να το εκτροχιάσουν. Ούτε οι προβλέψεις του επαληθεύθηκαν όμως.
α) Η πρόβλεψη ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να επιστρέψει στις αγορές το 2012 ήταν υπεραισιόδοξη στα όρια της ανειλικρίνειας. Το ότι ελάχιστοι την πίστεψαν δημιουργούσε συνθήκες εκκρεμότητας που υπονόμευαν τόσο την ανάκαμψη των επενδύσεων όσο και την αξιοπιστία του ίδιου του προγράμματος.
β) To Μνημόνιο υποτίμησε την ταχύτητα της αύξησης της ανεργίας. Η πρόβλεψη ήταν ότι το ποσοστό της ανεργίας θα έφθανε σε μια κορύφωση το 2012 αγγίζοντας το 15% του εργατικού δυναμικού.[12] Η ανεργία έχει ήδη ξεπεράσει αυτό το ποσοστό. Το ποσοστό ανεργίας τον Αύγουστο 2011 είχε φτάσει στο 18,4% και ο αριθμός των ανέργων τις 908 χιλιάδες.[13]
γ) Ο πληθωρισμός σημείωσε μιαν απρόσμενη άνοδο στο 4,7% το 2010. Η άνοδος οφειλόταν κατά τα τρία τέταρτά της στις αυξήσεις των έμμεσων φόρων. Παρά την ύφεση η αντίσταση των περιθωρίων κέρδους σε πολλούς κλάδους ήταν ισχυρή και ο ΦΠΑ και οι άλλοι φόροι πέρασαν στις τιμές. Αντίθετα, ο εκτός φόρων πυρήνας του πληθωρισμού παρέμεινε χαμηλός. Από τις αρχές του 2011 η επίπτωση των φόρων πέρασε και ο πληθωρισμός αποκλιμακώθηκε όπως αναμενόταν.[14]
δ) Το Μνημόνιο υποεκτίμησε το μέγεθος της πτώσης της επενδυτικής δραστηριότητας.[15]
ε) Η κρισιμότερη αστοχία ήταν αυτή που αφορούσε το ΑΕΠ. Προβλεπόταν μείωση του ΑΕΠ κατά –4% το 2010, εξασθένηση της ύφεσης στο –2,6% το 2011 και ανάκαμψη +1,1% το 2012.[16] Αυτό που συνέβη ήταν: το 2010 το ΑΕΠ μειώθηκε κατά 4,5% (βάσει των παλιότερων στοιχείων) και 3,5% (βάσει των αναθεωρημένων). Το 2011 η ύφεση προβλέπεται να φτάσει στο –5,5% και το 2012 στο –2,8%. Τούτο δεν είναι μικρό λάθος. Το Μνημόνιο έπεσε έξω σχετικά με το προφίλ της ύφεσης. Αυτή δεν κορυφώθηκε το 2010. Μοιάζει να κορυφώνεται το 2011 και να συνεχίζεται το 2012. Οι αστοχίες της πρόβλεψης για το ΑΕΠ αλλάζουν τα δεδομένα για την πορεία του χρέους, τα μέτρα που χρειάζονται, τον όγκο της ανεργίας και, φυσικά, για το μέγεθος και τη διάρκεια της στήριξης της Ελλάδας που απαιτείται.
Ποιοι παράγοντες επέτειναν την ύφεση; Αναμφίβολα, η δημοσιονομική περιστολή συρρίκνωσε τα εισοδήματα και οδήγησε την κατανάλωση σε μεγάλη πτώση. Ήταν ο μόνος παράγοντας; Το προφίλ της ύφεσης (ιδίως εκείνο που αποτυπώνεται στα αναθεωρημένα στοιχεία) δεν «πολυταιριάζει» με αυτό της εξέλιξης των δημόσιων ελλειμμάτων. Βλέποντας τα στοιχεία παρατηρούμε: Το πελώριο έλλειμμα του 2009 δεν διέσωσε τη χώρα από την ύφεση.[17] Το 2010 το δημόσιο έλλειμμα μειώθηκε κατά 5 μονάδες, ενώ το ΑΕΠ (βάσει των παλιότερων στοιχείων) συρρικνώθηκε κατά –4,5% (δηλαδή η ύφεση βάθυνε κατά δυόμιση μονάδες σε σχέση με το 2009). Τα δεδομένα αυτά υποδηλώνουν σημαντική επίπτωση της δημοσιονομικής περιστολής. Με τα αναθεωρημένα στοιχεία όμως η εικόνα αλλάζει: μετά από μια 5 μονάδων συρρίκνωση του ελλείμματος, το ΑΕΠ το 2010 μειώθηκε κατά –3,5% (δηλαδή σημείωσε μια οριακή μόνον επιδείνωση σε σχέση με το –3,2% του 2009). Η επίδραση της δημοσιονομικής περιστολής μοιάζει να είναι περιορισμένη. Το 2011 η ύφεση βαθαίνει. Στα πρώτα τρία τρίμηνα του 2011, όμως, δεν είχαμε περαιτέρω περιστολή, οι δημόσιες δαπάνες κάπως αυξήθηκαν, ενώ η φορολογική επιβάρυνση μειώθηκε.[18]
Αν λοιπόν η δημοσιονομική περιστολή δεν είναι ο μόνος παράγοντας που εξηγεί την ύφεση, ποιοι είναι οι άλλοι υποψήφιοι; Ο πρώτος είναι η εντεινόμενη πιστωτική ασφυξία. Η ρευστότητα στην οικονομία μειώθηκε κατά 12% το 2010 και κατά 9,5% μόνο στο πρώτο 6μηνο του 2011. Η πιστωτική επέκταση προς τον ιδιωτικό τομέα ήταν μηδενική το 2010 και είχε αρνητικό πρόσημο το πρώτο εξάμηνο του 2011. Τα φαινόμενα αυτά είναι αποτέλεσμα της μείωσης των καταθέσεων και της ανασφάλειας που κυριαρχεί στο τραπεζικό σύστημα. Ταιριάζουν με το προφίλ της ύφεσης και αποτελούν βασικό μέρος της ερμηνείας της επιδείνωσης του 2011. Η χρηματοδότηση της οικονομίας θα είναι το κλειδί των μελλοντικών εξελίξεων. Ένας δεύτερος υποψήφιος ένοχος για την δυσπραγία είναι η αβεβαιότητα που δημιουργεί η παράταση της εκκρεμότητας σχετικά με το μέλλον της οικονομίας. Ένας τρίτος, η ασκηθείσα φορολογική πολιτική. Τέλος, υπάρχει ο παράγοντας της απώλειας παραγωγής που προκαλούν οι κινητοποιήσεις.
στ) Η πρόβλεψη η οποία, επί του παρόντος, δεν αστόχησε είναι ότι οι ισορροπίες της οικονομίας θα αλλάξουν προς την κατεύθυνση της εξωστρέφειας. Οι εξαγωγικοί κλάδοι της οικονομίας όντως βελτίωσαν τις επιδόσεις τους.
6.
Το Μεσοπρόθεσμο και η νέα Δανειακή Σύμβαση
Η νέα αύξηση των επιτοκίων των ελληνικών ομολόγων το φθινόπωρο του 2010 κατέστησε βέβαιο ότι η Ελλάδα θα χρειαζόταν νέα στήριξη. Προκειμένου να περιορισθεί το κόστος της προτάθηκαν η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα και οι αποκρατικοποιήσεις. Η νέα στρατηγική αποτυπώθηκε στη Συμφωνία της 21ης Ιουλίου 2011. Οι αρμοδιότητες (αλλά όχι και οι πόροι) του EFSF διευρύνονταν. Στην Ελλάδα προσφερόταν ένα νέο δάνειο 109 δισ. ευρώ με χαμηλό επιτόκιο. Οι κάτοχοι ελληνικών ομολόγων θα υφίσταντο ένα «εθελοντικό κούρεμα» της τάξης του 21%. Τα ομόλογα αυτά θα ανταλλάσσονταν με νέα, 30ετούς διάρκειας και εγγυημένα από το EFSF. Από την πλευρά της η Ελλάδα καλούνταν να υιοθετήσει ένα νέο Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα για την περίοδο 2011-15 (Ν. 3986). Τα μέτρα που έπρεπε να ληφθούν κατά την πενταετία ήταν συνολικού ύψους 28 δισ. Δεδομένου ότι το προβλεπόμενο «κούρεμα» των ομολόγων του ιδιωτικού τομέα θα είχε μικρή επίδραση στο ελληνικό δημόσιο χρέος, η είσπραξη 50 δισ. ευρώ από αποκρατικοποιήσεις αποκτούσε κεντρική σημασία ως εργαλείο μείωσης του χρέους.
Στους μήνες που ακολούθησαν οι αστοχίες στην εφαρμογή του Μνημονίου και η επιδείνωση της ύφεσης στην Ελλάδα κατέστησαν σαφές ότι η Συμφωνία της 21ης Ιουλίου δεν αρκούσε. Το ΔΝΤ, σε εμπιστευτική Έκθεσή του, εκτιμά ότι το ελληνικό χρέος δεν είναι βιώσιμο και ζητά «κούρεμα» της αξίας των ελληνικών ομολόγων της τάξης του 50-60%.[19] Οι εκτιμήσεις αυτές οδήγησαν στη Συμφωνία της 26ης Οκτωβρίου και στη Νέα Δανειακή Σύμβαση. Με τη νέα διευθέτηση αναγνωριζόταν ότι η Ελλάδα δεν θα μπορέσει να επιστρέψει στις αγορές πριν το 2021 και ότι το χρέος της έπρεπε να περικοπεί δραστικά. Για τον σκοπό αυτό, τα ομόλογα που βρίσκονται στην κατοχή ιδιωτών (περίπου 206 δισ.) θα περικόπτονταν κατά 50% και τα παλιά ομόλογα θα ανταλλάσσονταν με νέα, μακράς διάρκειας και εγγυημένα από το EFSF. Καθώς η ανταλλαγή είναι «εθελοντική», το θέμα-κλειδί είναι αν ένα υψηλό ποσοστό από τους επενδυτές θα συμφωνήσει με αυτήν. Η δανειακή σύμβαση προβλέπει τη χορήγηση νέας βοήθειας ύψους 130 δισ. που έρχεται να προστεθεί στα εναπομένοντα 45 δισ. του αρχικού Μνημονίου. Από τούτα, πάνω από 30 δισ. προορίζονται για την επανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών. Ο τρόπος με τον οποίο θα γίνει αυτή, καθώς και η εξασφάλιση της ρευστότητας της ελληνικής οικονομίας, είναι θέματα-κλειδιά για την επιτυχία του όλου εγχειρήματος και είναι ακόμη σε εκκρεμότητα. Πάνω από 100 δισ. προορίζονται για την κάλυψη των δανειακών αναγκών του Ελληνικού Δημοσίου μέχρι το 2014.[20] Σε αντάλλαγμα, η Ελλάδα καλείται να τηρήσει το Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα που έχει ήδη ψηφίσει (πρωτογενή πλεονάσματα από το 2012 και αποκρατικοποιήσεις) και να συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις αποδεχόμενη την επιτήρησή τους από ξένους συμβούλους.
Από την πλευρά της, η ελληνική κυβέρνηση πιεζόμενη από τις αστοχίες της και τις εγχώριες αντιδράσεις άρχισε να καταφεύγει σε όλο και πιο αδιέξοδα εγχειρήματα. Τον Σεπτέμβριο επιχείρησε να επαναδιαπραγματευθεί τους στόχους για το δημόσιο έλλειμμα. Χωρίς νέα μέτρα όμως το έλλειμμα του 2011 θα ήταν μεγαλύτερο από αυτό του 2010, πράγμα που θα μπορούσε να αποβεί μοιραίο. Η τρόικα διέκοψε τις συζητήσεις και ευρωζώνη και ΔΝΤ σκλήρυναν τη στάση τους. Η ελληνική κυβέρνηση υποχώρησε. Μετά ήρθε η ιδέα του δημοψηφίσματος. Δεν ήταν καλή ιδέα. Στο εξωτερικό, ερμηνεύτηκε ως δείγμα κακής πίστης και οδήγησε τις αγορές σε πελώρια αναστάτωση. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες έθεσαν θέμα διακοπής κάθε βοήθειας προς την Ελλάδα και άμεσης αποχώρησής της από το ευρώ. Ο κίνδυνος που ελλόχευε από την αρχή βγήκε στην επιφάνεια. Στη διάρκεια των τελευταίων δυο χρόνων η κυρίαρχη αφήγηση ήταν αυτή της επιδημίας: η Ελλάδα έπρεπε να διασωθεί για να μη μεταδοθεί η κρίση. Με τις πράξεις της η Ελλάδα οδηγεί στην επικράτηση μιας άλλης αφήγησης, αυτήν της γάγγραινας: η κατάσταση του «άρρωστου» μέλους είναι τόσο απελπιστική που η καλύτερη λύση είναι να απομονωθεί και να ακρωτηριασθεί.
7.
Συμπεράσματα
Τι μένει από το αρχικό Μνημόνιο; Τα περί βιωσιμότητας του χρέους, γρήγορης επιστροφής της Ελλάδας στις αγορές, ανάκαμψης το 2012 και γρήγορης απόδοσης των μεταρρυθμίσεων εγκαταλείπονται. Η αναγκαιότητα επίτευξης πρωτογενών πλεονασμάτων και οι διαρθρωτικές αλλαγές μένουν. Εάν η κρίση στην Ευρωζώνη μπορέσει να ελεγχθεί πριν συμπαρασύρει τα πάντα και εάν οι τρεις μεγάλες εκκρεμότητες, η ανταλλαγή ομολόγων, η επανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και η διασφάλιση της ρευστότητας της οικονομίας, εξελιχθούν ομαλά, η νέα διευθέτηση προσφέρει πλεονεκτήματα. Πάνω από όλα προσφέρει χρόνο.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται να προσφύγει στις αγορές για την αναχρηματοδότηση του χρέους της πριν το 2021. Τα ληξιπρόθεσμα χρέη της προς ιδιώτες αντικαθίστανται με ομόλογα που θα εξοφληθούν μετά από δεκαετίες. Ο χρόνος εξόφλησης των δανείων από την Ευρωζώνη έχει επίσης μετατεθεί. Εκείνο που καλείται να κάνει η χώρα είναι να καταβάλλει τους τόκους για το χρέος της, που έχουν επίσης μειωθεί. Η νέα σύμβαση καλύπτει τις δανειακές ανάγκες της χώρας μέχρι το 2014. Μετά το 2015 όμως, ο ελληνικός προϋπολογισμός πρέπει να είναι ισοσκελισμένος. Τα έσοδα πρέπει να καλύπτουν το σύνολο των εξόδων μαζί με τους τόκους. Μετά το 2015 η Ελλάδα θα πρέπει να μπορεί να «αυτοεξυπηρετείται» και θα είναι μόνη απέναντι στους δαίμονές της. Οι επιλογές που έχει μπροστά της είναι: κατάρρευση και έξοδος από το ευρώ, αργός στραγγαλισμός εντός ευρώ ή προσαρμογή.
Βλέποντας το αρχικό Μνημόνιο από τη δική μας σκοπιά μπορούμε να πούμε ότι οι σχεδιαστές του μας ζήτησαν να δαγκώσουμε μεγαλύτερο κομμάτι από αυτό που μπορούσαμε να καταπιούμε. Αγνόησαν το ποιοι ήταν εκείνοι που καλούνταν να εφαρμόσουν όσα ζητούσαν.[21] Το σύνολο του ελληνικού αδιεξόδου αποκαλύφθηκε με το Μνημόνιο. Οι αδυναμίες του πολιτικού συστήματος είναι γνωστές. Η αντίδραση των ομάδων συμφερόντων που θίγονται ήταν προβλέψιμη, αλλά η αδιάλλακτη άρνησή τους να δεχθούν παραχωρήσεις εξακολουθεί να εντυπωσιάζει. Για μια ακόμη φορά φάνηκε ότι (με λίγες εξαιρέσεις) τα τηλεοπτικά μας μέσα ρέπουν προς τη δημαγωγία και τον πανικό. Η αποκάλυψη των τελευταίων δυο ετών όμως είναι η έκταση της παράλυσης της δημόσιας διοίκησης. Η διοίκηση που έχουμε δεν μπορεί να αντιμετωπίσει κρίσεις. Δεν έχει την πειθαρχία, την αίσθηση της αποστολής, τα κίνητρα ή την expertise που χρειάζονται. Αυτά από τη σκοπιά μας.
Από τη σκοπιά των υπολοίπων Ευρωπαίων τα πράγματα φαίνονται αλλιώς. Το ερώτημά τους είναι απλό: εάν μπροστά σε υπαρξιακό κίνδυνο οι Έλληνες δεν μπορούν να κάνουν αυτό που χρειάζεται, τότε δεν θα μπορέσουν ποτέ. Στην περίπτωση αυτή όμως δεν δικαιούνται να ταξιδεύουν στο βαγόνι της πρώτης θέσης.
[2] IMF, Third Review Under Stand-by Arrangement-Staff Report, March 2011 / IMF, Fourth Review Under Stand-by Arrangement, July 2011 / European Commission, European Economy, The Economic Adjustment Programme for Greece, Third Review, Winter 2011, Occasional Papers, No.77, February 2011/ European Commission, European Economy, The Economic Adjustment Programme for Greece, Fourth Review, Spring 2011, Occasional Papers, No.82, July 2011.
[3] OECD, Economic Surveys, Greece, Paris, August 2011, pp. 42-46.
[4] Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, Πορεία Εκτέλεσης Προϋπολογισμού, Δελτία 8 (Αύγουστος), 9 (Σεπτέμβριος) και 10 (Οκτώβριος).
[5] Υπουργείο Οικονομικών, Εισηγητική Έκθεση Προϋπολογισμού 2012, Αθήνα, Οκτώβριος 2011, Πίνακας 3.2, σ. 44.
[6] IMF, Fourth Review Under Stand-by Arrangement, July 2011, σ. 7.
[7] European Commission, Task Force for Greece, 1st Quarterly Report, Nov. 2011, σ. 18-19.
[8] European Commission, Fifth Review, σ. 32 και OECD, Surveys, Greece, σ. 77-78, 99-101.
[9] IMF, Fourth Review, July 2011, σ. 14 και European Commission, Fifth Review, σ. 31.
[10] European Commission, Fifth Review, σ. 34-5.
[11] Η Ομάδα Δράσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής πρότεινε τη μείωση του απαιτούμενου ποσοστού συγχρηματοδότησης από εγχώριους πόρους στο 5%, την επικέντρωση σε ορισμένα μεγάλα έργα και τη χρήση άλλων χρηματοδοτικών εργαλείων για την καλύτερη αξιοποίηση των κοινοτικών κονδυλίων. European Commission, Task Force for Greece, 1st Quarterly Report, Nov. 2011, σ. 7-12.
[12] IMF, Greece, Staff Report on Request for Stand-by Arrangement, May 2010, Table, 1.
[13] Ελληνική Στατιστική Αρχή, Δελτίο Τύπου, Έρευνα Εργατικού Δυναμικού: Αύγουστος 2011, Πειραιάς, 11.11.2011.
[14] Τράπεζα της Ελλάδος, Έκθεση του Διοικητή για το 2010, Αθήνα 2011, σ. 95-99.
[15] IMF, Staff Report on Request for Stand-by Arrangement, May 2010, Πίνακας 1, σ. 26 και European Commission, Fifth Review, σ. 11.
[16] IMF, Staff Report on Request for Stand-by Arrangement, May 2010, Πίνακας 1, σ. 26.
[17] Το ΑΕΠ σύμφωνα με τα παλιότερα στοιχεία μειώθηκε κατά 2% και σύμφωνα με τα αναθεωρημένα κατά 3,2%.
[18] Τα παραπάνω υποδηλώνουν ότι οι πολλαπλασιαστικές επιπτώσεις των καταναλωτικού χαρακτήρα δημόσιων δαπανών και των φόρων εισοδήματος πάνω στην εγχώρια παραγωγή είναι, ίσως, μικρότερες απ’ ό,τι νομίζουμε. Η εικασία μου είναι ότι τα έξτρα διαθέσιμα εισοδήματα που δημιουργούνται με τον τρόπο αυτόν οδηγούν σε αυξημένη κατανάλωση της οποίας η περιεκτικότητα σε εισαγωγές είναι τόσο υψηλή που το όφελος για την εγχώρια παραγωγή είναι μικρό. Η καταναλωτική έξαρση των τελευταίων ετών της ευμάρειας ωφέλησε κύρια τους ξένους παραγωγούς παρά τους ντόπιους και η συρρίκνωση της κατανάλωσης της τελευταίας τριετίας έπληξε καίρια τις εισαγωγές.
[19] IMF, Greece, Debt Sustainability Analysis, Strictly Confidential, 21.10.2011.
[20] Peter Spiegel, “Whither Greece’s new €130 bn? An Update…”, Financial Times, 31.10.2011.
[21] Γεράσιμος Μοσχονάς, «Η τριπλή κατάρρευση ιδεών και στόχων», Το Βήμα, 18.9.2011.
Η μονομερής κήρυξη παύσης πληρωμών ήταν αδιανόητη γιατί σήμαινε τα εξής: Πρώτο, δεδομένου ότι μεγάλο κομμάτι της περιουσίας των ελληνικών τραπεζών ήταν επενδυμένο σε ελληνικά ομόλογα, ο εκμηδενισμός της αξίας των τελευταίων θα οδηγούσε το τραπεζικό σύστημα σε κατάρρευση. Τούτο θα σήμαινε κατάρρευση της εγχώριας πίστης και του διεθνούς εμπορίου. Δεύτερο, η δημοσιονομική περιστολή θα ήταν πολύ μεγαλύτερη από αυτήν που –τελικά– επιχειρήθηκε. Το συνολικό δημόσιο έλλειμμα του 2009 ήταν 36,6 δισ. Από αυτά, περί τα 12,5 αφορούσαν πληρωμές τόκων. Τα υπόλοιπα 24 δισ. ήταν πρωτογενές έλλειμμα: η διαφορά των εκτός τόκων δαπανών του Ελληνικού Δημοσίου από τα έσοδά του. Το 2010 το πρωτογενές έλλειμμα περικόπηκε περίπου στο μισό και τα 11,4 δισ. που απέμειναν χρηματοδοτήθηκαν από τον μηχανισμό στήριξης. Χωρίς αυτόν η Ελλάδα θα ήταν υποχρεωμένη περικόψει ολόκληρο το έλλειμμά της εντός του 2010.
Το θέμα του παρόντος κειμένου είναι τι σήμαινε και πώς εφαρμόσθηκε το πρόγραμμα πολιτικής που προσφέρθηκε στην Ελλάδα. Με ενδιαφέρει το Μνημόνιο όπως ήταν και όχι αυτό που θα μπορούσε να είναι αν οι επιλογές της ΕΕ ήταν διαφορετικές. Η Ελλάδα δεν είχε έλεγχο πάνω στις αποφάσεις αυτές. Ακόμη όμως και αν μια διαφορετική πολιτική των βόρειων χωρών της ΕΕ ελάφραινε το ελληνικό χρέος, τούτο δεν θα αναιρούσε τα θεμελιώδη προβλήματα της χώρας: τη δυσλειτουργικότητα του ελληνικού κράτους και την απώλεια ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας.
2.
Η χρηματοδοτική στήριξη
Το Μνημόνιο ήταν –πρώτα από όλα– ένα δάνειο 110 δισ. ευρώ προς την Ελλάδα. Τα μέλη της ευρωζώνης θα κάλυπταν τα 80 και το ΔΝΤ τα 30. Από αυτά, τα 10 δισ. προορίζονταν για τη στήριξη του τραπεζικού συστήματος. Τα υπόλοιπα για την κάλυψη των χρηματοδοτικών αναγκών του Ελληνικού Δημοσίου. Η εκταμίευση των δόσεων θα ολοκληρωνόταν στο δεύτερο τρίμηνο του 2013. Η αποπληρωμή των δανείων θα άρχιζε μετά το πέρας μιας τριετούς περιόδου χάριτος και η εξόφληση θα ολοκληρωνόταν περί τα μέσα του 2015.
Δύο από τις θεμελιώδεις υποθέσεις του Μνημονίου ήσαν: α) το ελληνικό δημόσιο χρέος ήταν βιώσιμο, δεν χρειαζόταν περικοπή, β) η Ελλάδα θα μπορούσε να επιστρέψει στις αγορές το 2012. Η εξέλιξη των πραγμάτων έδειξε ότι στην περίπτωση που αυτή η υπόθεση δεν επαληθευόταν η χρηματοδοτική στήριξη θα συνεχιζόταν.
Με τη συμφωνία η Ελλάδα απέφευγε μιαν άμεση κατάρρευση και μισάνοιγε την πόρτα για περαιτέρω στήριξή της στο μέλλον. Από την πλευρά της, η Ευρωζώνη απέφευγε μια δραματική αναστάτωση στο χρηματοπιστωτικό της σύστημα. Οι δανειστές αναλάμβαναν την αποπληρωμή των ληγόντων ελληνικών ομολόγων και την, μέχρις ενός ορίου και χρονικού σημείου, κάλυψη των τρεχουσών χρηματοδοτικών αναγκών του Ελληνικού Δημοσίου. Θα κατέβαλαν προσυμφωνημένα ποσά για την κάλυψη του πρωτογενούς ελλείμματος της Ελλάδας, το οποίο όμως θα έπρεπε να βαίνει μειούμενο με προκαθορισμένο τέμπο και να μηδενιζόταν το 2012. Σε αντάλλαγμα, η Ελλάδα καλούνταν να βάλει τα του οίκου της σε τάξη έτσι ώστε να μη χρειάζεται να επανέρχεται κάθε τόσο για νέα βοήθεια.
3.
Το πρόγραμμα στην αρχική του μορφή:
δυο στόχοι και μια προϋπόθεση
Οι επιδιώξεις του προγράμματος ήταν να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα τα δυο σκέλη της ελληνικής κρίσης: α) Να βάλει το δημόσιο χρέος σε καθοδική τροχιά και τάξη στα δημόσια οικονομικά της Ελλάδας. β) Να αντιστρέψει τις απώλειες ανταγωνιστικότητας της οικονομίας. Απαραίτητη προϋπόθεση ήταν η διαφύλαξη της σταθερότητας του τραπεζικού συστήματος. Η έκθεση των ελληνικών τραπεζών στο χρέος σήμαινε ότι τυχόν (ασυνόδευτη από εξωτερική στήριξη) περικοπή του χρέους θα διακινδύνευε την κατάρρευσή τους. Η ένταση ανάμεσα στον παράγοντα βιωσιμότητα των ελληνικών τραπεζών και τον παράγοντα ελάφρυνση του δημόσιου χρέους διαπερνούσε το πρόγραμμα.
[3.1 Οι δημοσιονομικοί στόχοι] Η πρώτη προτεραιότητα του Μνημονίου ήταν η σταθεροποίηση του δημόσιου χρέους μέχρι το 2013 και η μετέπειτα μείωσή του. Τούτο θεωρούνταν αναγκαία προϋπόθεση για την επιστροφή της Ελλάδας στις αγορές. Η επίτευξη του στόχου απαιτούσε τη μείωση του συνολικού ελλείμματος σε ποσοστό χαμηλότερο του 3% του ΑΕΠ μέχρι το 2014 (από το 15,4% του 2009). Επίσης, απαιτούνταν ο εντός δυο ετών μηδενισμός του πρωτογενούς ελλείμματος της χώρας, η μετατροπή του σε πλεόνασμα και η διατήρησή του σε υψηλά πλεονασματικά επίπεδα για πολλά χρόνια. Τα δημοσιονομικό πρόγραμμα του Μνημονίου αρθρώθηκε γύρω από τους στόχους για το συνολικό και το πρωτογενές έλλειμμα. Για την επίτευξή τους το Μνημόνιο προέβλεπε μέτρα περικοπής δαπανών και αύξησης εσόδων ύψους 30 δισ. ευρώ που έπρεπε να ληφθούν στη διάρκεια της πενταετίας 2010-14. Προσθέτοντας και τα μέτρα που είχαν ήδη ληφθεί πριν τον Μάιο του 2010 το συνολικό μέγεθος των παρεμβάσεων ξεπερνούσε τα 40 δισ. ευρώ (περί το 18% του ΑΕΠ).
Το πρόγραμμα δεν ήταν νοητό να ζητάει την άμεση εξάλειψη του πρωτογενούς ελλείμματος. Για δυο χρόνια τα ελλείμματα αυτά θα παρέμεναν και, συνεπώς, το δημόσιο χρέος αρχικά θα αυξανόταν πριν σταθεροποιηθεί. Η αποκλιμάκωση των ελλειμμάτων όμως έπρεπε να είναι ταχεία. Γι’ αυτό, το πρόγραμμα σχεδιάστηκε έτσι ώστε το κύριο βάρος των μέτρων να συγκεντρώνεται στην αρχή, στα έτη 2010-2011. Η λύση της πιο βραδείας αποκλιμάκωσης δεν επιλέχθηκε γιατί: α) θα αύξανε ακόμη περισσότερο το χρέος και θα έδινε τα λάθος σήματα στις αγορές, β) θα απαιτούσε μεγαλύτερη στήριξη από τους πιστωτές.
Τα πρωτογενή πλεονάσματα είναι η ευθεία μέθοδος μείωσης του χρέους. Ωστόσο, η εξέλιξη του χρέους μιας χώρας δεν εξαρτάται μόνο από το πρωτογενές πλεόνασμα αλλά και από άλλους παράγοντες, όπως ο ρυθμός ανάπτυξης, το επιτόκιο δανεισμού κ.λπ. Μερικοί από αυτούς αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Έτσι, προσπαθώντας να διορθώσεις τον ένα μπορεί να παροξύνεις τον άλλο. Στην περίπτωσή μας, η δημοσιονομική περιστολή ήταν σίγουρο ότι θα βάθαινε την ύφεση. Τούτο δυσκόλευε την επίτευξη των στόχων για τα πρωτογενή πλεονάσματα. Γι’ αυτό, ο όγκος των προβλεπόμενων μέτρων ήταν μεγαλύτερος από τους επιδιωκόμενους στόχους (για μείωση του ελλείμματος από το 15,4% σε κάτω από 3% του ΑΕΠ χρειάζονταν μέτρα ίσα με το 18%). Η ύφεση λόγω των μέτρων προεξοφλούνταν και η επίπτωσή της λαμβανόταν υπόψη. Το κρίσιμο θέμα ήταν να μην είναι μεγαλύτερη σε βάθος και διάρκεια από την προσχεδιασμένη. Τούτο μετέτρεπε το όλο πρόγραμμα σε άσκηση ισορροπίας σε τεντωμένο σχοινί. Και αυτό μας φέρνει στην τρίτη από τις θεμελιώδεις υποθέσεις του Μνημονίου: ότι η ύφεση θα κορυφωνόταν το 2010, θα συνεχιζόταν με μικρότερη ένταση το 2011 και ότι η οικονομία θα άρχιζε να ανακάμπτει το 2012.
[3.2 Διαρθρωτικές αλλαγές στη λειτουργία του κράτους] Τα μέτρα του 2010 ήταν στο πλείστο τους «οριζόντια». Ήταν «εύκολα» στον σχεδιασμό και την εφαρμογή τους. Νοούνταν όμως ως γέφυρα που θα κάλυπτε τους στόχους του 2010 και θα έδινε χρόνο για την προετοιμασία «χειρουργικών» επεμβάσεων αργότερα. Η πρόθεση του Μνημονίου για το 2011 και μετά ήταν η εξοικονόμηση δαπανών μέσα από την εκλογίκευση της λειτουργίας της κρατικής μηχανής και η αύξηση των εσόδων μέσω της μεταρρύθμισης του φοροεισπρακτικού μηχανισμού. Επεδίωκε την αλλαγή της λειτουργίας και τον περιορισμό της βάσης του κόστους του ελληνικού κράτους. Η τρόικα δεν είχε εμπιστοσύνη σε εύκολα αντιστρέψιμες πρωτοβουλίες (όπως η μείωση των αποδοχών) που άφηναν ανέγγιχτη τη βάση του κόστους. Η κεντρική επιδίωξη ήταν μόνιμες μεταρρυθμίσεις οι οποίες από τη στιγμή που θα είχαν υιοθετηθεί θα ήταν δύσκολο να αντιστραφούν.
Οι προτεινόμενες αλλαγές στη λειτουργία του κράτους επικεντρώνονταν στις κύριες πηγές του δημοσιονομικού εκτροχιασμού. Από την πλευρά των δαπανών αυτές ήταν: τα ελλείμματα των ταμείων, το μισθολογικό κόστος, οι δαπάνες υγείας, οι ΔΕΚΟ και η δυσλειτουργία του συστήματος των προμηθειών. Στενά συνδεόμενες με τις εστίες αυτές ήταν οι δυσλειτουργίες της διαδικασίας κατάρτισης, εκτέλεσης και ελέγχου του κρατικού προϋπολογισμού. Τέλος, το Μνημόνιο έθετε το θέμα της ριζικής αναδιοργάνωσης της δημόσιας διοίκησης. Από την πλευρά των εσόδων, τα ζητούμενα ήταν η αναδιάταξη του φοροεισπρακτικού μηχανισμού και η εκλογίκευση της φορολογικής νομοθεσίας. Ειδικότερα:[1]
● Για το συνταξιοδοτικό προβλεπόταν άμεση επέμβαση στις βασικές παραμέτρους (όρια ηλικίας, ποσοστά αναπλήρωσης κ.λπ.) του συστήματος κύριας σύνταξης. Επίσης προβλεπόταν η συγχώνευση των υπαρχόντων ταμείων σε τρία. Η μεταρρύθμιση του συστήματος των επικουρικών συντάξεων και η αναθεώρηση της λίστας των βαρέων και ανθυγιεινών αφήνονταν για το 2011.
● Για τον περιορισμό του μισθολογικού κόστους του δημόσιου τομέα προβλέπονταν: το πέρασμα της μισθοδοσίας σε μια Ενιαία Αρχή Πληρωμών, η υιοθέτηση ενός νέου μισθολογίου, η κατάργηση δημόσιων φορέων που δεν παρήγαγαν έργο κ.λπ.
● Για το Σύστημα Υγείας προβλέπονταν: η μείωση του κόστους των φαρμάκων και των προμηθειών των νοσοκομείων, η ηλεκτρονική συνταγογράφηση, αλλαγές στον τρόπο διοίκησης των νοσοκομείων και ο διαχωρισμός της ασφάλισης υγείας από τα ταμεία συντάξεων.
● Οι ΔΕΚΟ του τομέα των μεταφορών καλούνταν να μειώσουν τα ελλείμματά τους μέσα από τη διοικητική τους αναδιοργάνωση, τη μείωση του υπεράριθμου προσωπικού και την περικοπή των πιο ζημιογόνων κομματιών του δικτύου τους.
● Οι προμήθειες του ελληνικού κράτους θα περνούσαν στον έλεγχο μιας ενιαίας αρχής δημόσιων προμηθειών.
● Οι ετήσιοι Προϋπολογισμοί θα εντάσσονταν στα πλαίσια ενός μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού προγράμματος, η παρακολούθηση των δαπανών θα συστηματοποιούνταν και η ποιότητα των στατιστικών στοιχείων θα βελτιωνόταν.
● Η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και εισφοροδιαφυγής απαιτούσε την αναδιοργάνωση της φορολογικής μηχανής και την αλλαγή των μεθόδων της. Οι προβλεπόμενες ρυθμίσεις περιλάμβαναν: την επικέντρωση των φορολογικών ελέγχων στις υψηλού κινδύνου ομάδες φορολογουμένων, τη συγκεντροποίηση των ελέγχων, την αναδιοργάνωση των ΔΟΥ κ.λπ.
● Παραδόξως, το αρχικό Μνημόνιο περιλάμβανε ελάχιστες αποκρατικοποιήσεις.
Οι παραπάνω μεταρρυθμίσεις –εάν εφαρμόζονταν– θα άλλαζαν τον τρόπο λειτουργίας της ελληνικής κρατικής γραφειοκρατίας και θα ήταν, σε μεγάλο βαθμό, μη αντιστρέψιμες. Το θέμα ήταν η ανάληψη του αρχικού «κόστους εγκατάστασης».
[3.3 Μεταρρυθμίσεις για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας] Εξίσου κρίσιμη με το δημοσιονομικό πρόβλημα ήταν και η επιδείνωση του ελλείμματος των εξωτερικών συναλλαγών της περιόδου 2000-2008. Η επιδείνωση αποδίδεται, εν πολλοίς, στην απώλεια ανταγωνιστικότητας των ελληνικών προϊόντων. Αυτή έχει δυο διαστάσεις.
Πρώτο, την απώλεια ανταγωνιστικότητας ως προς τις τιμές και το κόστος παραγωγής. Στην περίοδο 2000-09 οι τιμές των ελληνικών προϊόντων και το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος απέκλιναν από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η δεύτερη διάσταση αντανακλά πιο μακροχρόνιες αδυναμίες: Η παραγωγική βάση των διεθνώς εμπορευσίμων προϊόντων είναι υπερβολικά στενή για να καλύψει τις εισαγωγικές ανάγκες της χώρας. Επιπρόσθετα, η ελληνική παραγωγή επικεντρώνεται σε μη δυναμικά προϊόντα, μέτριας ποιότητας και χαμηλής καινοτομίας. Τέλος, το κόστος παραγωγής των κλάδων των εμπορευσίμων επιβαρύνεται από το τεχνητά διογκωμένο τίμημα που καλούνται να καταβάλουν για υπηρεσίες που δεν μπορούν παρά να τις προμηθεύονται εγχωρίως. Αυτές οι υπηρεσίες είναι εκείνες που, πρωτίστως, ευνοούνται από προστατευτικές ρυθμίσεις (εμπόδια εισόδου, διοικητικά καθορισμένες αμοιβές ή ποσοστά κέρδους κ.λπ.). Τούτες διατηρούν τις τιμές στις μη εμπορεύσιμες υπηρεσίες σε ψηλά επίπεδα και επιβαρύνουν το κόστος παραγωγής των κλάδων των εμπορευσίμων που –όντας ανοιχτοί στον ανταγωνισμό– δεν έχουν πού να κρυφτούν. Αν σε αυτές τις επιβαρύνσεις προστεθούν και οι «φόροι υπέρ τρίτων» καθώς και το κόστος σε χρόνο και χρήμα που επιβάλλουν στις επιχειρήσεις οι συναλλαγές με το Δημόσιο, η εικόνα ολοκληρώνεται.
Η στρατηγική του Μνημονίου απέναντι στο θέμα της ανταγωνιστικότητας κινούνταν πάνω σε τρεις άξονες: Εσωτερική υποτίμηση, μεταρρυθμίσεις στην αγορά προϊόντων και εργασίας, φιλικότερο επενδυτικό περιβάλλον. Το πρόγραμμα υπέθετε ότι η στρατηγική που πρότεινε θα εφαρμοζόταν πλήρως και θα απέδιδε γρήγορα. Αυτή ήταν η τέταρτη θεμελιώδης υπόθεση του Μνημονίου.
α) Η εσωτερική υποτίμηση (η μείωση τιμών και αποδοχών) στόχευε στην αντιμετώπιση της απώλειας ανταγωνιστικότητας τιμών και κόστους. Τούτο θα επιτυγχανόταν μέσω της ύφεσης που θα συμπίεζε τιμές και μισθούς. Το πρόγραμμα υπέθετε ότι η ύφεση του 2010-11 θα αντέστρεφε μέρος της σωρευμένης απώλειας ανταγωνιστικότητας της περιόδου 2000-2009. Το θέμα ήταν ότι αν η προσαρμογή τιμών και μισθών ήταν κατώτερη του αναμενομένου, η ύφεση θα επιδεινωνόταν. Τότε, η παράταση του αποπληθωρισμού θα ερχόταν σε ολοένα και οξύτερη σύγκρουση με τον άλλο μείζονα στόχο του Μνημονίου, τη μείωση του δημόσιου χρέους (είναι δύσκολη η μείωση ενός χρέους σε συνθήκες αποπληθωρισμού). Συνεπώς, η αντιστροφή των απωλειών ανταγωνιστικότητας τιμών δεν μπορούσε να βασίζεται μόνο στην ύφεση. Χρειαζόταν ένας επιπρόσθετος μηχανισμός.
β) Ο μηχανισμός αυτός ήταν οι συνδυασμένες διαρθρωτικές παρεμβάσεις στην αγορά προϊόντων (και ιδιαίτερα των υπηρεσιών) και στην αγορά εργασίας. Ο στόχος των παρεμβάσεων ήταν διττός: πρώτο, να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της ανταγωνιστικότητας μέσω της παράλληλης μείωσης περιθωρίων κέρδους, κόστους εργασίας και κόστους παραγωγής και, δεύτερο, να ενθαρρύνει –σε βάθος χρόνου– την αναδιάταξη της παραγωγικής βάσης μέσα από την εξάλειψη των τεχνητών πλεονεκτημάτων που ευνοούν μια σειρά από επαγγέλματα και υπηρεσίες.
Στο επίκεντρο των μεταρρυθμίσεων στην αγορά προϊόντων ήταν το άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων και η εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για τις υπηρεσίες.
Στο πεδίο της αγοράς εργασίας, η τρόικα επέμεινε πάνω σε μια σημαντική αλλαγή: Οι επιχειρησιακές συμβάσεις εργασίας θα έπρεπε να υπερτερούν των κλαδικών όχι ως εξαίρεση αλλά ως κανόνας. Με το καθεστώς του Ν. 1876/90 οι κλαδικές συμβάσεις ήταν το επίκεντρο του συστήματος συλλογικών διαπραγματεύσεων. Οι συμβάσεις σε επίπεδο επιχείρησης ίσχυαν μόνο αν βελτίωναν τις κλαδικές. Κατά την τρόικα το καθεστώς αυτό ωθούσε προς την αύξηση του κόστους εργασίας και ευθυνόταν για την απώλεια θέσεων εργασίας. Το προβάδισμα των επιχειρησιακών συμβάσεων και η διευκόλυνση της δημιουργίας επιχειρησιακών σωματείων ήταν ένας Ρουβίκωνας που η Ελλάδα έπρεπε να περάσει. Ήταν ένα βήμα στην κατεύθυνση της αποκέντρωσης των συλλογικών διαπραγματεύσεων και της προσαρμοστικότητας στα δεδομένα της εκάστοτε επιχείρησης. Η μεταρρύθμιση αυτή συνεπάγεται αλλαγή του συσχετισμού ισχύος στο συνδικαλιστικό κίνημα. Αποδυναμώνει τις κλαδικές ενώσεις που αποτελούν το κέντρο του σημερινού κινήματος (και πηγή του κατακερματισμού της αγοράς εργασίας σε insiders και outsiders).
γ) Ο τρίτος άξονας της στρατηγικής ήταν η διευκόλυνση των επενδύσεων και της επιχειρηματικότητας. Προβλέπονταν μέτρα περιορισμού των διατυπώσεων και των εμποδίων για την έναρξη μιας επιχείρησης ή για τη διενέργεια επενδύσεων και αναστροφής του εχθρικού κλίματος προς την επιχειρηματικότητα.
Όλα τα παραπάνω αποτελούσαν βελτιώσεις του παραγωγικού περιβάλλοντος που θα «υποδέχονταν» την ανάκαμψη της ζήτησης. Οι απαντήσεις όμως του Μνημονίου στο ερώτημα από πού θα προερχόταν η ανάκαμψη δεν ήταν πειστικές. Καθώς η προσπάθεια ήταν η αλλαγή των ισορροπιών της οικονομίας, το πρόγραμμα «έβλεπε» τις αρχικές επεκτατικές ωθήσεις να έρχονται όχι από την ιδιωτική ή δημόσια κατανάλωση αλλά από τις εξαγωγές και τις επενδύσεις. Η ανάκαμψη των εξαγωγών, πράγματι, συνέβη. Η εξαγωγική βάση της Ελλάδας όμως ήταν πολύ «στενή» για να μπορέσει να «σύρει» ολόκληρη την οικονομία.
Το αδύνατο σημείο του Μνημονίου αφορούσε την πολιτική για την αναβίωση των επενδύσεων. Με δεδομένη την πιστωτική ασφυξία και την υποαπασχόληση του παραγωγικού δυναμικού που επικρατεί δεν μπορούσε να περιμένει πολλά από τις εγχώριες ιδιωτικές επενδύσεις. Οι δημόσιες επενδύσεις ήταν πολιτικά απροστάτευτες και θα περικόπτονταν. Το ίδιο το Μνημόνιο δεν έφερνε μαζί του κάποια «προίκα» μέσω της οποίας θα χρηματοδοτούνταν έργα υποδομής. Άρα η τύχη της επενδυτικής δραστηριότητας εξαρτιόταν από την απορρόφηση των πόρων του ΕΣΠΑ και τις ξένες επενδύσεις. Η απορροφητικότητα του ΕΣΠΑ, ωστόσο, ήταν ανεπαρκής και οι σημερινές συνθήκες λειτουργούν αποτρεπτικά ως προς τις ξένες επενδύσεις. Ένα πιθανό μέσο προσέλκυσης ξένων επενδύσεων, οι αποκρατικοποιήσεις, είχε υποβαθμισθεί στο αρχικό Μνημόνιο.
[3.4. Τι σήμαιναν όλα αυτά] Παρά τις αδυναμίες του, το Μνημόνιο έθετε επί τάπητος το μέγεθος του ελληνικού προβλήματος. Το δημοσιονομικό του σκέλος προέβλεπε πρωτογενή πλεονάσματα για χρόνια. Τούτο σήμαινε ότι το ελληνικό κράτος δεν μπορούσε πλέον να λειτουργεί όπως πριν. Ο τρόπος διοίκησης και παρέμβασής του στην οικονομία όφειλαν να αλλάξουν και η προδιάθεση του δημοσιονομικού συστήματος για ελλείμματα να αντιστραφεί.
Στο πεδίο της οικονομίας και της κοινωνίας το Μνημόνιο συνεπαγόταν μεγάλες αλλαγές ισορροπιών: α) Τη μεταφορά ανθρώπινων και υλικών πόρων από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα. Καθιστώντας την προοπτική μιας θέσης στο Δημόσιο δυσκολότερη και λιγότερο ελκυστική στόχευε στην αλλαγή του καθεστώτος των κινήτρων στη βάση των οποίων οι νέοι άνθρωποι διαμορφώνουν τα σχέδια της ζωής τους. β) Τη μεταφορά πόρων από την κατανάλωση στις επενδύσεις και τις εξαγωγές. γ) Τη μεταφορά ανθρώπινων πόρων από προστατευμένες μη εμπορεύσιμες υπηρεσίες στους κλάδους των εμπορευσίμων προϊόντων. Μια από τις συνέπειες των προνομιακών ρυθμίσεων που διέπουν μια σειρά κλάδων και επαγγελμάτων είναι ότι διοχετεύουν τεχνητά ανθρώπινους πόρους προς αυτούς. Η εξάλειψη των προσόδων που απορρέουν από τις ρυθμίσεις τούτες θα έκανε αυτούς τους κλάδους λιγότερο ελκυστικούς ως προοπτική απασχόλησης. Ανάλογη ήταν και η πρόθεση της άρσης του κατακερματισμού της αγοράς εργασίας σε insiders και outsiders.
Οι παραπάνω μεταρρυθμίσεις προϋπέθεταν και συνεπάγονταν βαθιές αλλαγές στον υφιστάμενο κοινωνικό συσχετισμό δυνάμεων. Το συμπέρασμα της τρόικας ήταν ότι με τις απαιτήσεις πάνω στο δημόσιο ταμείο που ο μεταπολιτευτικός συσχετισμός συνεπαγόταν η Ελλάδα ήταν ξοφλημένη. Με τις αγκυλώσεις της ελληνικής οικονομίας η Ελλάδα ήταν επίσης ξοφλημένη. Το Μνημόνιο ζητούσε ένα big bang και προϋπέθετε ότι μπορεί να γίνει ή τουλάχιστο να δρομολογηθεί μέσα σε τρία χρόνια.
4.
Αστοχίες στην εφαρμογή
[4.1. Οι πρώτοι μήνες[2]] Μέχρι τα τέλη του 2010 οι στόχοι του Μνημονίου υλοποιούνταν με μικρές αποκλίσεις:
Οι δημοσιονομικοί στόχοι
Το συνολικό δημόσιο έλλειμμα μειώθηκε κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ, από το 15,4% του 2009 στο 10,4% το 2010. Το πρωτογενές έλλειμμα μειώθηκε κατά 5,5 μονάδες. Οι μειώσεις απείχαν κάπως από τους στόχους αλλά εξακολουθούσαν να αποτελούν αξιοσημείωτη επίδοση. Τα μέτρα που λήφθηκαν για να επιτευχθούν ήταν, εν πολλοίς, «οριζόντια». Από την πλευρά των δαπανών η εξοικονόμηση προήλθε από περικοπές μισθών των δημοσίων υπαλλήλων, περικοπές συντάξεων, το πάγωμα των προσλήψεων και την περικοπή των δαπανών υγείας και άμυνας. Από την πλευρά των εσόδων η αύξηση προήλθε: από την άνοδο του ΦΠΑ και άλλων έμμεσων φόρων, την επιβολή έκτακτων εισφορών και το μέτρο της «περαίωσης».[3] Οι αδυναμίες ωστόσο ήταν, ήδη, ορατές. Η αύξηση των φορολογικών εσόδων ήταν μικρότερη από την προβλεπόμενη και δεν εξηγούνταν μόνο από τη μείωση των εισοδημάτων. Είχε συμβάλει και η επίταση των αδυναμιών του φοροεισπρακτικού μηχανισμού. Οι στόχοι για το έλλειμμα επιτεύχθηκαν, σε μεγάλο βαθμό, χάρη στο ότι η περικοπή των δημόσιων δαπανών ήταν μεγαλύτερη από αυτήν που σχεδιαζόταν.
Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις
Η κορυφαία μεταρρύθμιση του 2010 αφορούσε το καθεστώς των κύριων συντάξεων και εμπεριεχόταν σε δυο νόμους που ψηφίστηκαν τον Ιούλιο του 2010. Ο Ν. 3863 αφορούσε τις συντάξεις στον ιδιωτικό τομέα και ο Ν. 3865 αυτές του Δημοσίου. Καθιερωνόταν μια βασική σύνταξη χρηματοδοτούμενη από δημόσιους πόρους, αυξάνονταν τα όρια ηλικίας και μειώνονταν τα ποσοστά αναπλήρωσης. Τέλος, προβλέπονταν συνενώσεις ταμείων σε τρία μεγάλα, ΙΚΑ, ΟΓΑ και Ταμείο των Ανεξάρτητα Απασχολουμένων. Εξακολουθούσαν όμως να παραμένουν εξαιρέσεις και να διατηρούνται ειδικές ρυθμίσεις.
Η δεύτερη μείζων μεταρρύθμιση ήταν η αναδιοργάνωση της τοπικής αυτοδιοίκησης που επιχειρήθηκε με το πρόγραμμα Καλλικράτης (Ν. 3852). Άλλη σημαντική αλλαγή ήταν ο Ν. 3871 μέσω του οποίου επιχειρούνταν η βελτίωση της διαχείρισης του Προϋπολογισμού και ο καλύτερος έλεγχος των δημόσιων δαπανών. Τέλος, αποφασίσθηκε το εντός τριετίας άνοιγμα του κλάδου των φορτηγών δημόσιας χρήσης.
Με εξαίρεση τις πρωτοβουλίες για τις συντάξεις, η κυβέρνηση επέλεξε να μην προτρέξει έναντι των στόχων του Μνημονίου. Αρκούνταν να εφαρμόζει τα συμφωνηθέντα. Η στάση της στο θέμα των αποκρατικοποιήσεων είναι ενδεικτική. Καθώς το αρχικό Μνημόνιο δεν προέβλεπε εκτεταμένες αποκρατικοποιήσεις, ούτε μια δεν είχε επιχειρηθεί ένα χρόνο μετά την ψήφισή του.
Παρά ταύτα η πορεία του προγράμματος θεωρούνταν ικανοποιητική και –μέχρι τον Σεπτέμβριο– αυτό αποτυπώθηκε στα επιτόκια δανεισμού του ελληνικού κράτους που έδειχναν καθοδικές τάσεις. Αυτό αντιστράφηκε όταν η Γερμανία πρότεινε τη δημιουργία ενός μόνιμου μηχανισμού διαχείρισης κρίσεων που περιλάμβανε την ελεγχόμενη χρεοκοπία κρατών και τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στις ζημίες.
Το αποτέλεσμα των δημοτικών εκλογών του Νοεμβρίου 2010 ήταν ευνοϊκό για το κυβερνών κόμμα. Από πολιτική άποψη η είσοδος στην κρίσιμη φάση των μεταρρυθμίσεων ήταν εφικτή. Αυτό όμως που ακολούθησε ήταν μια περίοδος χαλάρωσης. Η αμηχανία κορυφώθηκε όταν τον Φεβρουάριο 2011 η τρόικα πρότεινε αποκρατικοποιήσεις ύψους 50 δισ. εντός 5 ετών. Αρχικά η κυβέρνηση απέρριψε την πρόταση. Μολονότι η απόρριψη ανακλήθηκε σύντομα, η παράλυση επιτάθηκε.
[4.2. Η εμπλοκή στην εφαρμογή του προγράμματος του 2011] Τα συμπτώματα της εμπλοκής ήταν πολλά: οι στόχοι δεν επιτυγχάνονταν, οι συμφωνημένες πρωτοβουλίες υλοποιούνταν μερικώς. Το μείζον σύμπτωμα ήταν η αστοχία στην εφαρμογή: νομοθετικές πρωτοβουλίες που δεν είχαν συνέχεια ή απλώς δεν εφαρμόζονταν.
Οι δημοσιονομικοί στόχοι
Οι αστοχίες στην εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2011 καθιστούσαν αδύνατη την επίτευξη του στόχου για μείωση του ελλείμματος στο 7,5% του ΑΕΠ. Τα έσοδα του Τακτικού Προϋπολογισμού του 2011 ήταν χαμηλότερα από αυτά του 2010 και οι δαπάνες του υψηλότερες.[4] Υπό τις συνθήκες αυτές η λήψη νέων, άμεσης απόδοσης μέτρων (όπως το τέλος ακινήτων) ήταν αναπόφευκτη. Ακόμη και με τα νέα μέτρα οι στόχοι για το έλλειμμα δεν θα επιτευχθούν: το συνολικό δημόσιο έλλειμμα για το έτος 2011 εκτιμάται ότι θα ανέλθει στο 9% του ΑΕΠ.[5] Οι αστοχίες ετούτες δεν οφείλονται μόνο στο ότι η ύφεση είναι βαθύτερη από την αναμενόμενη. Η μείωση των ελλειμμάτων από το 2011 και εντεύθεν ήταν στενά συναρτημένη με την απόδοση των μεταρρυθμίσεων στον δημόσιο τομέα που θα εξοικονομούσαν δαπάνες και θα βελτίωναν τα έσοδα. Τούτα είτε καθυστερούσαν είτε δεν είχαν την προσδοκώμενη απόδοση. Στις περιπτώσεις αυτές οι εκπρόσωποι της τρόικας θα επέμεναν στην bottom line, στην τήρηση των στόχων για τα ελλείμματα. Τούτο σήμαινε τη λήψη νέων «οριζόντιων» μέτρων βιαστικά σχεδιασμένων και χωρίς περιθώρια συνυπολογισμού του κόστους τους για την οικονομία.
Οι αστοχίες σχετικά με τις διαρθρωτικές αλλαγές στο κράτος
● Στη Δημόσια Διοίκηση, το νέο ενιαίο μισθολόγιο θα έπρεπε να είχε θεσπισθεί και η Ενιαία Αρχή Πληρωμών να λειτουργεί από τον Ιούνιο του 2011. Τελικά το μισθολόγιο θεσπίσθηκε –υπό την πίεση της μη καταβολής της 6ης δόσης– με το Πολυνομοσχέδιο (Ν. 4024 /27-10-2011).
● Η κατάργηση υπολειτουργούντων δημόσιων φορέων και η αναδιοργάνωση της διοίκησης ήταν από τις πρώτες εξαγγελίες της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ. Ελάχιστα πράγματα έγιναν με την κατάργηση φορέων στην πρώτη διετία της θητείας της. Στο θέμα της διοίκησης, μια μελέτη του ΟΟΣΑ έχει παραδοθεί πρόσφατα. Πίσω από τη δυστοκία υπήρχε η αυταπάτη ότι η διεκπεραίωση του Μνημονίου ήταν δυνατή χωρίς απολύσεις στο Δημόσιο. Θεωρούνταν ότι οι συνταξιοδοτήσεις μαζί με τον περιορισμό των προσλήψεων θα αρκούσαν. Η συνέπεια δεν ήταν μόνο η μετατόπιση του βάρους προς τον φορολογούμενο, αλλά και η έλλειψη προετοιμασίας για τη στιγμή που οι απολύσεις θα γίνονταν αναπόφευκτες. Τελικά, η εργασιακή εφεδρεία υιοθετήθηκε από το Πολυνομοσχέδιο. Οι προς υπαγωγή στην εφεδρεία υπάλληλοι όμως δεν θα είναι οι λιγότερο χρήσιμοι, θα είναι όσοι πλησιάζουν στη σύνταξη.
● Οι αλλαγές στη διαχείριση του Προϋπολογισμού του Ν. 3871/2010 βελτίωσαν την παρακολούθηση της εκτέλεσης του προϋπολογισμού. Δεν επέτυχαν όμως τον κεντρικό στόχο, τον έλεγχο των δαπανών των υπουργείων.[6] Η Ενιαία Αρχή Δημόσιων Προμηθειών θεσπίσθηκε αλλά δεν έχει αναλάβει καθήκοντα.[7]
● Τα εκκρεμούντα ζητήματα του ασφαλιστικού, οι επικουρικές συντάξεις και τα βαρέα και ανθυγιεινά ρυθμίζονται μόλις τώρα. Η καθυστέρηση συνέβαλε στην πέραν του προβλεπομένου επαύξηση των ελλειμμάτων των ταμείων, τα οποία, με τη σειρά τους, είναι ο κύριος λόγος της μη υλοποίησης των δημοσιονομικών στόχων του 2011.
● Στον τομέα της Υγείας έχει σημειωθεί εξοικονόμηση πόρων στο κόστος των φαρμάκων και των ιατρικών προμηθειών. Με τον Ν. 3918 το πλείστο των ταμείων ασφάλισης υγείας συγχωνεύτηκαν σε ένα, τον ΕΟΠΥΥ. Η ηλεκτρονική συνταγογράφηση όμως δεν έχει προχωρήσει. Επίσης αναμένονται τα αποτελέσματα της διοικητικής αναμόρφωσης του χάρτη των νοσοκομείων της χώρας.[8]
● Στο ζήτημα της αναδιοργάνωσης των φοροεισπρακτικών μηχανισμών και της φοροδιαφυγής έχουν παρθεί μέτρα (στόχευση σε ομάδες υψηλού κινδύνου, δημιουργία ειδικών φορολογικών δικαστηρίων). Τα αποτελέσματα όμως είναι πενιχρά. Και οι βαθύτερες τομές, όπως η συγκέντρωση της συλλογής φόρων σε ένα κέντρο, ο εκσυγχρονισμός της μηχανογράφησης του συστήματος, η αναδιοργάνωση των τοπικών ΔΟΥ καθυστερούν.[9]
Διαρθρωτικές αλλαγές στη λειτουργία της οικονομίας
● Η ελληνική κυβέρνηση, τελικά, υιοθέτησε την πολιτική των αποκρατικοποιήσεων, ίδρυσε το Ταμείο Αξιοποίησης της Δημόσιας Περιουσίας και, μετά, παρέλυσε. Οι μόνες κινήσεις που ακολούθησαν ήταν η πώληση του 10% των μετοχών του ΟΤΕ και η πώληση αδειών στον ΟΠΑΠ.
● Σε σχέση με τα κλειστά επαγγέλματα, ο Ν. 3919/2011 εξάλειψε σε επίπεδο αρχής τους περιορισμούς ως προς την είσοδο στο εκάστοτε επάγγελμα. Παράλληλα όμως, μια σειρά περιορισμοί διατηρήθηκαν για τους δικηγόρους, συμβολαιογράφους, μηχανικούς και λογιστές. Τα αποτελέσματα ήταν απογοητευτικά.[10]
● Στο θέμα της αγοράς εργασίας, η ελληνική πλευρά επέμεινε επί ένα χρόνο να δίνει μάχη υπέρ της διατήρησης της γενικής υπεροχής των κλαδικών συμβάσεων αποδεχόμενη την υπεροχή των επιχειρησιακών συμβάσεων μόνο ως εξαίρεση.
● Στο θέμα του ανοίγματος της αγοράς ενέργειας δεν υπήρξε πρόοδος.
● Μια από τις κρισιμότερες αστοχίες του πρώτου εξαμήνου του 2011 ήταν η ανεπαρκής απορρόφηση των κονδυλίων του ΕΣΠΑ.[11]
5.
Αστοχίες προβλέψεων
Για ένα πρόγραμμα που ισορροπούσε σε τεντωμένο σχοινί οι παραπάνω αστοχίες ήταν αρκετές για να το εκτροχιάσουν. Ούτε οι προβλέψεις του επαληθεύθηκαν όμως.
α) Η πρόβλεψη ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να επιστρέψει στις αγορές το 2012 ήταν υπεραισιόδοξη στα όρια της ανειλικρίνειας. Το ότι ελάχιστοι την πίστεψαν δημιουργούσε συνθήκες εκκρεμότητας που υπονόμευαν τόσο την ανάκαμψη των επενδύσεων όσο και την αξιοπιστία του ίδιου του προγράμματος.
β) To Μνημόνιο υποτίμησε την ταχύτητα της αύξησης της ανεργίας. Η πρόβλεψη ήταν ότι το ποσοστό της ανεργίας θα έφθανε σε μια κορύφωση το 2012 αγγίζοντας το 15% του εργατικού δυναμικού.[12] Η ανεργία έχει ήδη ξεπεράσει αυτό το ποσοστό. Το ποσοστό ανεργίας τον Αύγουστο 2011 είχε φτάσει στο 18,4% και ο αριθμός των ανέργων τις 908 χιλιάδες.[13]
γ) Ο πληθωρισμός σημείωσε μιαν απρόσμενη άνοδο στο 4,7% το 2010. Η άνοδος οφειλόταν κατά τα τρία τέταρτά της στις αυξήσεις των έμμεσων φόρων. Παρά την ύφεση η αντίσταση των περιθωρίων κέρδους σε πολλούς κλάδους ήταν ισχυρή και ο ΦΠΑ και οι άλλοι φόροι πέρασαν στις τιμές. Αντίθετα, ο εκτός φόρων πυρήνας του πληθωρισμού παρέμεινε χαμηλός. Από τις αρχές του 2011 η επίπτωση των φόρων πέρασε και ο πληθωρισμός αποκλιμακώθηκε όπως αναμενόταν.[14]
δ) Το Μνημόνιο υποεκτίμησε το μέγεθος της πτώσης της επενδυτικής δραστηριότητας.[15]
ε) Η κρισιμότερη αστοχία ήταν αυτή που αφορούσε το ΑΕΠ. Προβλεπόταν μείωση του ΑΕΠ κατά –4% το 2010, εξασθένηση της ύφεσης στο –2,6% το 2011 και ανάκαμψη +1,1% το 2012.[16] Αυτό που συνέβη ήταν: το 2010 το ΑΕΠ μειώθηκε κατά 4,5% (βάσει των παλιότερων στοιχείων) και 3,5% (βάσει των αναθεωρημένων). Το 2011 η ύφεση προβλέπεται να φτάσει στο –5,5% και το 2012 στο –2,8%. Τούτο δεν είναι μικρό λάθος. Το Μνημόνιο έπεσε έξω σχετικά με το προφίλ της ύφεσης. Αυτή δεν κορυφώθηκε το 2010. Μοιάζει να κορυφώνεται το 2011 και να συνεχίζεται το 2012. Οι αστοχίες της πρόβλεψης για το ΑΕΠ αλλάζουν τα δεδομένα για την πορεία του χρέους, τα μέτρα που χρειάζονται, τον όγκο της ανεργίας και, φυσικά, για το μέγεθος και τη διάρκεια της στήριξης της Ελλάδας που απαιτείται.
Ποιοι παράγοντες επέτειναν την ύφεση; Αναμφίβολα, η δημοσιονομική περιστολή συρρίκνωσε τα εισοδήματα και οδήγησε την κατανάλωση σε μεγάλη πτώση. Ήταν ο μόνος παράγοντας; Το προφίλ της ύφεσης (ιδίως εκείνο που αποτυπώνεται στα αναθεωρημένα στοιχεία) δεν «πολυταιριάζει» με αυτό της εξέλιξης των δημόσιων ελλειμμάτων. Βλέποντας τα στοιχεία παρατηρούμε: Το πελώριο έλλειμμα του 2009 δεν διέσωσε τη χώρα από την ύφεση.[17] Το 2010 το δημόσιο έλλειμμα μειώθηκε κατά 5 μονάδες, ενώ το ΑΕΠ (βάσει των παλιότερων στοιχείων) συρρικνώθηκε κατά –4,5% (δηλαδή η ύφεση βάθυνε κατά δυόμιση μονάδες σε σχέση με το 2009). Τα δεδομένα αυτά υποδηλώνουν σημαντική επίπτωση της δημοσιονομικής περιστολής. Με τα αναθεωρημένα στοιχεία όμως η εικόνα αλλάζει: μετά από μια 5 μονάδων συρρίκνωση του ελλείμματος, το ΑΕΠ το 2010 μειώθηκε κατά –3,5% (δηλαδή σημείωσε μια οριακή μόνον επιδείνωση σε σχέση με το –3,2% του 2009). Η επίδραση της δημοσιονομικής περιστολής μοιάζει να είναι περιορισμένη. Το 2011 η ύφεση βαθαίνει. Στα πρώτα τρία τρίμηνα του 2011, όμως, δεν είχαμε περαιτέρω περιστολή, οι δημόσιες δαπάνες κάπως αυξήθηκαν, ενώ η φορολογική επιβάρυνση μειώθηκε.[18]
Αν λοιπόν η δημοσιονομική περιστολή δεν είναι ο μόνος παράγοντας που εξηγεί την ύφεση, ποιοι είναι οι άλλοι υποψήφιοι; Ο πρώτος είναι η εντεινόμενη πιστωτική ασφυξία. Η ρευστότητα στην οικονομία μειώθηκε κατά 12% το 2010 και κατά 9,5% μόνο στο πρώτο 6μηνο του 2011. Η πιστωτική επέκταση προς τον ιδιωτικό τομέα ήταν μηδενική το 2010 και είχε αρνητικό πρόσημο το πρώτο εξάμηνο του 2011. Τα φαινόμενα αυτά είναι αποτέλεσμα της μείωσης των καταθέσεων και της ανασφάλειας που κυριαρχεί στο τραπεζικό σύστημα. Ταιριάζουν με το προφίλ της ύφεσης και αποτελούν βασικό μέρος της ερμηνείας της επιδείνωσης του 2011. Η χρηματοδότηση της οικονομίας θα είναι το κλειδί των μελλοντικών εξελίξεων. Ένας δεύτερος υποψήφιος ένοχος για την δυσπραγία είναι η αβεβαιότητα που δημιουργεί η παράταση της εκκρεμότητας σχετικά με το μέλλον της οικονομίας. Ένας τρίτος, η ασκηθείσα φορολογική πολιτική. Τέλος, υπάρχει ο παράγοντας της απώλειας παραγωγής που προκαλούν οι κινητοποιήσεις.
στ) Η πρόβλεψη η οποία, επί του παρόντος, δεν αστόχησε είναι ότι οι ισορροπίες της οικονομίας θα αλλάξουν προς την κατεύθυνση της εξωστρέφειας. Οι εξαγωγικοί κλάδοι της οικονομίας όντως βελτίωσαν τις επιδόσεις τους.
6.
Το Μεσοπρόθεσμο και η νέα Δανειακή Σύμβαση
Η νέα αύξηση των επιτοκίων των ελληνικών ομολόγων το φθινόπωρο του 2010 κατέστησε βέβαιο ότι η Ελλάδα θα χρειαζόταν νέα στήριξη. Προκειμένου να περιορισθεί το κόστος της προτάθηκαν η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα και οι αποκρατικοποιήσεις. Η νέα στρατηγική αποτυπώθηκε στη Συμφωνία της 21ης Ιουλίου 2011. Οι αρμοδιότητες (αλλά όχι και οι πόροι) του EFSF διευρύνονταν. Στην Ελλάδα προσφερόταν ένα νέο δάνειο 109 δισ. ευρώ με χαμηλό επιτόκιο. Οι κάτοχοι ελληνικών ομολόγων θα υφίσταντο ένα «εθελοντικό κούρεμα» της τάξης του 21%. Τα ομόλογα αυτά θα ανταλλάσσονταν με νέα, 30ετούς διάρκειας και εγγυημένα από το EFSF. Από την πλευρά της η Ελλάδα καλούνταν να υιοθετήσει ένα νέο Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα για την περίοδο 2011-15 (Ν. 3986). Τα μέτρα που έπρεπε να ληφθούν κατά την πενταετία ήταν συνολικού ύψους 28 δισ. Δεδομένου ότι το προβλεπόμενο «κούρεμα» των ομολόγων του ιδιωτικού τομέα θα είχε μικρή επίδραση στο ελληνικό δημόσιο χρέος, η είσπραξη 50 δισ. ευρώ από αποκρατικοποιήσεις αποκτούσε κεντρική σημασία ως εργαλείο μείωσης του χρέους.
Στους μήνες που ακολούθησαν οι αστοχίες στην εφαρμογή του Μνημονίου και η επιδείνωση της ύφεσης στην Ελλάδα κατέστησαν σαφές ότι η Συμφωνία της 21ης Ιουλίου δεν αρκούσε. Το ΔΝΤ, σε εμπιστευτική Έκθεσή του, εκτιμά ότι το ελληνικό χρέος δεν είναι βιώσιμο και ζητά «κούρεμα» της αξίας των ελληνικών ομολόγων της τάξης του 50-60%.[19] Οι εκτιμήσεις αυτές οδήγησαν στη Συμφωνία της 26ης Οκτωβρίου και στη Νέα Δανειακή Σύμβαση. Με τη νέα διευθέτηση αναγνωριζόταν ότι η Ελλάδα δεν θα μπορέσει να επιστρέψει στις αγορές πριν το 2021 και ότι το χρέος της έπρεπε να περικοπεί δραστικά. Για τον σκοπό αυτό, τα ομόλογα που βρίσκονται στην κατοχή ιδιωτών (περίπου 206 δισ.) θα περικόπτονταν κατά 50% και τα παλιά ομόλογα θα ανταλλάσσονταν με νέα, μακράς διάρκειας και εγγυημένα από το EFSF. Καθώς η ανταλλαγή είναι «εθελοντική», το θέμα-κλειδί είναι αν ένα υψηλό ποσοστό από τους επενδυτές θα συμφωνήσει με αυτήν. Η δανειακή σύμβαση προβλέπει τη χορήγηση νέας βοήθειας ύψους 130 δισ. που έρχεται να προστεθεί στα εναπομένοντα 45 δισ. του αρχικού Μνημονίου. Από τούτα, πάνω από 30 δισ. προορίζονται για την επανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών. Ο τρόπος με τον οποίο θα γίνει αυτή, καθώς και η εξασφάλιση της ρευστότητας της ελληνικής οικονομίας, είναι θέματα-κλειδιά για την επιτυχία του όλου εγχειρήματος και είναι ακόμη σε εκκρεμότητα. Πάνω από 100 δισ. προορίζονται για την κάλυψη των δανειακών αναγκών του Ελληνικού Δημοσίου μέχρι το 2014.[20] Σε αντάλλαγμα, η Ελλάδα καλείται να τηρήσει το Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα που έχει ήδη ψηφίσει (πρωτογενή πλεονάσματα από το 2012 και αποκρατικοποιήσεις) και να συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις αποδεχόμενη την επιτήρησή τους από ξένους συμβούλους.
Από την πλευρά της, η ελληνική κυβέρνηση πιεζόμενη από τις αστοχίες της και τις εγχώριες αντιδράσεις άρχισε να καταφεύγει σε όλο και πιο αδιέξοδα εγχειρήματα. Τον Σεπτέμβριο επιχείρησε να επαναδιαπραγματευθεί τους στόχους για το δημόσιο έλλειμμα. Χωρίς νέα μέτρα όμως το έλλειμμα του 2011 θα ήταν μεγαλύτερο από αυτό του 2010, πράγμα που θα μπορούσε να αποβεί μοιραίο. Η τρόικα διέκοψε τις συζητήσεις και ευρωζώνη και ΔΝΤ σκλήρυναν τη στάση τους. Η ελληνική κυβέρνηση υποχώρησε. Μετά ήρθε η ιδέα του δημοψηφίσματος. Δεν ήταν καλή ιδέα. Στο εξωτερικό, ερμηνεύτηκε ως δείγμα κακής πίστης και οδήγησε τις αγορές σε πελώρια αναστάτωση. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες έθεσαν θέμα διακοπής κάθε βοήθειας προς την Ελλάδα και άμεσης αποχώρησής της από το ευρώ. Ο κίνδυνος που ελλόχευε από την αρχή βγήκε στην επιφάνεια. Στη διάρκεια των τελευταίων δυο χρόνων η κυρίαρχη αφήγηση ήταν αυτή της επιδημίας: η Ελλάδα έπρεπε να διασωθεί για να μη μεταδοθεί η κρίση. Με τις πράξεις της η Ελλάδα οδηγεί στην επικράτηση μιας άλλης αφήγησης, αυτήν της γάγγραινας: η κατάσταση του «άρρωστου» μέλους είναι τόσο απελπιστική που η καλύτερη λύση είναι να απομονωθεί και να ακρωτηριασθεί.
7.
Συμπεράσματα
Τι μένει από το αρχικό Μνημόνιο; Τα περί βιωσιμότητας του χρέους, γρήγορης επιστροφής της Ελλάδας στις αγορές, ανάκαμψης το 2012 και γρήγορης απόδοσης των μεταρρυθμίσεων εγκαταλείπονται. Η αναγκαιότητα επίτευξης πρωτογενών πλεονασμάτων και οι διαρθρωτικές αλλαγές μένουν. Εάν η κρίση στην Ευρωζώνη μπορέσει να ελεγχθεί πριν συμπαρασύρει τα πάντα και εάν οι τρεις μεγάλες εκκρεμότητες, η ανταλλαγή ομολόγων, η επανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και η διασφάλιση της ρευστότητας της οικονομίας, εξελιχθούν ομαλά, η νέα διευθέτηση προσφέρει πλεονεκτήματα. Πάνω από όλα προσφέρει χρόνο.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται να προσφύγει στις αγορές για την αναχρηματοδότηση του χρέους της πριν το 2021. Τα ληξιπρόθεσμα χρέη της προς ιδιώτες αντικαθίστανται με ομόλογα που θα εξοφληθούν μετά από δεκαετίες. Ο χρόνος εξόφλησης των δανείων από την Ευρωζώνη έχει επίσης μετατεθεί. Εκείνο που καλείται να κάνει η χώρα είναι να καταβάλλει τους τόκους για το χρέος της, που έχουν επίσης μειωθεί. Η νέα σύμβαση καλύπτει τις δανειακές ανάγκες της χώρας μέχρι το 2014. Μετά το 2015 όμως, ο ελληνικός προϋπολογισμός πρέπει να είναι ισοσκελισμένος. Τα έσοδα πρέπει να καλύπτουν το σύνολο των εξόδων μαζί με τους τόκους. Μετά το 2015 η Ελλάδα θα πρέπει να μπορεί να «αυτοεξυπηρετείται» και θα είναι μόνη απέναντι στους δαίμονές της. Οι επιλογές που έχει μπροστά της είναι: κατάρρευση και έξοδος από το ευρώ, αργός στραγγαλισμός εντός ευρώ ή προσαρμογή.
Βλέποντας το αρχικό Μνημόνιο από τη δική μας σκοπιά μπορούμε να πούμε ότι οι σχεδιαστές του μας ζήτησαν να δαγκώσουμε μεγαλύτερο κομμάτι από αυτό που μπορούσαμε να καταπιούμε. Αγνόησαν το ποιοι ήταν εκείνοι που καλούνταν να εφαρμόσουν όσα ζητούσαν.[21] Το σύνολο του ελληνικού αδιεξόδου αποκαλύφθηκε με το Μνημόνιο. Οι αδυναμίες του πολιτικού συστήματος είναι γνωστές. Η αντίδραση των ομάδων συμφερόντων που θίγονται ήταν προβλέψιμη, αλλά η αδιάλλακτη άρνησή τους να δεχθούν παραχωρήσεις εξακολουθεί να εντυπωσιάζει. Για μια ακόμη φορά φάνηκε ότι (με λίγες εξαιρέσεις) τα τηλεοπτικά μας μέσα ρέπουν προς τη δημαγωγία και τον πανικό. Η αποκάλυψη των τελευταίων δυο ετών όμως είναι η έκταση της παράλυσης της δημόσιας διοίκησης. Η διοίκηση που έχουμε δεν μπορεί να αντιμετωπίσει κρίσεις. Δεν έχει την πειθαρχία, την αίσθηση της αποστολής, τα κίνητρα ή την expertise που χρειάζονται. Αυτά από τη σκοπιά μας.
Από τη σκοπιά των υπολοίπων Ευρωπαίων τα πράγματα φαίνονται αλλιώς. Το ερώτημά τους είναι απλό: εάν μπροστά σε υπαρξιακό κίνδυνο οι Έλληνες δεν μπορούν να κάνουν αυτό που χρειάζεται, τότε δεν θα μπορέσουν ποτέ. Στην περίπτωση αυτή όμως δεν δικαιούνται να ταξιδεύουν στο βαγόνι της πρώτης θέσης.
[2] IMF, Third Review Under Stand-by Arrangement-Staff Report, March 2011 / IMF, Fourth Review Under Stand-by Arrangement, July 2011 / European Commission, European Economy, The Economic Adjustment Programme for Greece, Third Review, Winter 2011, Occasional Papers, No.77, February 2011/ European Commission, European Economy, The Economic Adjustment Programme for Greece, Fourth Review, Spring 2011, Occasional Papers, No.82, July 2011.
[3] OECD, Economic Surveys, Greece, Paris, August 2011, pp. 42-46.
[4] Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, Πορεία Εκτέλεσης Προϋπολογισμού, Δελτία 8 (Αύγουστος), 9 (Σεπτέμβριος) και 10 (Οκτώβριος).
[5] Υπουργείο Οικονομικών, Εισηγητική Έκθεση Προϋπολογισμού 2012, Αθήνα, Οκτώβριος 2011, Πίνακας 3.2, σ. 44.
[6] IMF, Fourth Review Under Stand-by Arrangement, July 2011, σ. 7.
[7] European Commission, Task Force for Greece, 1st Quarterly Report, Nov. 2011, σ. 18-19.
[8] European Commission, Fifth Review, σ. 32 και OECD, Surveys, Greece, σ. 77-78, 99-101.
[9] IMF, Fourth Review, July 2011, σ. 14 και European Commission, Fifth Review, σ. 31.
[10] European Commission, Fifth Review, σ. 34-5.
[11] Η Ομάδα Δράσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής πρότεινε τη μείωση του απαιτούμενου ποσοστού συγχρηματοδότησης από εγχώριους πόρους στο 5%, την επικέντρωση σε ορισμένα μεγάλα έργα και τη χρήση άλλων χρηματοδοτικών εργαλείων για την καλύτερη αξιοποίηση των κοινοτικών κονδυλίων. European Commission, Task Force for Greece, 1st Quarterly Report, Nov. 2011, σ. 7-12.
[12] IMF, Greece, Staff Report on Request for Stand-by Arrangement, May 2010, Table, 1.
[13] Ελληνική Στατιστική Αρχή, Δελτίο Τύπου, Έρευνα Εργατικού Δυναμικού: Αύγουστος 2011, Πειραιάς, 11.11.2011.
[14] Τράπεζα της Ελλάδος, Έκθεση του Διοικητή για το 2010, Αθήνα 2011, σ. 95-99.
[15] IMF, Staff Report on Request for Stand-by Arrangement, May 2010, Πίνακας 1, σ. 26 και European Commission, Fifth Review, σ. 11.
[16] IMF, Staff Report on Request for Stand-by Arrangement, May 2010, Πίνακας 1, σ. 26.
[17] Το ΑΕΠ σύμφωνα με τα παλιότερα στοιχεία μειώθηκε κατά 2% και σύμφωνα με τα αναθεωρημένα κατά 3,2%.
[18] Τα παραπάνω υποδηλώνουν ότι οι πολλαπλασιαστικές επιπτώσεις των καταναλωτικού χαρακτήρα δημόσιων δαπανών και των φόρων εισοδήματος πάνω στην εγχώρια παραγωγή είναι, ίσως, μικρότερες απ’ ό,τι νομίζουμε. Η εικασία μου είναι ότι τα έξτρα διαθέσιμα εισοδήματα που δημιουργούνται με τον τρόπο αυτόν οδηγούν σε αυξημένη κατανάλωση της οποίας η περιεκτικότητα σε εισαγωγές είναι τόσο υψηλή που το όφελος για την εγχώρια παραγωγή είναι μικρό. Η καταναλωτική έξαρση των τελευταίων ετών της ευμάρειας ωφέλησε κύρια τους ξένους παραγωγούς παρά τους ντόπιους και η συρρίκνωση της κατανάλωσης της τελευταίας τριετίας έπληξε καίρια τις εισαγωγές.
[19] IMF, Greece, Debt Sustainability Analysis, Strictly Confidential, 21.10.2011.
[20] Peter Spiegel, “Whither Greece’s new €130 bn? An Update…”, Financial Times, 31.10.2011.
[21] Γεράσιμος Μοσχονάς, «Η τριπλή κατάρρευση ιδεών και στόχων», Το Βήμα, 18.9.2011.
Le docteur Dukan a tort : arrêtez les régimes amaigrissants !
Modifié le 11-01-2012 à 11h36
Je réagis | 477 lu
Temps de lecture : 3 minutes
LE PLUS. Vous connaissez forcément le docteur Pierre Dukan et son régime hyperprotéiné. Mais tous les nutritionnistes ne partagent pas son analyse, que ce soit à propos de la façon de maigrir ou de la pertinence d'une option "poids d'équilibre" au baccalauréat pour mieux prévenir le surpoids. Explications du Dr Jean-Philippe Zermati.
> Par Jean-Philippe Zermati Nutritionniste
Edité par Daphnée Leportois Auteur parrainé par Gaëlle-Marie Zimmermann
Aujourd’hui, l’obésité est le résultat de plusieurs facteurs. Qu’ils soient biologiques, psychologiques ou encore environnementaux, une chose est sûre, le traitement de l’obésité est des plus difficiles. Une autre est tout aussi certaine, l’obésité se caractérise plus par la difficulté de maigrir que par la facilité de grossir.
Régime amaigrissant et aggravation du surpoids
Dans son rapport sur l’évaluation des régimes amaigrissants, l’Anses (l'Agence nationale de sécurité sanitaire de l'alimentation, de l'environnement et du travail) épingle tous les régimes, équilibrés ou non, et dénonce les risques de déstructuration du comportement alimentaire et l’aggravation du surpoids qu’ils provoquent.
Homme sur une balance souffrant de surcharge pondérale (STIG/SIPA)
Toujours selon cette étude, aucun régime, équilibré ou non, ne permet une perte de poids durable. Parmi ceux autrefois prescrits par le corps médical, le régime aux conséquences les plus lourdes fut sans doute le régime hyperprotéiné, celui-là même actuellement préconisé par Pierre Dukan.
L’étude menée par Linecoaching[1] sur les candidats à la perte de poids, quel que soit leur IMC [ndlr : indice de masse corporelle], montre que tous avaient déjà effectué des régimes et réussi à perdre du poids avant de s’inscrire sur notre site. Leur capacité à perdre du poids et à faire des régimes n’est donc pas en cause. 55% n’ont pas réussi à maintenir leur poids au-delà de six mois. Et seuls 12% ont réussi à le stabiliser au moins deux ans. 80% ne sont plus capables de manger toutes sortes d’aliments sans éprouver d’anxiété ou de culpabilité.
Quand la nourriture est notre meilleure ennemie
Dans 80% des cas, les personnes déclarent manger souvent sans faim sous l’effet de leurs émotions, dont, par ordre décroissant, l’ennui, l’anxiété ou le stress, le sentiment de solitude, la colère ou l’énervement, la fatigue, le sentiment de se sentir dépassé ou confus et la culpabilité. Dans la plupart des cas, l’arrêt des repas est marqué par un arrière-goût de culpabilité (19,47%), un sentiment d’échec (13,81%), l'absence de volonté (13,56%), la honte (11,60%), le désespoir (9,56%), l'impuissance (8,05%) ou l'angoisse (5,38%).
Les candidats à la perte de poids sont donc pour la plupart des habitués des régimes et de la reprise de poids et ne savent plus comment maigrir. Ils en ont gardé une mauvaise estime de soi, un sentiment d’échec personnel et de manque de volonté. Ils pensent pouvoir améliorer cette estime de soi en perdant enfin du poids.
Parmi eux, on trouve beaucoup de mangeurs émotionnels. La nourriture est pour eux à la fois une source de réconfort et une source de stress supplémentaire. Ils souffrent autant de leur surpoids que de la relation qu’ils entretiennent avec la nourriture qu’ils décrivent comme leur meilleure ennemie. Leurs attentes concernent la perte de poids, mais ils souhaitent tout autant retrouver une relation apaisée avec la nourriture.
Mieux vaut prévenir l'obésité que la guérir
L’obésité n’est pas une fatalité. Cependant, l’expérience nous montre que mieux vaut prévenir l’obésité que d’avoir à la soigner. Certaines causes de l’obésité sont parfaitement connues et peuvent aboutir à une prévention efficace. Les connaissances récentes sur l’épidémiologie nutritionnelle, sur la physiologie du tissu adipeux, sur la régulation du poids et des nutriments et sur la régulation émotionnelle orientent vers de nouvelles approches qui permettent de maigrir jusqu’à son poids d’équilibre.
Il faut pour cela effectuer un travail sur les sensations alimentaires qui contrôlent les apports énergétiques, l’impulsivité alimentaire et la tolérance émotionnelle, en utilisant les nouvelles thérapies émotionnelles.
Option Dukan au bac ? (Gally)
La nutrition est une science jeune. Pour autant, toutes les opinions ne se valent pas et chacun ne peut dire ce qui lui chante. Après avoir laissé Pierre Dukan mettre les foules adultes au régime, les nutritionnistes, les médecins, les pouvoirs publics, les médias, le public lui-même le laisseront-ils aussi adresser à nos enfants (demander au président de la République de créer une chaîne McDu !) des messages les incitant à se mettre au régime le plus dangereux qui soit ?
Non contents d’avoir joué avec notre poids et notre santé, allons-nous aussi jouer avec celui de nos enfants ?
-------------
[1] Site de coaching sur lequel intervient le docteur Jean-Philippe Zermati, qui y a élaboré le programme "Maigrir sans régime" avec Gérard Apfeldorfer, psychothérapeute. Retour au texte.
À lire aussi sur le Plus :
- Obésité infantile : peut-on communiquer efficacement par la culpabilisation ?, par Olivier Cimelière, communicant
- "La pâtisserie Dukan : avec des photos truquées, le médecin veut vendre du rêve, par Thibault Savarin, qui a travaillé pour la maison d'édition du livre "La pâtisserie Dukan"
- Option Dukan au bac : quand la discrimination s'empare de la nutrition, par Coline Letourmy, ingénieur nutrition
Je réagis | 477 lu
Temps de lecture : 3 minutes
LE PLUS. Vous connaissez forcément le docteur Pierre Dukan et son régime hyperprotéiné. Mais tous les nutritionnistes ne partagent pas son analyse, que ce soit à propos de la façon de maigrir ou de la pertinence d'une option "poids d'équilibre" au baccalauréat pour mieux prévenir le surpoids. Explications du Dr Jean-Philippe Zermati.
> Par Jean-Philippe Zermati Nutritionniste
Edité par Daphnée Leportois Auteur parrainé par Gaëlle-Marie Zimmermann
Aujourd’hui, l’obésité est le résultat de plusieurs facteurs. Qu’ils soient biologiques, psychologiques ou encore environnementaux, une chose est sûre, le traitement de l’obésité est des plus difficiles. Une autre est tout aussi certaine, l’obésité se caractérise plus par la difficulté de maigrir que par la facilité de grossir.
Régime amaigrissant et aggravation du surpoids
Dans son rapport sur l’évaluation des régimes amaigrissants, l’Anses (l'Agence nationale de sécurité sanitaire de l'alimentation, de l'environnement et du travail) épingle tous les régimes, équilibrés ou non, et dénonce les risques de déstructuration du comportement alimentaire et l’aggravation du surpoids qu’ils provoquent.
Homme sur une balance souffrant de surcharge pondérale (STIG/SIPA)
Toujours selon cette étude, aucun régime, équilibré ou non, ne permet une perte de poids durable. Parmi ceux autrefois prescrits par le corps médical, le régime aux conséquences les plus lourdes fut sans doute le régime hyperprotéiné, celui-là même actuellement préconisé par Pierre Dukan.
L’étude menée par Linecoaching[1] sur les candidats à la perte de poids, quel que soit leur IMC [ndlr : indice de masse corporelle], montre que tous avaient déjà effectué des régimes et réussi à perdre du poids avant de s’inscrire sur notre site. Leur capacité à perdre du poids et à faire des régimes n’est donc pas en cause. 55% n’ont pas réussi à maintenir leur poids au-delà de six mois. Et seuls 12% ont réussi à le stabiliser au moins deux ans. 80% ne sont plus capables de manger toutes sortes d’aliments sans éprouver d’anxiété ou de culpabilité.
Quand la nourriture est notre meilleure ennemie
Dans 80% des cas, les personnes déclarent manger souvent sans faim sous l’effet de leurs émotions, dont, par ordre décroissant, l’ennui, l’anxiété ou le stress, le sentiment de solitude, la colère ou l’énervement, la fatigue, le sentiment de se sentir dépassé ou confus et la culpabilité. Dans la plupart des cas, l’arrêt des repas est marqué par un arrière-goût de culpabilité (19,47%), un sentiment d’échec (13,81%), l'absence de volonté (13,56%), la honte (11,60%), le désespoir (9,56%), l'impuissance (8,05%) ou l'angoisse (5,38%).
Les candidats à la perte de poids sont donc pour la plupart des habitués des régimes et de la reprise de poids et ne savent plus comment maigrir. Ils en ont gardé une mauvaise estime de soi, un sentiment d’échec personnel et de manque de volonté. Ils pensent pouvoir améliorer cette estime de soi en perdant enfin du poids.
Parmi eux, on trouve beaucoup de mangeurs émotionnels. La nourriture est pour eux à la fois une source de réconfort et une source de stress supplémentaire. Ils souffrent autant de leur surpoids que de la relation qu’ils entretiennent avec la nourriture qu’ils décrivent comme leur meilleure ennemie. Leurs attentes concernent la perte de poids, mais ils souhaitent tout autant retrouver une relation apaisée avec la nourriture.
Mieux vaut prévenir l'obésité que la guérir
L’obésité n’est pas une fatalité. Cependant, l’expérience nous montre que mieux vaut prévenir l’obésité que d’avoir à la soigner. Certaines causes de l’obésité sont parfaitement connues et peuvent aboutir à une prévention efficace. Les connaissances récentes sur l’épidémiologie nutritionnelle, sur la physiologie du tissu adipeux, sur la régulation du poids et des nutriments et sur la régulation émotionnelle orientent vers de nouvelles approches qui permettent de maigrir jusqu’à son poids d’équilibre.
Il faut pour cela effectuer un travail sur les sensations alimentaires qui contrôlent les apports énergétiques, l’impulsivité alimentaire et la tolérance émotionnelle, en utilisant les nouvelles thérapies émotionnelles.
Option Dukan au bac ? (Gally)
La nutrition est une science jeune. Pour autant, toutes les opinions ne se valent pas et chacun ne peut dire ce qui lui chante. Après avoir laissé Pierre Dukan mettre les foules adultes au régime, les nutritionnistes, les médecins, les pouvoirs publics, les médias, le public lui-même le laisseront-ils aussi adresser à nos enfants (demander au président de la République de créer une chaîne McDu !) des messages les incitant à se mettre au régime le plus dangereux qui soit ?
Non contents d’avoir joué avec notre poids et notre santé, allons-nous aussi jouer avec celui de nos enfants ?
-------------
[1] Site de coaching sur lequel intervient le docteur Jean-Philippe Zermati, qui y a élaboré le programme "Maigrir sans régime" avec Gérard Apfeldorfer, psychothérapeute. Retour au texte.
À lire aussi sur le Plus :
- Obésité infantile : peut-on communiquer efficacement par la culpabilisation ?, par Olivier Cimelière, communicant
- "La pâtisserie Dukan : avec des photos truquées, le médecin veut vendre du rêve, par Thibault Savarin, qui a travaillé pour la maison d'édition du livre "La pâtisserie Dukan"
- Option Dukan au bac : quand la discrimination s'empare de la nutrition, par Coline Letourmy, ingénieur nutrition
Πανίσχυρο κύκλωμα
11 Ιανουαρίου 2012 Ελλάδα
6
Γιώργος Κύρτσος
Πανίσχυρο αποδεικνύεται το κύκλωµα λαθρεµπορίας καυσίµων. Με ευθύνη των µεγάλων διυλιστηρίων, κυβερνητικών και κρατικών παραγόντων, του κυκλώµατος των βυτιοφορέων και εκατοντάδων πρατηρίων καυσίµων, καταληστεύονται ο ελληνικός λαός και τα δηµόσια οικονοµικά.
Υπολογίζεται ότι το 20%-25% της διακίνησης και της κατανάλωσης των καυσίµων ελέγχεται από το κύκλωμα παράνομου πλουτισμού. Η ζηµιά για τα δηµόσια οικονοµικά υπολογίζεται σε 1,5 δισεκατοµµύριο ευρώ το χρόνο.
Το κωµικοτραγικό είναι ότι οι καταναλωτές πληρώνουν τα καύσιµα στις σηµερινές, εξαιρετικά υψηλές, λόγω αύξησης της φορολογίας, τιµές, µε τους επιτήδειους να καταχρώνται φόρους της τάξης του 1,5 δισ.
Βιοµηχανική φοροκλοπή
Η φοροκλοπή στον τοµέα των καυσίµων έχει πάρει βιοµηχανικές διαστάσεις. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα δύο τελευταία χρόνια παρατηρείται συνεχής και θεαµατική αύξηση των εξαγωγών πετρελαιοειδών. Στην πραγµατικότητα, έχουµε κλιµάκωση της λαθρεµπορίας πετρελαίου, µε τα βυτία να προµηθεύονται καύσιµα δήθεν για εξαγωγές, τα οποία στη συνέχεια διατίθενται στην εσωτερική αγορά. Αυτοί που συµµετέχουν στη µεγάλη κοµπίνα, και είναι πολλοί, µοιράζονται µεταξύ τους τους φόρους που επιβάλλονται στα καύσιµα, οι οποίοι αναλογούν σε περίπου 1,1 ευρώ για κάθε λίτρο βενζίνης.
Έχουµε, λοιπόν, τις πλασµατικές εξαγωγές καυσίµων, την κερδοσκοπία µε τη διαφορά στην τιµή µεταξύ πετρελαίου θέρµανσης και πετρελαίου κίνησης, τα ναυτιλιακά καύσιµα, που προωθούνται και αυτά στην εσωτερική αγορά. Το λαθρεµπόριο καυσίµων και η σχετική φοροκλοπή συντηρούνται µε την ανοχή των αρµοδίων, όπως προέκυψε και από τις καταγγελίες του πρώην ειδικού γραµµατέα του υπουργείου Οικονοµικών κ. Σπινέλη.
Η µαζική φοροκλοπή στον τοµέα των καυσίµων εξηγεί και την αδυναµία αύξησης των δηµοσίων εσόδων σε µία περίοδο κατά την οποία αυξάνονται συνεχώς οι φόροι και οι επιβαρύνσεις για τους καταναλωτές. Είναι τόσο διαβρωµένο το κράτος και τόσο ισχυρό το κύκλωµα της λαθρεµπορίας, φοροκλοπής στον τοµέα των καυσίµων, ώστε οι δηµοσιογραφικές επισηµάνσεις και οι πολιτικές καταγγελίες δεν οδηγούν σε συγκεκριµένο αποτέλεσµα. Η χωρίς προηγούµενο λεηλασία των φορολογούµενων πολιτών και του δηµόσιου ταµείου συνεχίζεται µε εντατικό ρυθµό, όπως αποκαλύπτουν και τα επίσηµα στατιστικά στοιχεία του Νοεµβρίου. Η αύξηση των εξαγωγών πετρελαιοειδών συνεχίστηκε, παρά την κάµψη των εξαγωγών των άλλων προϊόντων…
6
Γιώργος Κύρτσος
Πανίσχυρο αποδεικνύεται το κύκλωµα λαθρεµπορίας καυσίµων. Με ευθύνη των µεγάλων διυλιστηρίων, κυβερνητικών και κρατικών παραγόντων, του κυκλώµατος των βυτιοφορέων και εκατοντάδων πρατηρίων καυσίµων, καταληστεύονται ο ελληνικός λαός και τα δηµόσια οικονοµικά.
Υπολογίζεται ότι το 20%-25% της διακίνησης και της κατανάλωσης των καυσίµων ελέγχεται από το κύκλωμα παράνομου πλουτισμού. Η ζηµιά για τα δηµόσια οικονοµικά υπολογίζεται σε 1,5 δισεκατοµµύριο ευρώ το χρόνο.
Το κωµικοτραγικό είναι ότι οι καταναλωτές πληρώνουν τα καύσιµα στις σηµερινές, εξαιρετικά υψηλές, λόγω αύξησης της φορολογίας, τιµές, µε τους επιτήδειους να καταχρώνται φόρους της τάξης του 1,5 δισ.
Βιοµηχανική φοροκλοπή
Η φοροκλοπή στον τοµέα των καυσίµων έχει πάρει βιοµηχανικές διαστάσεις. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα δύο τελευταία χρόνια παρατηρείται συνεχής και θεαµατική αύξηση των εξαγωγών πετρελαιοειδών. Στην πραγµατικότητα, έχουµε κλιµάκωση της λαθρεµπορίας πετρελαίου, µε τα βυτία να προµηθεύονται καύσιµα δήθεν για εξαγωγές, τα οποία στη συνέχεια διατίθενται στην εσωτερική αγορά. Αυτοί που συµµετέχουν στη µεγάλη κοµπίνα, και είναι πολλοί, µοιράζονται µεταξύ τους τους φόρους που επιβάλλονται στα καύσιµα, οι οποίοι αναλογούν σε περίπου 1,1 ευρώ για κάθε λίτρο βενζίνης.
Έχουµε, λοιπόν, τις πλασµατικές εξαγωγές καυσίµων, την κερδοσκοπία µε τη διαφορά στην τιµή µεταξύ πετρελαίου θέρµανσης και πετρελαίου κίνησης, τα ναυτιλιακά καύσιµα, που προωθούνται και αυτά στην εσωτερική αγορά. Το λαθρεµπόριο καυσίµων και η σχετική φοροκλοπή συντηρούνται µε την ανοχή των αρµοδίων, όπως προέκυψε και από τις καταγγελίες του πρώην ειδικού γραµµατέα του υπουργείου Οικονοµικών κ. Σπινέλη.
Η µαζική φοροκλοπή στον τοµέα των καυσίµων εξηγεί και την αδυναµία αύξησης των δηµοσίων εσόδων σε µία περίοδο κατά την οποία αυξάνονται συνεχώς οι φόροι και οι επιβαρύνσεις για τους καταναλωτές. Είναι τόσο διαβρωµένο το κράτος και τόσο ισχυρό το κύκλωµα της λαθρεµπορίας, φοροκλοπής στον τοµέα των καυσίµων, ώστε οι δηµοσιογραφικές επισηµάνσεις και οι πολιτικές καταγγελίες δεν οδηγούν σε συγκεκριµένο αποτέλεσµα. Η χωρίς προηγούµενο λεηλασία των φορολογούµενων πολιτών και του δηµόσιου ταµείου συνεχίζεται µε εντατικό ρυθµό, όπως αποκαλύπτουν και τα επίσηµα στατιστικά στοιχεία του Νοεµβρίου. Η αύξηση των εξαγωγών πετρελαιοειδών συνεχίστηκε, παρά την κάµψη των εξαγωγών των άλλων προϊόντων…
Cachez ces putes que vous ne sauriez voir... pour mieux les exterminer !
Modifié le 11-01-2012 à 07h58
1 réaction | 1238 lu
Temps de lecture : 4 minutes
LE PLUS. Pourquoi pénaliser les clients des prostituées ? Certains députés le souhaitent. Pourtant, selon Peggy Sastre, auteur de "No Sex" et "Ex utero", cela risque surtout de rendre plus difficiles les conditions de travail de ces femmes.
> Par Peggy Sastre sexe, science et al.
Edité et parrainé par Melissa Bounoua
Dans le port de Constance, il y a une drôle de statue. Gigantesque, mouvante, gironde, c'est l'Imperia de Peter Lenk, la courtisane italienne – croisée aussi chez Balzac ou Gautier – qui tient entre ses mains un pape et un empereur, deux bouffons ridicules, minuscules et nus comme des vers.
La statue Imperia à Constance en Allemagne créée par Peter Lenk (Wikimedia Commons)
Au moment de son inauguration, en 1993, le sculpteur fit sa petite sensation en célébrant ainsi le Concile de Constance par la "petite porte", et préférant la figure d'une pute à d'autres plus respectables et moins anachroniques. Mais aujourd'hui, Imperia est parfaitement intégrée dans le paysage : la statue est devenue l'un des monuments les plus célèbres de la ville et celui que les touristes photographient le plus. Un peu émoustillés, sans doute, par la portée sulfureuse de son sujet.
En tournant, moi aussi, autour de cette statue, je me suis encore une fois demandé quel était le problème avec les putes. Pourquoi n'est-il pas possible, par exemple, de mentionner le sujet sans qu'une armada d'émotions se mette en branle et transforme la plus paisible des assemblées en brochure détaillée sur l'hystérie collective ?
Pousser les prostituées sous le tapis
Qu'est-ce que la prostitution peut bien invoquer de si grave, de si déshonorant, de si scandaleux ? Qu'est-ce qui pousse un Laurent Joffrin, directeur de la rédaction du "Nouvel Observateur", parce qu'il s'est fait prendre la main dans le sac sur un plateau de télévision, à supprimer les annonces "roses" de son hebdomadaire ? Qu'est-ce qui incite des représentants des forces de l'ordre à vouloir fermer un établissement comme le club échangiste les Chandelles ?
Pourquoi certaines personnes, représentant apparemment (et je sais bien qu'il ne faut pas se fier aux apparences) un prétendu consensus, s'acharnent, encore et toujours, à réitérer les mêmes erreurs, à faire circuler les mêmes demi-vérités et à s'envelopper dans les meilleurs sentiments du monde, pour éviter de parler de la réalité ?
Deux prostituées lors d'une patrouille de police à Cannes le 5 janvier 2012 (V. HACHE/AFP)
La réalité, c'est que tout ce que la prohibition et la réglementation de la prostitution arrivent et arriveront à faire, c'est pousser les putes sous le tapis – les cacher, dans un premier cas, dans les bras de "protecteurs" suffisamment puissants pour leur permettre de "vivre" en hors-la-loi (n'y a-t-il un proverbe qui dit que la seule force des lois, c'est d'arriver à créer des moyens de les contourner ?) et, dans un second cas, à l'abri de structures où la conscience et le progressisme sont peut-être tranquilles, mais où les putes sont infantilisées et tyrannisées. Et que, un jour ou l'autre, tout ce petit monde se mettra à sentir affreusement et à nous faire prendre conscience que les solutions choisies n'étaient pas les bonnes.
Car rien de tout cela n'arrangera les violences dont les putes sont victimes. Rien de tout cela ne fera disparaître la traite, les réseaux, l'abattage. Rien de tout cela n'aura d'"impact direct sur l'égalité des sexes" (j'ai envie d'oser un "lol") et ne poussera ceux qui ont la possibilité de le faire à ne plus vouloir payer pour du cul. Ce n'est pas une prédiction ou un pari sur l'avenir, c'est un fait.
Un problème d'ordre moral
Des fois, je dois bien admettre que tout cela me fatigue au plus haut point. Que de temps en temps, j'ai le mal de mer à force de tourner ces "questions"dans mon esprit – le terme est encore mal choisi, il n'y a pas tant des questions qu'une vérité à laquelle peu de gens ont envie de faire face – pour essayer de les comprendre ou, à défaut, de les centrifuger en-dehors de ma cervelle. Avec cette envie de baisser les bras et de me satisfaire d'un confort où, en effet, je n'ai pas finalement choisi la prostitution comme source principale de revenus. Alors, à quoi bon, même de loin, se mettre les mains dans le cambouis ? Qu'est-ce que ça peut me faire, à moi, qu'on entende exterminer les putes comme d'autres ont massacré un oiseau trop peu farouche ? C'est une question de sélection naturelle, après tout...
Désolée, non, je ne peux toujours pas m'en satisfaire. Car la vérité que d'aucuns ont peine à voir, c'est qu'il suffirait tout simplement de décriminaliser la prostitution pour que la situation s'améliore. En d'autres termes, laisser les putes faire leur travail, et faire en sorte que la prostitution soit un travail comme un autre.
Que les prostituées ne soient plus arrêtées, vilipendées et discriminées ni pour ce qu'elles font, ni pour la manière dont elles le font. Qu’une personne qui pratique n'importe quelle forme de travail du sexe soit considérée de la même façon que si elle effectuait n'importe quel autre type de travail. Que les prostituées aient les mêmes droits et les mêmes devoirs que les autres travailleurs – avec syndicats, conventions collectives, prud'hommes, etc. qui régiraient et protégeraient leur travail, et leur donneraient accès aux mêmes moyens de combattre les abus.
Ainsi, on pourrait voir que le seul (je dis bien le seul) problème de la prostitution est d'ordre moral. Et comme la morale n'a rien à faire dans une démocratie laïque et pluraliste, le plancher sera, pour le coup et pour de bon, facile à débarrasser.
Pour ceux qui auraient envie de voir ce que cela pourrait donner, et vivre quelques heures une parenthèse enchantée où la prostitution n'est ni dégradante, ni oppressive, ni tortionnaire, mais à la fois tendre, drôle, fragile, compatissante, lyrique et, il est vrai, un tantinet rébarbative (mais c'est aussi le but), dépêchez-vous d'aller voir la pièce "Clients", une merveilleuse mise en scène des encore plus merveilleux mots de Grisélidis Réal, cette péripatéticienne reposant aujourd'hui dans un cimetière de rois.
1 réaction | 1238 lu
Temps de lecture : 4 minutes
LE PLUS. Pourquoi pénaliser les clients des prostituées ? Certains députés le souhaitent. Pourtant, selon Peggy Sastre, auteur de "No Sex" et "Ex utero", cela risque surtout de rendre plus difficiles les conditions de travail de ces femmes.
> Par Peggy Sastre sexe, science et al.
Edité et parrainé par Melissa Bounoua
Dans le port de Constance, il y a une drôle de statue. Gigantesque, mouvante, gironde, c'est l'Imperia de Peter Lenk, la courtisane italienne – croisée aussi chez Balzac ou Gautier – qui tient entre ses mains un pape et un empereur, deux bouffons ridicules, minuscules et nus comme des vers.
La statue Imperia à Constance en Allemagne créée par Peter Lenk (Wikimedia Commons)
Au moment de son inauguration, en 1993, le sculpteur fit sa petite sensation en célébrant ainsi le Concile de Constance par la "petite porte", et préférant la figure d'une pute à d'autres plus respectables et moins anachroniques. Mais aujourd'hui, Imperia est parfaitement intégrée dans le paysage : la statue est devenue l'un des monuments les plus célèbres de la ville et celui que les touristes photographient le plus. Un peu émoustillés, sans doute, par la portée sulfureuse de son sujet.
En tournant, moi aussi, autour de cette statue, je me suis encore une fois demandé quel était le problème avec les putes. Pourquoi n'est-il pas possible, par exemple, de mentionner le sujet sans qu'une armada d'émotions se mette en branle et transforme la plus paisible des assemblées en brochure détaillée sur l'hystérie collective ?
Pousser les prostituées sous le tapis
Qu'est-ce que la prostitution peut bien invoquer de si grave, de si déshonorant, de si scandaleux ? Qu'est-ce qui pousse un Laurent Joffrin, directeur de la rédaction du "Nouvel Observateur", parce qu'il s'est fait prendre la main dans le sac sur un plateau de télévision, à supprimer les annonces "roses" de son hebdomadaire ? Qu'est-ce qui incite des représentants des forces de l'ordre à vouloir fermer un établissement comme le club échangiste les Chandelles ?
Pourquoi certaines personnes, représentant apparemment (et je sais bien qu'il ne faut pas se fier aux apparences) un prétendu consensus, s'acharnent, encore et toujours, à réitérer les mêmes erreurs, à faire circuler les mêmes demi-vérités et à s'envelopper dans les meilleurs sentiments du monde, pour éviter de parler de la réalité ?
Deux prostituées lors d'une patrouille de police à Cannes le 5 janvier 2012 (V. HACHE/AFP)
La réalité, c'est que tout ce que la prohibition et la réglementation de la prostitution arrivent et arriveront à faire, c'est pousser les putes sous le tapis – les cacher, dans un premier cas, dans les bras de "protecteurs" suffisamment puissants pour leur permettre de "vivre" en hors-la-loi (n'y a-t-il un proverbe qui dit que la seule force des lois, c'est d'arriver à créer des moyens de les contourner ?) et, dans un second cas, à l'abri de structures où la conscience et le progressisme sont peut-être tranquilles, mais où les putes sont infantilisées et tyrannisées. Et que, un jour ou l'autre, tout ce petit monde se mettra à sentir affreusement et à nous faire prendre conscience que les solutions choisies n'étaient pas les bonnes.
Car rien de tout cela n'arrangera les violences dont les putes sont victimes. Rien de tout cela ne fera disparaître la traite, les réseaux, l'abattage. Rien de tout cela n'aura d'"impact direct sur l'égalité des sexes" (j'ai envie d'oser un "lol") et ne poussera ceux qui ont la possibilité de le faire à ne plus vouloir payer pour du cul. Ce n'est pas une prédiction ou un pari sur l'avenir, c'est un fait.
Un problème d'ordre moral
Des fois, je dois bien admettre que tout cela me fatigue au plus haut point. Que de temps en temps, j'ai le mal de mer à force de tourner ces "questions"dans mon esprit – le terme est encore mal choisi, il n'y a pas tant des questions qu'une vérité à laquelle peu de gens ont envie de faire face – pour essayer de les comprendre ou, à défaut, de les centrifuger en-dehors de ma cervelle. Avec cette envie de baisser les bras et de me satisfaire d'un confort où, en effet, je n'ai pas finalement choisi la prostitution comme source principale de revenus. Alors, à quoi bon, même de loin, se mettre les mains dans le cambouis ? Qu'est-ce que ça peut me faire, à moi, qu'on entende exterminer les putes comme d'autres ont massacré un oiseau trop peu farouche ? C'est une question de sélection naturelle, après tout...
Désolée, non, je ne peux toujours pas m'en satisfaire. Car la vérité que d'aucuns ont peine à voir, c'est qu'il suffirait tout simplement de décriminaliser la prostitution pour que la situation s'améliore. En d'autres termes, laisser les putes faire leur travail, et faire en sorte que la prostitution soit un travail comme un autre.
Que les prostituées ne soient plus arrêtées, vilipendées et discriminées ni pour ce qu'elles font, ni pour la manière dont elles le font. Qu’une personne qui pratique n'importe quelle forme de travail du sexe soit considérée de la même façon que si elle effectuait n'importe quel autre type de travail. Que les prostituées aient les mêmes droits et les mêmes devoirs que les autres travailleurs – avec syndicats, conventions collectives, prud'hommes, etc. qui régiraient et protégeraient leur travail, et leur donneraient accès aux mêmes moyens de combattre les abus.
Ainsi, on pourrait voir que le seul (je dis bien le seul) problème de la prostitution est d'ordre moral. Et comme la morale n'a rien à faire dans une démocratie laïque et pluraliste, le plancher sera, pour le coup et pour de bon, facile à débarrasser.
Pour ceux qui auraient envie de voir ce que cela pourrait donner, et vivre quelques heures une parenthèse enchantée où la prostitution n'est ni dégradante, ni oppressive, ni tortionnaire, mais à la fois tendre, drôle, fragile, compatissante, lyrique et, il est vrai, un tantinet rébarbative (mais c'est aussi le but), dépêchez-vous d'aller voir la pièce "Clients", une merveilleuse mise en scène des encore plus merveilleux mots de Grisélidis Réal, cette péripatéticienne reposant aujourd'hui dans un cimetière de rois.
Τρίτη 10 Ιανουαρίου 2012
ΔΙΚΑΣΤΗΣ: Υπόμνημα της Ένωσης Διοικητικών Δικαστών σχετικά μ...
ΔΙΚΑΣΤΗΣ: Υπόμνημα της Ένωσης Διοικητικών Δικαστών σχετικά μ...: Υπόμνημα της Ένωσης σχετικά με το σχεδίου νόμου «για τηδίκαιη δίκη και την αντιμετώπιση φαινομένων αρνησιδικίας» Αξιότιμε κύριε Υπουρ...
ΔΙΚΑΣΤΗΣ: "Αναστολή διορισμών και προσλήψεων στο Δημόσιο Το...
ΔΙΚΑΣΤΗΣ: "Αναστολή διορισμών και προσλήψεων στο Δημόσιο Το...: Πράξη 35 της 29-12-2011 (ΦΕΚ Α΄ 271/31.12.2011) Παράταση της ισχύος της 33/2006 Π.Υ.Σ. "Αναστολή διορισμών και προσλήψεων στο Δημόσιο...
Ο νέος «εφιάλτης» του Λουκά Παπαδήμου
09/01/2012 17:28
Η κάλυψη της μεγαλύτερης λήξης ομολογιακής έκδοσης των τελευταίων μηνών, η οποία είναι προγραμματισμένη για το τέλος του πρώτου 15νθημέρου του Μαρτίου, συνιστά αυτή τη στιγμή τον μεγαλύτερο εφιάλτη του κ. Λουκά Παπαδήμου και της κυβέρνησής του.
Κι αυτό γιατί μέσα σε περίπου 60 μέρες θα πρέπει να βρεθούν 14 δισ. ευρώ, για να καταβληθούν στους ομολογιούχους. Αλλιώς, η χώρα κινδυνεύει να ανακοινώσει αδυναμία τακτοποίησης υποχρεώσεων και να καταστεί πτωχευμένη και επισήμως.
Συγκλίνουσες πληροφορίες αναφέρουν ότι τα πάντα σε αυτή την περίπτωση θα εξαρτηθούν πλέον από την πορεία των διαπραγματεύσεων για το PSI+.
Αν «κλείσει», τότε, αυτομάτως το ποσό των 14 δισ. ευρώ γίνεται 7 δισ. και αναπτερώνονται οι ελληνικές ελπίδες για σωτηρία.
Κι αυτό γιατί η Ελλάδα έχει λαμβάνειν στο μεσοδιάστημα 5 δισ. ευρώ από την 7η δόση του πακέτου βοήθειας.
Αν σε αυτά συνυπολογιστούν και τα περίπου 2,5 δισ. ευρώ, τα οποία έχουν διασφαλιστεί από τις τελευταίες εκδόσεις, που έκανε το ελληνικό δημόσιο, τότε, ο στόχος της κάλυψης επιτυγχάνεται.
Σε αντίθετη περίπτωση, το ενδεχόμενο να βρεθούν τα 14 δισ. ευρώ είναι σχεδόν ανύπαρκτο.
Το κακό είναι ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι οι διαπραγματεύσεις για το PSI+ πηγαίνουν κατ' ευχήν.
Αντιθέτως, τα τελευταία 24ωρα πληθαίνουν οι φήμες ότι το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο δεν πιστεύει πως το «κούρεμα» του 50% αρκεί για να καταστήσει βιώσιμο το ελληνικό χρέος.
Κι ότι χρειάζεται νέα αύξηση, η οποία θα μπορούσε να φτάσει στο 65%.
Από ορισμένες πλευρές, μάλιστα, γίνεται λόγος ακόμα και για 70% ή και παραπάνω, μόνο που σε αυτή την περίπτωση δεν θα μιλάμε για
Η κάλυψη της μεγαλύτερης λήξης ομολογιακής έκδοσης των τελευταίων μηνών, η οποία είναι προγραμματισμένη για το τέλος του πρώτου 15νθημέρου του Μαρτίου, συνιστά αυτή τη στιγμή τον μεγαλύτερο εφιάλτη του κ. Λουκά Παπαδήμου και της κυβέρνησής του.
Κι αυτό γιατί μέσα σε περίπου 60 μέρες θα πρέπει να βρεθούν 14 δισ. ευρώ, για να καταβληθούν στους ομολογιούχους. Αλλιώς, η χώρα κινδυνεύει να ανακοινώσει αδυναμία τακτοποίησης υποχρεώσεων και να καταστεί πτωχευμένη και επισήμως.
Συγκλίνουσες πληροφορίες αναφέρουν ότι τα πάντα σε αυτή την περίπτωση θα εξαρτηθούν πλέον από την πορεία των διαπραγματεύσεων για το PSI+.
Αν «κλείσει», τότε, αυτομάτως το ποσό των 14 δισ. ευρώ γίνεται 7 δισ. και αναπτερώνονται οι ελληνικές ελπίδες για σωτηρία.
Κι αυτό γιατί η Ελλάδα έχει λαμβάνειν στο μεσοδιάστημα 5 δισ. ευρώ από την 7η δόση του πακέτου βοήθειας.
Αν σε αυτά συνυπολογιστούν και τα περίπου 2,5 δισ. ευρώ, τα οποία έχουν διασφαλιστεί από τις τελευταίες εκδόσεις, που έκανε το ελληνικό δημόσιο, τότε, ο στόχος της κάλυψης επιτυγχάνεται.
Σε αντίθετη περίπτωση, το ενδεχόμενο να βρεθούν τα 14 δισ. ευρώ είναι σχεδόν ανύπαρκτο.
Το κακό είναι ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι οι διαπραγματεύσεις για το PSI+ πηγαίνουν κατ' ευχήν.
Αντιθέτως, τα τελευταία 24ωρα πληθαίνουν οι φήμες ότι το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο δεν πιστεύει πως το «κούρεμα» του 50% αρκεί για να καταστήσει βιώσιμο το ελληνικό χρέος.
Κι ότι χρειάζεται νέα αύξηση, η οποία θα μπορούσε να φτάσει στο 65%.
Από ορισμένες πλευρές, μάλιστα, γίνεται λόγος ακόμα και για 70% ή και παραπάνω, μόνο που σε αυτή την περίπτωση δεν θα μιλάμε για
Πάρκινγκ στη θέση των καταστημάτων προωθεί ο Μπουτάρης
Πάρκινγκ στη θέση των καταστημάτων προωθεί ο Μπουτάρης: Βγάζει τους γερανούς για τα διπλοπαρκαρισμένα αυτοκίνητα από τέλος Ιανουαρίου ο δήμος Θεσσαλονίκης. Ποιες λύσεις προωθεί για τα προβλήματα στάθμευσης στο κέντρο και τις γειτονιές
Δευτέρα 9 Ιανουαρίου 2012
La reconquête de l’Europe selon Geert Mak
NTRETIEN
9 janvier 2012NRC HANDELSBLADROTTERDAMGeert Mak
AFP
Réagir
Text larger
Text smaller
Envoyer
Imprimer
L’Union est-elle entrée en phase terminale ? Dans un essai, le journaliste et historien néerlandais Geert Mak estime qu’en 2012, elle doit choisir la voie politique qui la fera sortir de la logique de l’argent. Sous peine de perdre sa place dans le monde.
Laura Starink
Cela ne faisait pas vraiment partie de ses projets immédiats. Geert Mak écrit actuellement un livre sur les Etats-Unis, l’Europe était donc un peu passée au second plan. Mais quand l’hebdomadaire allemand Die Zeit s’est demandé pourquoi les intellectuels européens se muraient dans le silence, il a écrit De hond van Tišma. Wat als Europa klapt? [Le chien de Tišma. Et si l’Europe explosait ?]
Le chien de Tišma est un sombre petit livre. Avec Norman Davies, historien spécialiste de l’Europe, Geert Mak en est venu à la conclusion que le sommet des dirigeants européens en décembre a englouti son dernier espoir. "Je crains que ce ne soit fini."
C’est l’histoire de trop peu, trop tard. Trop peu d’argent pour le fonds de sauvetage, trop peu de possibilités de sanctions, trop peu de vision et en définitive trop peu de direction européenne. "L’Allemagne de Merkel, écrit Geert Mak, a manqué une occasion historique de devenir le véritable dirigeant de l’Europe. Par peur du mauvais spectre, le spectre de l’inflation, l’Allemagne pousse l’Europe dans une récession". "C’est une erreur, dit Geert Mak. Mieux vaudrait faire tourner la planche à billets. Et ne pas serrer la vis au Sud au point de l’étouffer".
Il faut reconquérir l’Europe, qui doit cesser d’obéir à une logique de l’argent, écrivez-vous. Mais comment ? En 1989, l’Occident libre l’a emporté sur le communisme. Et a autorisé un terrible dérapage vers un capitalisme de casino.
Quand on fait des affaires, on prend des risques. On peut voir ses efforts récompensés, mais cela peut aussi mal tourner. Tous les marchands forains le savent. Mais le libre-échange est perturbé par les banques, qui ont quasiment amorcé une révolution antidémocratique. Elles se sont emparées du pouvoir. Tout le monde sort extrêmement malmené de cette crise, sauf ceux qui en sont responsables. Les banques ne courent aucun risque et le secteur public en fait les frais.
Récemment, j’ai assisté à une réunion où un grand économiste chinois et un responsable africain de banque centrale chapitraient un groupe de spécialistes européens du secteur financier. Un revirement historique intéressant.
L’Africain disait : vos banques sont remplies de personnes extrêmement compétentes, mais elles ont commis toutes les erreurs possibles et imaginables. Cela ne peut s’expliquer que parce que d’autres facteurs sont intervenus dans leurs décisions. En Afrique, nous qualifions ces autres facteurs de corruption. Il y a eu un silence dans la salle. Il faisait référence aux primes, et il avait parfaitement raison.
L’Europe était une tentative de hisser la démocratie au-dessus des frontières nationales. La démocratie est-elle incapable d’affronter un marché mondial débridé ?
C’est bien ce qui m’attriste profondément. Malgré tous ses défauts, malgré toutes ses plaies et ses bosses, l’Union européenne est une expérience fantastique dans ce domaine. C’est pour cela que nous devons la défendre bec et ongles. En ce XXe siècle féroce, l’UE devrait être le modèle qui sert à maintenir debout les valeurs démocratiques. Si cela disparaît, d’autres combleront le vide laissé par l’Europe. Les Américains, les Chinois, les Brésiliens, les Russes.
L’UE est un produit caractéristique de la foi dans la faisabilité d’une vie communautaire. Les populistes vont-ils finir par avoir raison ? Cela ne fonctionne donc pas ?
Non. Ils ont raison sur un seul point : un sentiment de malaise s’abat sur l’Europe comme un brouillard. Aux Pays-Bas, ce sentiment est très fort. D’autres pays ronronnent encore de satisfaction. Les populistes traduisent ce malaise. Je comprends les critiques vis-à-vis de l’Europe. Mais se replier sur soi, c’est croire à la magie. Un mythe national est incroyablement séduisant. Parfois il m’arrive aussi de me dire le soir dans mon lit : et si j’étais de droite pendant un quart d’heure. Ce serait délicieux !
Ce malaise est tangible dans votre livre. Vous êtes européen dans l’âme, et vous portez le regard d’un historien. Mais vous ne vous en sortez pas. Vous finissez par admettre que cela ne fonctionne pas.
C’est peut-être triste, mais je n’étais pas surpris. Dans le dernier chapitre de mon livre In Europa [Voyage d’un Européen à travers le XXe siècle, traduit du néerlandais par Bertrand Abraham, Gallimard, 2007, NdT], j’écrivais déjà que le bateau est très déséquilibré avec 27 capitaines sur le pont. J’avais annoncé que cela poserait de très gros problèmes en cas de tempête. Et maintenant, la tempête fait rage.
Votre petit livre se termine sur une note sombre. Quel est votre espoir pour 2012 ?
L’année à venir, la question est de savoir à quoi va ressembler l’Europe. Va-t-elle rester un système communautaire sous la direction d’une puissante Commission européenne ou va-t-elle devenir un système intergouvernemental décentralisé, comme le souhaitent les Allemands. Les Pays-Bas peuvent jouer à cet égard un rôle d’intermédiaire. Nous ne sommes pas aussi dogmatiques que les Allemands. Jouons donc ce rôle pleinement, rien que dans notre intérêt personnel. Car nous sommes, et nous demeurons, un pays tourné vers le monde.
9 janvier 2012NRC HANDELSBLADROTTERDAMGeert Mak
AFP
Réagir
Text larger
Text smaller
Envoyer
Imprimer
L’Union est-elle entrée en phase terminale ? Dans un essai, le journaliste et historien néerlandais Geert Mak estime qu’en 2012, elle doit choisir la voie politique qui la fera sortir de la logique de l’argent. Sous peine de perdre sa place dans le monde.
Laura Starink
Cela ne faisait pas vraiment partie de ses projets immédiats. Geert Mak écrit actuellement un livre sur les Etats-Unis, l’Europe était donc un peu passée au second plan. Mais quand l’hebdomadaire allemand Die Zeit s’est demandé pourquoi les intellectuels européens se muraient dans le silence, il a écrit De hond van Tišma. Wat als Europa klapt? [Le chien de Tišma. Et si l’Europe explosait ?]
Le chien de Tišma est un sombre petit livre. Avec Norman Davies, historien spécialiste de l’Europe, Geert Mak en est venu à la conclusion que le sommet des dirigeants européens en décembre a englouti son dernier espoir. "Je crains que ce ne soit fini."
C’est l’histoire de trop peu, trop tard. Trop peu d’argent pour le fonds de sauvetage, trop peu de possibilités de sanctions, trop peu de vision et en définitive trop peu de direction européenne. "L’Allemagne de Merkel, écrit Geert Mak, a manqué une occasion historique de devenir le véritable dirigeant de l’Europe. Par peur du mauvais spectre, le spectre de l’inflation, l’Allemagne pousse l’Europe dans une récession". "C’est une erreur, dit Geert Mak. Mieux vaudrait faire tourner la planche à billets. Et ne pas serrer la vis au Sud au point de l’étouffer".
Il faut reconquérir l’Europe, qui doit cesser d’obéir à une logique de l’argent, écrivez-vous. Mais comment ? En 1989, l’Occident libre l’a emporté sur le communisme. Et a autorisé un terrible dérapage vers un capitalisme de casino.
Quand on fait des affaires, on prend des risques. On peut voir ses efforts récompensés, mais cela peut aussi mal tourner. Tous les marchands forains le savent. Mais le libre-échange est perturbé par les banques, qui ont quasiment amorcé une révolution antidémocratique. Elles se sont emparées du pouvoir. Tout le monde sort extrêmement malmené de cette crise, sauf ceux qui en sont responsables. Les banques ne courent aucun risque et le secteur public en fait les frais.
Récemment, j’ai assisté à une réunion où un grand économiste chinois et un responsable africain de banque centrale chapitraient un groupe de spécialistes européens du secteur financier. Un revirement historique intéressant.
L’Africain disait : vos banques sont remplies de personnes extrêmement compétentes, mais elles ont commis toutes les erreurs possibles et imaginables. Cela ne peut s’expliquer que parce que d’autres facteurs sont intervenus dans leurs décisions. En Afrique, nous qualifions ces autres facteurs de corruption. Il y a eu un silence dans la salle. Il faisait référence aux primes, et il avait parfaitement raison.
L’Europe était une tentative de hisser la démocratie au-dessus des frontières nationales. La démocratie est-elle incapable d’affronter un marché mondial débridé ?
C’est bien ce qui m’attriste profondément. Malgré tous ses défauts, malgré toutes ses plaies et ses bosses, l’Union européenne est une expérience fantastique dans ce domaine. C’est pour cela que nous devons la défendre bec et ongles. En ce XXe siècle féroce, l’UE devrait être le modèle qui sert à maintenir debout les valeurs démocratiques. Si cela disparaît, d’autres combleront le vide laissé par l’Europe. Les Américains, les Chinois, les Brésiliens, les Russes.
L’UE est un produit caractéristique de la foi dans la faisabilité d’une vie communautaire. Les populistes vont-ils finir par avoir raison ? Cela ne fonctionne donc pas ?
Non. Ils ont raison sur un seul point : un sentiment de malaise s’abat sur l’Europe comme un brouillard. Aux Pays-Bas, ce sentiment est très fort. D’autres pays ronronnent encore de satisfaction. Les populistes traduisent ce malaise. Je comprends les critiques vis-à-vis de l’Europe. Mais se replier sur soi, c’est croire à la magie. Un mythe national est incroyablement séduisant. Parfois il m’arrive aussi de me dire le soir dans mon lit : et si j’étais de droite pendant un quart d’heure. Ce serait délicieux !
Ce malaise est tangible dans votre livre. Vous êtes européen dans l’âme, et vous portez le regard d’un historien. Mais vous ne vous en sortez pas. Vous finissez par admettre que cela ne fonctionne pas.
C’est peut-être triste, mais je n’étais pas surpris. Dans le dernier chapitre de mon livre In Europa [Voyage d’un Européen à travers le XXe siècle, traduit du néerlandais par Bertrand Abraham, Gallimard, 2007, NdT], j’écrivais déjà que le bateau est très déséquilibré avec 27 capitaines sur le pont. J’avais annoncé que cela poserait de très gros problèmes en cas de tempête. Et maintenant, la tempête fait rage.
Votre petit livre se termine sur une note sombre. Quel est votre espoir pour 2012 ?
L’année à venir, la question est de savoir à quoi va ressembler l’Europe. Va-t-elle rester un système communautaire sous la direction d’une puissante Commission européenne ou va-t-elle devenir un système intergouvernemental décentralisé, comme le souhaitent les Allemands. Les Pays-Bas peuvent jouer à cet égard un rôle d’intermédiaire. Nous ne sommes pas aussi dogmatiques que les Allemands. Jouons donc ce rôle pleinement, rien que dans notre intérêt personnel. Car nous sommes, et nous demeurons, un pays tourné vers le monde.
Ιπποφαές:
Οι αποδεδειγμένες δράσεις
Πρώτη καταχώρηση: Δευτέρα, 9 Ιανουαρίου 2012, 13:48
Για την υγεία της καρδιάς
Περιέχει φλαβόνες, οι οποίες είναι ιδιαίτερα ωφέλιμες για την καλή κατάσταση του κυκλοφορικού συστήματος
Οι φλαβόνες προστατεύουν το μυοκάρδιο από την ισχαιμία μέσω της ρύθμισης της έκφρασης διαφόρων πρωτεϊνών
Συμβάλλει στη βελτίωση της κυκλοφορίας του αίματος και της καρδιακής λειτουργίας
Συμβάλλει, σύμφωνα με μελέτες, στη μείωση της χοληστερίνης και των τριγλυκεριδίων
Για την αποτροπή της δημιουργίας αθηρωματικής πλάκας
Για τη θεραπεία της πίεσης και της χρόνιας καρδιακής ανεπάρκειας
Για την υγεία του γαστρεντερικού
Για τη θεραπεία των γαστρικών ελκών ή την πρόληψη των γαστρικών βλαβών
Για την εξισορρόπηση της έκκρισης γαστρικών οξέων και τη μείωση των φλεγμονών του στομάχου με τη ρύθμιση προφλεγμονοδών μεσολαβητών
Για την υγεία του δέρματος
Περιέχει παλμιτολεϊκό οξύ (Ωμέγα-7 λιπαρό οξύ), το οποίο είναι συστατικό του δέρματος και βοηθά στη θεραπεία των εγκαυμάτων και την επούλωση των πληγών
Περιέχει βιταμίνες (A,C και E) και μικροστοιχεία (θείο, σελήνιο, ψευδάργυρο, χαλκό κ.λπ.) που διεγείρουν την επούλωση των πληγών
Τα Ωμέγα-6 και Ωμέγα-7 αποτελούν ισχυρή ασπίδα προστασίας του δέρματος και μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση μολύνσεων και δερματοπαθειών π.χ. της ατοπικής δερματίτιδας
Τα αντιοξειδωτικά και κυρίως η βιταμίνη Ε, αποτελούν αντιγηραντικούς παράγοντες διότι προφυλάσσουν τα κύτταρα από τις βλαβερές ελεύθερες ρίζες που παράγονται από την ηλιακή ακτινοβολία (προκαλεί βλάβες στο DNA), τη μόλυνση του περιβάλλοντος και το κάπνισμα
Για την υγεία του ήπατος & του ανοσοποιητικού
Για την προστασία του ήπατος από τις βλαβερές επιπτώσεις των τοξινών και των τοξικών ουσιών, όπως του αλκοόλ (έρευνες στις οποίες προκαλούνται βλάβες στο ήπαρ κυρίως με τη χρήση CCl4)
Για τη μετρίαση των βλαβών του ήπατος
Για τη ρύθμιση των ενζύμων του ήπατος και των μεσολαβητών του ανοσοποιητικού συστήματος που εμπλέκονται στη λειτουργία του ήπατος
Οι αντιοξειδωτικές βιταμίνες και τα υπόλοιπα συστατικά του ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμούμε αποτέλεσμα ο οργανισμός να γίνεται ανθεκτικότερος σε λοιμώξεις και μολύνσεις
Άλλες δράσεις
Έχει αντιοξειδωτική δράση, κυρίως λόγω των αντιοξειδωτικών βιταμινών που περιέχει (π.χ. βιταμίνες Ε και C)
Σύμφωνα με εργαστηριακές μελέτες (περιορισμένη έρευνα), έχει αντικαρκινική δράση ενισχύοντας τη μη ειδική άμυνα του οργανισμού
Εμφανίζει αντιβακτηριδιακή δράση έναντι ορισμένων βακτηρίων
Επιμέλεια: Παύλος Διονυσόπουλος
Πρώτη καταχώρηση: Δευτέρα, 9 Ιανουαρίου 2012, 13:48
Για την υγεία της καρδιάς
Περιέχει φλαβόνες, οι οποίες είναι ιδιαίτερα ωφέλιμες για την καλή κατάσταση του κυκλοφορικού συστήματος
Οι φλαβόνες προστατεύουν το μυοκάρδιο από την ισχαιμία μέσω της ρύθμισης της έκφρασης διαφόρων πρωτεϊνών
Συμβάλλει στη βελτίωση της κυκλοφορίας του αίματος και της καρδιακής λειτουργίας
Συμβάλλει, σύμφωνα με μελέτες, στη μείωση της χοληστερίνης και των τριγλυκεριδίων
Για την αποτροπή της δημιουργίας αθηρωματικής πλάκας
Για τη θεραπεία της πίεσης και της χρόνιας καρδιακής ανεπάρκειας
Για την υγεία του γαστρεντερικού
Για τη θεραπεία των γαστρικών ελκών ή την πρόληψη των γαστρικών βλαβών
Για την εξισορρόπηση της έκκρισης γαστρικών οξέων και τη μείωση των φλεγμονών του στομάχου με τη ρύθμιση προφλεγμονοδών μεσολαβητών
Για την υγεία του δέρματος
Περιέχει παλμιτολεϊκό οξύ (Ωμέγα-7 λιπαρό οξύ), το οποίο είναι συστατικό του δέρματος και βοηθά στη θεραπεία των εγκαυμάτων και την επούλωση των πληγών
Περιέχει βιταμίνες (A,C και E) και μικροστοιχεία (θείο, σελήνιο, ψευδάργυρο, χαλκό κ.λπ.) που διεγείρουν την επούλωση των πληγών
Τα Ωμέγα-6 και Ωμέγα-7 αποτελούν ισχυρή ασπίδα προστασίας του δέρματος και μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση μολύνσεων και δερματοπαθειών π.χ. της ατοπικής δερματίτιδας
Τα αντιοξειδωτικά και κυρίως η βιταμίνη Ε, αποτελούν αντιγηραντικούς παράγοντες διότι προφυλάσσουν τα κύτταρα από τις βλαβερές ελεύθερες ρίζες που παράγονται από την ηλιακή ακτινοβολία (προκαλεί βλάβες στο DNA), τη μόλυνση του περιβάλλοντος και το κάπνισμα
Για την υγεία του ήπατος & του ανοσοποιητικού
Για την προστασία του ήπατος από τις βλαβερές επιπτώσεις των τοξινών και των τοξικών ουσιών, όπως του αλκοόλ (έρευνες στις οποίες προκαλούνται βλάβες στο ήπαρ κυρίως με τη χρήση CCl4)
Για τη μετρίαση των βλαβών του ήπατος
Για τη ρύθμιση των ενζύμων του ήπατος και των μεσολαβητών του ανοσοποιητικού συστήματος που εμπλέκονται στη λειτουργία του ήπατος
Οι αντιοξειδωτικές βιταμίνες και τα υπόλοιπα συστατικά του ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμούμε αποτέλεσμα ο οργανισμός να γίνεται ανθεκτικότερος σε λοιμώξεις και μολύνσεις
Άλλες δράσεις
Έχει αντιοξειδωτική δράση, κυρίως λόγω των αντιοξειδωτικών βιταμινών που περιέχει (π.χ. βιταμίνες Ε και C)
Σύμφωνα με εργαστηριακές μελέτες (περιορισμένη έρευνα), έχει αντικαρκινική δράση ενισχύοντας τη μη ειδική άμυνα του οργανισμού
Εμφανίζει αντιβακτηριδιακή δράση έναντι ορισμένων βακτηρίων
Επιμέλεια: Παύλος Διονυσόπουλος
Γιατί η παρέμβαση του Κύπριου κεντρικού τραπεζίτη για εγκατάλειψη του ελληνικού PSI προκαλεί αναταράξεις
Monday, 09 January 2012 00:27
Την εγκατάλειψη του σχεδίου συμμετοχής των ιδιωτών πιστωτών στη μείωση του ελληνικού χρέους ζήτησε με ισχυρά επιχειρήματα το μέλος του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ και διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου Αθανάσιος Ορφανίδης, ωστόσο δεν υπάρχουν ενδείξεις πως η έκκλησή του κερδίζει έδαφος στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Με άρθρο του στην εφημερίδα Financial Times, o Αθανάσιος Ορφανίδης υποστήριξε ότι η εγκατάλειψη των σχεδίων για την επιβολή ζημιών στους ιδιώτες κατόχους ελληνικών ομολόγων θα βοηθούσε στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στην Ευρωζώνη και θα μείωνε το κόστος δανεισμού των υπολοίπων κρατών του ευρωπαϊκού Νότου.
«Η αντιστροφή του σχεδίου συμμετοχής των ιδιωτών πιστωτών θα αυξήσει το χρηματοδοτικό κόστος της ελληνικής κυβέρνησης αλλά, μέσω της αποκατάστασης της εμπιστοσύνης στην Ευρωζώνη, θα μειώσει το χρηματοδοτικό κόστος των άλλων κυβερνήσεων», έγραψε ο κεντρικός τραπεζίτης της Κύπρου στους Financial Times, προτείνοντας στροφή 180 μοιρών στην Ευρώπη εδώ και τώρα και τη χρηματοδότηση της Ελλάδας με ένα 30ετές δάνειο χαμηλού επιτοκίου από τους εταίρους της.
Η λεγόμενη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα, δηλαδή η επιβολή ζημιών στους κατόχους των ελληνικών ομολόγων έχει πλήξει την επενδυτική εμπιστοσύνη στο κρατικό χρέος της Ευρωζώνης και έχει αυξήσει το κόστος δανεισμού, παρά τις προσπάθειες των σχεδιαστών πολιτικής να πείσουν τις αγορές ότι η Ελλάδα είναι μια μεμονωμένη περίπτωση, υποστηρίζει ο Ορφανίδης. Ενώ η ιδέα να διασφαλιστεί ότι οι επενδυτές θα πρέπει να καταλάβουν ότι πρέπει να τιμολογούν τους κινδύνους ανάλογα με το ύψος του χρέους μιας χώρας, δεν αποδίδει στην πράξη, υποστήριξε ο Κύπριος κεντρικός τραπεζίτης σε οικονομική συνδιάσκεψη στο Σικάγο. «Έχει αποδειχτεί ένας πλήρως αναποτελεσματικός τρόπος να αντιμετωπίζουμε τα ζητήματα ηθικού κινδύνου και πληρώνουμε το κόστος σήμερα», κατέληξε.
Ερωτώμενος από δημοσιογράφους, ο εκπρόσωπος της ΕΚΤ αρνήθηκε να σχολιάσει αν οι θέσεις Ορφανίδη αντιπροσωπεύουν και θέσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Πολύ πιθανόν όμως να εκφράζουν τάσεις στο εσωτερικό της ΕΚΤ, που για μήνες αντιτάχθηκε σφοδρά στη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στο δημόσιο χρέος της Ευρωζώνης και είχε προειδοποιήσει τους ηγέτες της Γαλλίας και της Γερμανίας που πήραν τις σχετικές αποφάσεις ότι η κίνηση αυτή θα διακυβεύσει την επενδυτική εμπιστοσύνη.
Ανώτατος αξιωματούχος κράτους της Ευρωζώνης δήλωσε στο Ρόιτερ πως δεν υπάρχει καμία παρασκηνιακή συζήτηση για εγκατάλειψη του ελληνικού PSI πίσω από την παρέμβαση Ορφανίδη, ενώ οι ερμηνείες και τα σχόλια που διατυπώθηκαν υποδεικνύουν ότι αυτή μάλλον ενόχλησε.
Ανώτατος αξιωματούχος της ΕΚΤ καταλόγισε στον Ορφανίδη ότι ενεργεί ως κεντρικός τραπεζίτης της χώρας του με στόχο την προστασία των κυπριακών τραπεζών. Δεν είναι τυχαία η χρονική στιγμή που ο πρόεδρος της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου παρεμβαίνει στο ζήτημα, είπε χαρακτηριστικά στο ίδιο πρακτορείο. Το κάνει λίγο πριν την επανάληψη των διαπραγματεύσεων μεταξύ του ελληνικού δημοσίου και της ομάδας των πιστωτών και θέλει να προστατέψει τις κυπριακές τράπεζες που έχουν σοβαρή έκθεση στο ελληνικό χρέος.
Ορισμένοι σχολιαστές, αντιθέτως, συνέδεσαν την παρέμβαση Ορφανίδη με τη φημολογία των τελευταίων ημερών ότι η μείωση της αξίας των ελληνικών ομολόγων που κατέχουν οι ιδιώτες πιστωτές κατά 50% δεν αρκεί για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους, γι’ αυτό και ασκούνται πιέσεις ώστε το PSI να φτάσει το 70%, το 80% ή και το 100%. Κατ’ αυτούς η παρέμβαση Ορφανίδη είναι πρωτίστως μια φιλοτραπεζική παρέμβαση με στόχο οι διαγραφές επί του ελληνικού χρέους να μην ξεπεράσουν σε καμία περίπτωση το 50%.
Ο πρώην οικονομολόγος της ΕΚΤ Κρίστιαν Σουλτζ, από την πλευρά του, εκτίμησε ως πολύ θετική την παρέμβαση Ορφανίδη, πρόσθεσε όμως ότι δεν θεωρεί πως υπάρχει πια περίπτωση να εγκαταλειφθεί το ελληνικό PSI. «Θα ήταν θαυμάσιο, θα επρόκειτο σίγουρα για μια θετική έκπληξη» είπε, «αλλά δεν περιμένω κάτι τέτοιο. Του αποδίδω πιθανότητες μόλις 20%. Νομίζω ότι θα ήταν άκρως δύσκολο να εγκριθεί από το γερμανικό Κοινοβούλιο».
Στο άρθρο του ο Κύπριος κεντρικός τραπεζίτης υποστήριξε ότι η εγκατάλειψη της συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα στο ελληνικό χρέος ίσως είναι ο μόνος τρόπος να πειστούν οι αγορές ότι υπάρχει ασφάλεια επενδύσεων στην Ευρωζώνη. Να θυμηθούμε ότι η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα σε όλα τα εγχειρήματα διάσωσης κρατών-μελών της Ευρωζώνης είχε τεθεί ως όρος για να λάβει μια ευρωπαϊκή χώρα χρηματοδότηση από το μόνιμο μηχανισμό διάσωσης της Ευρωζώνης μετά το 2013 με απόφαση του Γάλλου προέδρου Νικολά Σαρκοζί και της Γερμανίδα καγκελαρίου Αγγέλα Μέρκελ στη συνάντησή τους τον Οκτώβριο του 2010, ενώ η κίνηση τους αυτή είχε σηματοδοτήσει την πρώτη ουσιαστική κλιμάκωση της κρίσης χρέους της Ευρωζώνης. Μέχρι τότε σε ευρωπαϊκό πρόγραμμα είχε μπει μόνο η Ελλάδα και τα ελληνικά σπρεντ εμφάνιζαν τάσεις αποκλιμάκωσης με την εφαρμογή του ευρωπαϊκού προγράμματος. Μετά τις αποφάσεις Μέρκελ-Σαρκοζί όμως στη Ντοβίλ, άρχισε να ανεβαίνει το κόστος δανεισμού της Ιρλανδίας, της Πορτογαλίας και της Ελλάδας και σε ελάχιστες εβδομάδες μπήκε και η Ιρλανδία σε ευρωπαϊκό πρόγραμμα. Τους τελευταίους μήνες, καθώς είχε γίνει πλέον κατανοητό ότι η απόφαση για τη συμμετοχή των ιδιωτών πιστωτών ήταν καταστροφική για την εμπιστοσύνη στην Ευρωζώνη, το δίδυμο Μέρκελ-Σαρκοζί έκανε στροφή 180 μοιρών ανακοινώνοντας ότι το ελληνικό PSI είναι μοναδική περίπτωση και δεν πρόκειται να επαναληφθεί.
Το βασικό επιχείρημα του Κύπριου τραπεζίτη όμως είναι πως αυτό δεν φτάνει και ότι οι ζημιές του ιδιωτικού τομέα στην Ελλάδα θα ενισχύσουν την αβεβαιότητα και τους κινδύνους μόλυνσης για ολόκληρη την Ευρωζώνη. «Η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στο ελληνικό χρέος ενισχύει την ιδέα ότι οι κάτοχοι ομολόγων της Ευρωζώνης πρέπει να είναι έτοιμοι να αναλάβουν ζημιές σε περιστάσεις που δεν θα υποχρέωναν σε ανάλογες ζημιές τα κράτη εκτός Ευρωζώνης».
Όλα αυτά δεν έχουν πια νόημα, επισημαίνουν πάντως οι αντίθετες φωνές. Χαρακτηριστική από την άποψη αυτή ήταν η τοποθέτηση του διαχειριστή κεφαλαίων της Skandia Investements, Τζον Βεντρ, σύμφωνα με την οποία η εγκατάλειψη του ελληνικού PSI δεν αποτελεί πλέον τον τρόπο επίλυσης της κρίσης και η απάντηση σίγουρα βρίσκεται στα χέρια της ΕΚΤ. «Η θέση μου είναι ότι είναι πια πολύ αργά για να εγκαταλείψουμε το PSI, η ζημιά στην εμπιστοσύνη έχει γίνει. Το PSI θα βοηθήσει τις αγορές βραχυπρόθεσμα. Ωστόσο μεσοπρόθεσμα η μόνη λύση στην ευρωπαϊκή κρίση χρέους είναι να επιτραπεί στην ΕΚΤ να επιτελέσει μια τις βασικές λειτουργίες κάθε κεντρικής τράπεζας – να γίνει ο αγοραστής εσχάτου καταφυγίου των κρατικών ομολόγων του ευρώ».
Disqus
Μου αρέσει
Dislike
3 people liked this.
Login
Προσθέστε Νέο Σχόλιο
Την εγκατάλειψη του σχεδίου συμμετοχής των ιδιωτών πιστωτών στη μείωση του ελληνικού χρέους ζήτησε με ισχυρά επιχειρήματα το μέλος του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ και διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου Αθανάσιος Ορφανίδης, ωστόσο δεν υπάρχουν ενδείξεις πως η έκκλησή του κερδίζει έδαφος στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Με άρθρο του στην εφημερίδα Financial Times, o Αθανάσιος Ορφανίδης υποστήριξε ότι η εγκατάλειψη των σχεδίων για την επιβολή ζημιών στους ιδιώτες κατόχους ελληνικών ομολόγων θα βοηθούσε στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στην Ευρωζώνη και θα μείωνε το κόστος δανεισμού των υπολοίπων κρατών του ευρωπαϊκού Νότου.
«Η αντιστροφή του σχεδίου συμμετοχής των ιδιωτών πιστωτών θα αυξήσει το χρηματοδοτικό κόστος της ελληνικής κυβέρνησης αλλά, μέσω της αποκατάστασης της εμπιστοσύνης στην Ευρωζώνη, θα μειώσει το χρηματοδοτικό κόστος των άλλων κυβερνήσεων», έγραψε ο κεντρικός τραπεζίτης της Κύπρου στους Financial Times, προτείνοντας στροφή 180 μοιρών στην Ευρώπη εδώ και τώρα και τη χρηματοδότηση της Ελλάδας με ένα 30ετές δάνειο χαμηλού επιτοκίου από τους εταίρους της.
Η λεγόμενη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα, δηλαδή η επιβολή ζημιών στους κατόχους των ελληνικών ομολόγων έχει πλήξει την επενδυτική εμπιστοσύνη στο κρατικό χρέος της Ευρωζώνης και έχει αυξήσει το κόστος δανεισμού, παρά τις προσπάθειες των σχεδιαστών πολιτικής να πείσουν τις αγορές ότι η Ελλάδα είναι μια μεμονωμένη περίπτωση, υποστηρίζει ο Ορφανίδης. Ενώ η ιδέα να διασφαλιστεί ότι οι επενδυτές θα πρέπει να καταλάβουν ότι πρέπει να τιμολογούν τους κινδύνους ανάλογα με το ύψος του χρέους μιας χώρας, δεν αποδίδει στην πράξη, υποστήριξε ο Κύπριος κεντρικός τραπεζίτης σε οικονομική συνδιάσκεψη στο Σικάγο. «Έχει αποδειχτεί ένας πλήρως αναποτελεσματικός τρόπος να αντιμετωπίζουμε τα ζητήματα ηθικού κινδύνου και πληρώνουμε το κόστος σήμερα», κατέληξε.
Ερωτώμενος από δημοσιογράφους, ο εκπρόσωπος της ΕΚΤ αρνήθηκε να σχολιάσει αν οι θέσεις Ορφανίδη αντιπροσωπεύουν και θέσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Πολύ πιθανόν όμως να εκφράζουν τάσεις στο εσωτερικό της ΕΚΤ, που για μήνες αντιτάχθηκε σφοδρά στη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στο δημόσιο χρέος της Ευρωζώνης και είχε προειδοποιήσει τους ηγέτες της Γαλλίας και της Γερμανίας που πήραν τις σχετικές αποφάσεις ότι η κίνηση αυτή θα διακυβεύσει την επενδυτική εμπιστοσύνη.
Ανώτατος αξιωματούχος κράτους της Ευρωζώνης δήλωσε στο Ρόιτερ πως δεν υπάρχει καμία παρασκηνιακή συζήτηση για εγκατάλειψη του ελληνικού PSI πίσω από την παρέμβαση Ορφανίδη, ενώ οι ερμηνείες και τα σχόλια που διατυπώθηκαν υποδεικνύουν ότι αυτή μάλλον ενόχλησε.
Ανώτατος αξιωματούχος της ΕΚΤ καταλόγισε στον Ορφανίδη ότι ενεργεί ως κεντρικός τραπεζίτης της χώρας του με στόχο την προστασία των κυπριακών τραπεζών. Δεν είναι τυχαία η χρονική στιγμή που ο πρόεδρος της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου παρεμβαίνει στο ζήτημα, είπε χαρακτηριστικά στο ίδιο πρακτορείο. Το κάνει λίγο πριν την επανάληψη των διαπραγματεύσεων μεταξύ του ελληνικού δημοσίου και της ομάδας των πιστωτών και θέλει να προστατέψει τις κυπριακές τράπεζες που έχουν σοβαρή έκθεση στο ελληνικό χρέος.
Ορισμένοι σχολιαστές, αντιθέτως, συνέδεσαν την παρέμβαση Ορφανίδη με τη φημολογία των τελευταίων ημερών ότι η μείωση της αξίας των ελληνικών ομολόγων που κατέχουν οι ιδιώτες πιστωτές κατά 50% δεν αρκεί για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους, γι’ αυτό και ασκούνται πιέσεις ώστε το PSI να φτάσει το 70%, το 80% ή και το 100%. Κατ’ αυτούς η παρέμβαση Ορφανίδη είναι πρωτίστως μια φιλοτραπεζική παρέμβαση με στόχο οι διαγραφές επί του ελληνικού χρέους να μην ξεπεράσουν σε καμία περίπτωση το 50%.
Ο πρώην οικονομολόγος της ΕΚΤ Κρίστιαν Σουλτζ, από την πλευρά του, εκτίμησε ως πολύ θετική την παρέμβαση Ορφανίδη, πρόσθεσε όμως ότι δεν θεωρεί πως υπάρχει πια περίπτωση να εγκαταλειφθεί το ελληνικό PSI. «Θα ήταν θαυμάσιο, θα επρόκειτο σίγουρα για μια θετική έκπληξη» είπε, «αλλά δεν περιμένω κάτι τέτοιο. Του αποδίδω πιθανότητες μόλις 20%. Νομίζω ότι θα ήταν άκρως δύσκολο να εγκριθεί από το γερμανικό Κοινοβούλιο».
Στο άρθρο του ο Κύπριος κεντρικός τραπεζίτης υποστήριξε ότι η εγκατάλειψη της συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα στο ελληνικό χρέος ίσως είναι ο μόνος τρόπος να πειστούν οι αγορές ότι υπάρχει ασφάλεια επενδύσεων στην Ευρωζώνη. Να θυμηθούμε ότι η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα σε όλα τα εγχειρήματα διάσωσης κρατών-μελών της Ευρωζώνης είχε τεθεί ως όρος για να λάβει μια ευρωπαϊκή χώρα χρηματοδότηση από το μόνιμο μηχανισμό διάσωσης της Ευρωζώνης μετά το 2013 με απόφαση του Γάλλου προέδρου Νικολά Σαρκοζί και της Γερμανίδα καγκελαρίου Αγγέλα Μέρκελ στη συνάντησή τους τον Οκτώβριο του 2010, ενώ η κίνηση τους αυτή είχε σηματοδοτήσει την πρώτη ουσιαστική κλιμάκωση της κρίσης χρέους της Ευρωζώνης. Μέχρι τότε σε ευρωπαϊκό πρόγραμμα είχε μπει μόνο η Ελλάδα και τα ελληνικά σπρεντ εμφάνιζαν τάσεις αποκλιμάκωσης με την εφαρμογή του ευρωπαϊκού προγράμματος. Μετά τις αποφάσεις Μέρκελ-Σαρκοζί όμως στη Ντοβίλ, άρχισε να ανεβαίνει το κόστος δανεισμού της Ιρλανδίας, της Πορτογαλίας και της Ελλάδας και σε ελάχιστες εβδομάδες μπήκε και η Ιρλανδία σε ευρωπαϊκό πρόγραμμα. Τους τελευταίους μήνες, καθώς είχε γίνει πλέον κατανοητό ότι η απόφαση για τη συμμετοχή των ιδιωτών πιστωτών ήταν καταστροφική για την εμπιστοσύνη στην Ευρωζώνη, το δίδυμο Μέρκελ-Σαρκοζί έκανε στροφή 180 μοιρών ανακοινώνοντας ότι το ελληνικό PSI είναι μοναδική περίπτωση και δεν πρόκειται να επαναληφθεί.
Το βασικό επιχείρημα του Κύπριου τραπεζίτη όμως είναι πως αυτό δεν φτάνει και ότι οι ζημιές του ιδιωτικού τομέα στην Ελλάδα θα ενισχύσουν την αβεβαιότητα και τους κινδύνους μόλυνσης για ολόκληρη την Ευρωζώνη. «Η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στο ελληνικό χρέος ενισχύει την ιδέα ότι οι κάτοχοι ομολόγων της Ευρωζώνης πρέπει να είναι έτοιμοι να αναλάβουν ζημιές σε περιστάσεις που δεν θα υποχρέωναν σε ανάλογες ζημιές τα κράτη εκτός Ευρωζώνης».
Όλα αυτά δεν έχουν πια νόημα, επισημαίνουν πάντως οι αντίθετες φωνές. Χαρακτηριστική από την άποψη αυτή ήταν η τοποθέτηση του διαχειριστή κεφαλαίων της Skandia Investements, Τζον Βεντρ, σύμφωνα με την οποία η εγκατάλειψη του ελληνικού PSI δεν αποτελεί πλέον τον τρόπο επίλυσης της κρίσης και η απάντηση σίγουρα βρίσκεται στα χέρια της ΕΚΤ. «Η θέση μου είναι ότι είναι πια πολύ αργά για να εγκαταλείψουμε το PSI, η ζημιά στην εμπιστοσύνη έχει γίνει. Το PSI θα βοηθήσει τις αγορές βραχυπρόθεσμα. Ωστόσο μεσοπρόθεσμα η μόνη λύση στην ευρωπαϊκή κρίση χρέους είναι να επιτραπεί στην ΕΚΤ να επιτελέσει μια τις βασικές λειτουργίες κάθε κεντρικής τράπεζας – να γίνει ο αγοραστής εσχάτου καταφυγίου των κρατικών ομολόγων του ευρώ».
Disqus
Μου αρέσει
Dislike
3 people liked this.
Login
Προσθέστε Νέο Σχόλιο
Οι αρλεκίνοι της εξουσίας
Πρώτη καταχώρηση: Κυριακή, 8 Ιανουαρίου 2012, 21:15
Είναι απαράδεκτο ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη και ο αρχηγός της ΕΛ.ΑΣ. να ενεργούν με τόσο απροκάλυπτο τρόπο υπέρ ενός πρώην υπουργού, πρώην βουλευτή, στελέχους του ΠΑΣΟΚ, τον Κίμωνα Κουλούρη, ο οποίος συμπεριφέρθηκε ως «χούλιγκαν» παραβιάζοντας τους βασικότερους κανόνες κοινωνικής συμπεριφοράς.
Ο Κίμωνας Κουλούρης δεν ελέγχεται μόνο διότι παραβίασε τους κόκκινους σηματοδότες θέτοντας σε κίνδυνο τη ζωή τρίτων, ούτε γιατί το δίπλωμα του είχε λήξει και δεν είχε «θυμηθεί» να το αναθεωρήσει. Τα παραπάνω είναι πταίσματα μπροστά στο εγχείρημά του να διαφύγει του ελέγχου της αστυνομίας και να τραυματίσει έναν αστυνομικό, ο οποίος επεχείρησε να τον ελέγξει.
Σε μία κοινωνία, όπου οι αστυνομικές δυνάμεις λιανίζουν στο ξύλο τον κάθε διαδηλωτή, που στο κάτω-κάτω, διαμαρτύρεται για υπαρκτά προβλήματα, ο κ. Κουλούρης να βρίσκεται στο απυρόβλητο, διότι υπήρξε υφυπουργός σε κάποια κυβέρνηση, βουλευτής σε κάποιο κόμμα εξουσίας και «συγκεντρωσιάρχης» στο πλευρό κάποιου κομματικού αρχηγού.
Είναι ντροπή και αίσχος να προστατεύονται από τους νόμους και τους κώδικες κοινωνικής συμπεριφοράς οι «Κουλούρηδες» την ώρα που καταστέλλονται κοινωνικά κινήματα, συγκεντρώσεις πολιτών και πολιτικές συμπεριφορές οι οποίες θεωρούνται από τους ταγούς της πολιτικής μας ζωής ως αντικοινωνικές.
Ο κ. Κουλούρης έτυχε της πλήρους προστασίας του υπουργού Δημόσιας Τάξης, Χ. Παπουτσή, διαχρονικού συντρόφου του στο κονκλάβιο του ΠΑΣΟΚ καθώς και των αστυνομικών διοικητών οι οποίοι προτίμησαν να καλύψουν τον πρώην υφυπουργό, παρά να στηρίξουν έναν νεαρό αστυνομικό που είχε εντολή να εκτελέσει το καθήκον του.
Σε κάθε ευνομούμενη πολιτεία σε οποιαδήποτε ευρωπαϊκή χώρα, ο Κίμωνας Κουλούρης θα είχε συλληφθεί και θα είχε οδηγηθεί στη φυλακή. Ακόμη χειρότερα σε οποιαδήποτε ευρωπαϊκή χώρα θα είχαν πυροβολήσει αυτόν και το όχημά του, από τη στιγμή που επιχείρησε να διαφύγει του μπλόκου της αστυνομίας, όταν μάλιστα προηγουμένως είχε τραυματίσει αστυνομικό κατά τη στιγμή του ελέγχου. Το γεγονός και μόνο ότι ο αστυνομικός διοικητής του τμήματος Τροχαίας Καισαριανής στο οποίο οδηγήθηκε ο Κ. Κουλούρης, ούτε η ανώτερη αστυνομική διοίκηση και ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη έκαναν τα «στραβά μάτια», καταδεικνύουν την κατάντια και την παρακμή, αλλά επιβεβαιώνει την εντύπωση πως οι πολιτικοί, πρώην και νυν, ζουν σε καθεστώς ατιμωρησίας.
Είναι πολύ φυσικό υπ' αυτές τις συνθήκες ο κάθε Κίμωνας Κουλούρης να αισθάνεται ασφαλής όταν παρανομεί και αλαζονικά αυτάρκης όταν παραβιάζει κάθε κώδικα κοινωνικής συμπεριφοράς. Ας το σκεφτούν οι κ.κ… οι οποίοι συμμετέχουν στην κυβέρνηση και οι οποίοι προτίθενται κατά τις προγραμματικές δηλώσεις του πρωθυπουργού να εγγυηθούν την ευνομία και την ισονομία σε αυτήν τη χώρα. Η υπόθεση Κουλούρη επί της ουσίας δεν διαφέρει καθόλου από την υπόθεση Τσοχατζόπουλου ή από την υπόθεση της προστασίας όλων εκείνων που συμμετέχουν στα παράνομα καρτέλ που λυμαίνονται τη χώρα. Ο κ. Κουλούρης είναι απλώς στην κορυφή του παγόβουνου και ο έσχατος των αρλεκίνων οι οποίοι εκθέτουν καθημερινά την πολιτική ζωή του τόπου.
Ο κ. Χρήστος Παπουτσής και οι κ.κ στη διοίκηση της αστυνομίας ας χαίρονται τον δικό τους Κίμωνα Κουλούρη.
Δίωξη του Κ. Κουλούρη ζητά το θύμα, συγκάλυψη της υπόθεσης καταγγέλλουν οι ειδικοί φρουροί
Το απόγευμα της Κυριακής, ο αστυνομικός της ομάδας ΔΙ.ΑΣ., ο οποίος μόλις λίγες ώρες νωρίτερα είχε λάβει εξιτήριο από το στρατιωτικό νοσοκομείο, μετέβη μαζί με τους συναδέλφους του στο τμήμα Τροχαίας Καισαριανής. Ο αστυνομικός κατέθεσε στο αρμόδιο τμήμα που διενεργεί την προανάκριση, ζητώντας την ποινική δίωξη του κ. Κουλούρη για το τροχαίο ατύχημα και τον τραυματισμό του.
Σύμφωνα με αστυνομικές πηγές, ο ειδικός φρουρός κατέθεσε όπως και οι συνάδελφοι του, ότι ο πρώην βουλευτής δεν συνεργάστηκε στον έλεγχο και τους μίλησε απαξιωτικά, κάτι όμως που, σύμφωνα με τις διατάξεις του τελευταίου ΚΟΚ, είναι πταίσμα.
Ο κ. Κουλούρης κατηγορείται για πρόκληση τροχαίου ατυχήματος με τραυματισμό, σε βαθμό πλημμελήματος, που βάσει του τελευταίου ΚΟΚ διώκεται αυτεπαγγέλτως ως αυτόφωρο αδίκημα. Για δύο μέτρα και δύο σταθμά κάνει λόγο ο δικηγόρος Φραγκίσκος Ραγκούσης, όσον αφορά την υπόθεση Κουλούρη. Βάσει του νόμου ο πρώην βουλευτής θα έπρεπε να ακολουθήσει την αυτόφωρη διαδικασία, για παραβίαση ερυθρού σηματοδότη και για αντίσταση κατά της αρχής.
Ακούστε τι δήλωσε στη zougla.gr ο κ. Φ. Ραγκούσης:
Ο πρώην βουλευτής τιμωρήθηκε με... διοικητικό πρόστιμο για παραβίαση ερυθρού σηματοδότη και γιατί δεν είχε θεωρήσει το δίπλωμα οδήγησης, ως όφειλε, αφού είναι πάνω από 65 ετών.
Ο κ. Κουλούρης αναμένεται να δώσει κατάθεση προκειμένου να ολοκληρωθεί η δικογραφία και να αποσταλεί στον εισαγγελέα.
Από τη μεριά τους οι ειδικοί φρουροί οργισμένοι για το δελτίο Τύπου που εξέδωσε η ΕΛ.ΑΣ. αναφέρουν ότι συντάχτηκε με ιδιαίτερη σπουδή, στρογγυλοποιεί και ωραιοποιεί τις ενέργειες του πρώην υφυπουργού, δημιουργώντας υπόνοιες για ιδιαίτερη μεταχείριση κατά τη διαδικασία που ακολούθησε μετά το περιστατικό.
Διαβάστε την ανακοίνωσή τους:
Μετά τη θύελλα αντιδράσεων που ξέσπασε, όσον αφορά το θλιβερό περιστατικό με πρωταγωνιστή τον πρώην βουλευτή του ΠΑΣΟΚ Κ. Κουλούρη και τα ρεπορτάζ της zougla.gr, η ΕΛ.ΑΣ. εξέδωσε αργά το βράδυ της Κυριακής, νέο δελτίο Τύπου ως απάντηση για τον τρόπο με τον οποίο χειρίστηκε την υπόθεση, ενώ παράλληλα στρέφεται κατά του Σωματείου των Ειδικών Φρουρών.
Κόλαφος οι καταγγελίες του πατέρα, καταδίκη από συνδικαλιστές της ΕΛ.ΑΣ. και του Δ.Σ.Α.
Ο πατέρας του θύματος, κ. Μιχαλάκης σε νέα τηλεφωνική επικοινωνία με τη zougla.gr καταρρίπτει τους ισχυρισμούς τόσο του κ. Κουλούρη, όσο και του Γραφείου Τύπου της ΕΛ.ΑΣ. περί «ατυχήματος», υποστηρίζοντας ότι ενσυνείδητα ο πρώην υπουργός οδήγησε κατά των αστυνομικών, αφού αυτός αγνόησε τις αγωνιώδεις προειδοποιήσεις τους «μην ξεκινάς γιατί θα μας σκοτώσεις».
Ως τραγικό χαρακτηρίζει το γεγονός ότι ο κ. Κουλούρης δεν οδηγήθηκε στο αυτόφωρο ο Χρήστος Φωτόπουλος, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Αστυνομικών Υπαλλήλων και μιλώντας στη zougla.gr εκφράζει την ελπίδα ότι ο πρώην υπουργός θα δείξει μεταμέλεια για τη συμπεριφορά του.
Πρόκειται μοναδικό φαινόμενο θράσους, αλαζονείας και αισθήματος ατιμωρησίας από έναν άνθρωπο που στο παρελθόν είχε εκλεγεί για να υπηρετεί την κοινωνία και τους θεσμούς, ενδεικτικό του ήθους που διέπει μερίδα του πολιτικού κόσμου, σχολίασαν με θλίψη νομικοί κύκλοι ειδικά όταν πληροφορήθηκαν τις απειλές περί αγωγών και μηνύσεων που διατύπωσε ο πρώην υπουργός κατά όσων τον καταγγέλλουν.
Πάντως, μόνο σε μία τριτοκοσμική Mπανανία, ένας πρώην υπουργός περνάει προκλητικά τους κόκκινους σηματοδότες με την πολυτελή Μερσεντές του, βρίζει χυδαία τους αστυνομικούς που προσπαθούν να του κάνουν έλεγχο, αρνείται να δώσει τα στοιχεία του και πατώντας γκάζι τους τραυματίζει, μπορεί να αφήνεται ελεύθερος σαν να μη συμβαίνει τίποτε.
Διαβάστε επίσης:
Προσοχή κυκλοφορεί ελεύθερος
Η επίσημη ανακοίνωση της ΕΛ.ΑΣ. για το συμβάν με τον Κ. Κουλούρη
Δράστης θλιβερού επεισοδίου ο Kίμων Κουλούρης
Είναι απαράδεκτο ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη και ο αρχηγός της ΕΛ.ΑΣ. να ενεργούν με τόσο απροκάλυπτο τρόπο υπέρ ενός πρώην υπουργού, πρώην βουλευτή, στελέχους του ΠΑΣΟΚ, τον Κίμωνα Κουλούρη, ο οποίος συμπεριφέρθηκε ως «χούλιγκαν» παραβιάζοντας τους βασικότερους κανόνες κοινωνικής συμπεριφοράς.
Ο Κίμωνας Κουλούρης δεν ελέγχεται μόνο διότι παραβίασε τους κόκκινους σηματοδότες θέτοντας σε κίνδυνο τη ζωή τρίτων, ούτε γιατί το δίπλωμα του είχε λήξει και δεν είχε «θυμηθεί» να το αναθεωρήσει. Τα παραπάνω είναι πταίσματα μπροστά στο εγχείρημά του να διαφύγει του ελέγχου της αστυνομίας και να τραυματίσει έναν αστυνομικό, ο οποίος επεχείρησε να τον ελέγξει.
Σε μία κοινωνία, όπου οι αστυνομικές δυνάμεις λιανίζουν στο ξύλο τον κάθε διαδηλωτή, που στο κάτω-κάτω, διαμαρτύρεται για υπαρκτά προβλήματα, ο κ. Κουλούρης να βρίσκεται στο απυρόβλητο, διότι υπήρξε υφυπουργός σε κάποια κυβέρνηση, βουλευτής σε κάποιο κόμμα εξουσίας και «συγκεντρωσιάρχης» στο πλευρό κάποιου κομματικού αρχηγού.
Είναι ντροπή και αίσχος να προστατεύονται από τους νόμους και τους κώδικες κοινωνικής συμπεριφοράς οι «Κουλούρηδες» την ώρα που καταστέλλονται κοινωνικά κινήματα, συγκεντρώσεις πολιτών και πολιτικές συμπεριφορές οι οποίες θεωρούνται από τους ταγούς της πολιτικής μας ζωής ως αντικοινωνικές.
Ο κ. Κουλούρης έτυχε της πλήρους προστασίας του υπουργού Δημόσιας Τάξης, Χ. Παπουτσή, διαχρονικού συντρόφου του στο κονκλάβιο του ΠΑΣΟΚ καθώς και των αστυνομικών διοικητών οι οποίοι προτίμησαν να καλύψουν τον πρώην υφυπουργό, παρά να στηρίξουν έναν νεαρό αστυνομικό που είχε εντολή να εκτελέσει το καθήκον του.
Σε κάθε ευνομούμενη πολιτεία σε οποιαδήποτε ευρωπαϊκή χώρα, ο Κίμωνας Κουλούρης θα είχε συλληφθεί και θα είχε οδηγηθεί στη φυλακή. Ακόμη χειρότερα σε οποιαδήποτε ευρωπαϊκή χώρα θα είχαν πυροβολήσει αυτόν και το όχημά του, από τη στιγμή που επιχείρησε να διαφύγει του μπλόκου της αστυνομίας, όταν μάλιστα προηγουμένως είχε τραυματίσει αστυνομικό κατά τη στιγμή του ελέγχου. Το γεγονός και μόνο ότι ο αστυνομικός διοικητής του τμήματος Τροχαίας Καισαριανής στο οποίο οδηγήθηκε ο Κ. Κουλούρης, ούτε η ανώτερη αστυνομική διοίκηση και ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη έκαναν τα «στραβά μάτια», καταδεικνύουν την κατάντια και την παρακμή, αλλά επιβεβαιώνει την εντύπωση πως οι πολιτικοί, πρώην και νυν, ζουν σε καθεστώς ατιμωρησίας.
Είναι πολύ φυσικό υπ' αυτές τις συνθήκες ο κάθε Κίμωνας Κουλούρης να αισθάνεται ασφαλής όταν παρανομεί και αλαζονικά αυτάρκης όταν παραβιάζει κάθε κώδικα κοινωνικής συμπεριφοράς. Ας το σκεφτούν οι κ.κ… οι οποίοι συμμετέχουν στην κυβέρνηση και οι οποίοι προτίθενται κατά τις προγραμματικές δηλώσεις του πρωθυπουργού να εγγυηθούν την ευνομία και την ισονομία σε αυτήν τη χώρα. Η υπόθεση Κουλούρη επί της ουσίας δεν διαφέρει καθόλου από την υπόθεση Τσοχατζόπουλου ή από την υπόθεση της προστασίας όλων εκείνων που συμμετέχουν στα παράνομα καρτέλ που λυμαίνονται τη χώρα. Ο κ. Κουλούρης είναι απλώς στην κορυφή του παγόβουνου και ο έσχατος των αρλεκίνων οι οποίοι εκθέτουν καθημερινά την πολιτική ζωή του τόπου.
Ο κ. Χρήστος Παπουτσής και οι κ.κ στη διοίκηση της αστυνομίας ας χαίρονται τον δικό τους Κίμωνα Κουλούρη.
Δίωξη του Κ. Κουλούρη ζητά το θύμα, συγκάλυψη της υπόθεσης καταγγέλλουν οι ειδικοί φρουροί
Το απόγευμα της Κυριακής, ο αστυνομικός της ομάδας ΔΙ.ΑΣ., ο οποίος μόλις λίγες ώρες νωρίτερα είχε λάβει εξιτήριο από το στρατιωτικό νοσοκομείο, μετέβη μαζί με τους συναδέλφους του στο τμήμα Τροχαίας Καισαριανής. Ο αστυνομικός κατέθεσε στο αρμόδιο τμήμα που διενεργεί την προανάκριση, ζητώντας την ποινική δίωξη του κ. Κουλούρη για το τροχαίο ατύχημα και τον τραυματισμό του.
Σύμφωνα με αστυνομικές πηγές, ο ειδικός φρουρός κατέθεσε όπως και οι συνάδελφοι του, ότι ο πρώην βουλευτής δεν συνεργάστηκε στον έλεγχο και τους μίλησε απαξιωτικά, κάτι όμως που, σύμφωνα με τις διατάξεις του τελευταίου ΚΟΚ, είναι πταίσμα.
Ο κ. Κουλούρης κατηγορείται για πρόκληση τροχαίου ατυχήματος με τραυματισμό, σε βαθμό πλημμελήματος, που βάσει του τελευταίου ΚΟΚ διώκεται αυτεπαγγέλτως ως αυτόφωρο αδίκημα. Για δύο μέτρα και δύο σταθμά κάνει λόγο ο δικηγόρος Φραγκίσκος Ραγκούσης, όσον αφορά την υπόθεση Κουλούρη. Βάσει του νόμου ο πρώην βουλευτής θα έπρεπε να ακολουθήσει την αυτόφωρη διαδικασία, για παραβίαση ερυθρού σηματοδότη και για αντίσταση κατά της αρχής.
Ακούστε τι δήλωσε στη zougla.gr ο κ. Φ. Ραγκούσης:
Ο πρώην βουλευτής τιμωρήθηκε με... διοικητικό πρόστιμο για παραβίαση ερυθρού σηματοδότη και γιατί δεν είχε θεωρήσει το δίπλωμα οδήγησης, ως όφειλε, αφού είναι πάνω από 65 ετών.
Ο κ. Κουλούρης αναμένεται να δώσει κατάθεση προκειμένου να ολοκληρωθεί η δικογραφία και να αποσταλεί στον εισαγγελέα.
Από τη μεριά τους οι ειδικοί φρουροί οργισμένοι για το δελτίο Τύπου που εξέδωσε η ΕΛ.ΑΣ. αναφέρουν ότι συντάχτηκε με ιδιαίτερη σπουδή, στρογγυλοποιεί και ωραιοποιεί τις ενέργειες του πρώην υφυπουργού, δημιουργώντας υπόνοιες για ιδιαίτερη μεταχείριση κατά τη διαδικασία που ακολούθησε μετά το περιστατικό.
Διαβάστε την ανακοίνωσή τους:
Μετά τη θύελλα αντιδράσεων που ξέσπασε, όσον αφορά το θλιβερό περιστατικό με πρωταγωνιστή τον πρώην βουλευτή του ΠΑΣΟΚ Κ. Κουλούρη και τα ρεπορτάζ της zougla.gr, η ΕΛ.ΑΣ. εξέδωσε αργά το βράδυ της Κυριακής, νέο δελτίο Τύπου ως απάντηση για τον τρόπο με τον οποίο χειρίστηκε την υπόθεση, ενώ παράλληλα στρέφεται κατά του Σωματείου των Ειδικών Φρουρών.
Κόλαφος οι καταγγελίες του πατέρα, καταδίκη από συνδικαλιστές της ΕΛ.ΑΣ. και του Δ.Σ.Α.
Ο πατέρας του θύματος, κ. Μιχαλάκης σε νέα τηλεφωνική επικοινωνία με τη zougla.gr καταρρίπτει τους ισχυρισμούς τόσο του κ. Κουλούρη, όσο και του Γραφείου Τύπου της ΕΛ.ΑΣ. περί «ατυχήματος», υποστηρίζοντας ότι ενσυνείδητα ο πρώην υπουργός οδήγησε κατά των αστυνομικών, αφού αυτός αγνόησε τις αγωνιώδεις προειδοποιήσεις τους «μην ξεκινάς γιατί θα μας σκοτώσεις».
Ως τραγικό χαρακτηρίζει το γεγονός ότι ο κ. Κουλούρης δεν οδηγήθηκε στο αυτόφωρο ο Χρήστος Φωτόπουλος, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Αστυνομικών Υπαλλήλων και μιλώντας στη zougla.gr εκφράζει την ελπίδα ότι ο πρώην υπουργός θα δείξει μεταμέλεια για τη συμπεριφορά του.
Πρόκειται μοναδικό φαινόμενο θράσους, αλαζονείας και αισθήματος ατιμωρησίας από έναν άνθρωπο που στο παρελθόν είχε εκλεγεί για να υπηρετεί την κοινωνία και τους θεσμούς, ενδεικτικό του ήθους που διέπει μερίδα του πολιτικού κόσμου, σχολίασαν με θλίψη νομικοί κύκλοι ειδικά όταν πληροφορήθηκαν τις απειλές περί αγωγών και μηνύσεων που διατύπωσε ο πρώην υπουργός κατά όσων τον καταγγέλλουν.
Πάντως, μόνο σε μία τριτοκοσμική Mπανανία, ένας πρώην υπουργός περνάει προκλητικά τους κόκκινους σηματοδότες με την πολυτελή Μερσεντές του, βρίζει χυδαία τους αστυνομικούς που προσπαθούν να του κάνουν έλεγχο, αρνείται να δώσει τα στοιχεία του και πατώντας γκάζι τους τραυματίζει, μπορεί να αφήνεται ελεύθερος σαν να μη συμβαίνει τίποτε.
Διαβάστε επίσης:
Προσοχή κυκλοφορεί ελεύθερος
Η επίσημη ανακοίνωση της ΕΛ.ΑΣ. για το συμβάν με τον Κ. Κουλούρη
Δράστης θλιβερού επεισοδίου ο Kίμων Κουλούρης
To χαμομηλάκι: Ο Σωκράτης και το τεστ της «τριπλής διύλισης»
To χαμομηλάκι: Ο Σωκράτης και το τεστ της «τριπλής διύλισης»: Μ ια μέρα εκεί που ο Σωκράτης έκανε τη βόλτα του στην αγορά, συνάντησε κάποιον γνωστό του, ο οποίος του ανακοίνωσε ότι έχει να του πει κά...
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)