Tο τελευταίο της χαρτί «παίζει» η Ελλάδα
Οι ευρωπαίοι ηγέτες έστω και την ύστατη στιγμή πήραν την κατάσταση στα χέρια τους και πέτυχαν την πολυπόθητη συμφωνία για «κούρεμα» 50% στα ελληνικά ομόλογα που κατέχουν οι ιδιώτες επενδυτές. Οι συζητήσεις κατά τη Σύνοδο Κορυφής της Τετάρτης κράτησαν 10 ώρες και οι αξιωματούχοι κατέληξαν τελικά σε ένα σχέδιο που περιλαμβάνει συγκεκριμένα νούμερα για τους τρεις βασικούς στόχους του (το ελληνικό haircut, την ενίσχυση του μηχανισμού διάσωσης και την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών), έστω και εάν οι περαιτέρω λεπτομέρειες μένουν να καθοριστούν. Οι ευρωπαίοι έπαιξαν πολύ καλά το παιχνίδι. Ηρέμησαν τις αγορές, τα spreads αποκλιμακώθηκαν και πρόλαβαν τα χειρότερα, δηλαδή τη «μόλυνση» της Ισπανίας και της Ιταλίας. Η δυσκολία των διαπραγματεύσεων φάνηκε όταν οι ηγέτες έκαναν την πολύ ασυνήθιστη κίνηση να καλέσουν τον επικεφαλής του τραπεζικού λόμπι IIF, Charles Dallara στη Σύνοδο, προκειμένου να βρουν μια λύση στο ζήτημα της διαγραφής του ελληνικού χρέους. Η συμφωνία για το haircut του 50% θεωρείται επισήμως εθελοντική, όμως, το παρασκήνιο της Συνόδου Κορυφής αποδεικνύει ότι στην πραγματικότητα, είναι κάθε άλλο παρά τέτοια.
Αφότου εξέδωσε μια ανακοίνωση που ανέφερε «δεν υπάρχει καμία συμφωνία σε κανένα στοιχείο του deal», ο Dallara βρέθηκε, γύρω στα μεσάνυχτα της Τετάρτης, μαζί με μια ομάδα ηγετών, υπό την καθοδήγηση του Sarkozy και της Merkel. Το μήνυμα που του έδωσαν Βερολίνο, Παρίσι και η επικεφαλής του ΔΝΤ, Christine Lagarde, ήταν ξεκάθαρο: Η πρόταση για haircut 50% είναι «take it or leave it». Δεν χωρά περιθώρια διαπραγμάτευσης. Εάν το IIF δεν δεχόταν την προσφορά αυτή, οι ηγέτες δεν θα δίσταζαν να αφήσουν την Ελλάδα να χρεοκοπήσει.
Όπως αποκάλυψε ο Jean Claude Juncker, η αντίσταση των τραπεζών κάμφθηκε όταν οι Ευρωπαίοι ηγέτες τους απείλησαν να αφήσουν την Ελλάδα σε μία πλήρη χρεοκοπία, «η οποία θα κόστιζε πολλά χρήματα για τα κράτη και θα κατέστρεφε τις τράπεζες». Στη συμφωνία βοήθησε, βέβαια, και το γεγονός ότι το νέο πακέτο διάσωσης της Ελλάδας περιλαμβάνει και 30 δισ. ευρώ που προσφέρονται στους ιδιώτες πιστωτές, για να γίνει το haircut του 50% ελκυστικότερο.
Η ύστατη ευκαιρία
Ο έλληνας πρωθυπουργός υποστήριξε πως ξημερώνει μια καινούρια μέρα ξημερώνει για την Ελλάδα μετά τη συμφωνία. Οικονομικοί και επενδυτικοί κύκλοι τονίζουν πως η χώρα παίζει… το τελευταίο της χαρτί. Εάν το 2020 δεν επιτευχθούν οι στόχοι και στο χρέος δεν μειωθεί στο 120% του ΑΕΠ, είναι σχεδόν βέβαιο πως οι ευρωπαίοι δεν θα προσφέρουν νέα χείρα βοηθείας, οπότε η Ελλάδα θα χρεοκοπήσει. Η αρμοδιότητα και η τελική ευθύνη για το νέο πρόγραμμα ανήκει στην κυβέρνηση, η οποία πρέπει αυτή τη φορά να τηρήσει τις δεσμεύσεις της.
Τι προβλέπει η συμφωνία
Σύμφωνα με το κείμενο συμπερασμάτων της Συνόδου Κορυφής της ΕΕ, επετεύχθη συμφωνία για την απομείωση του 50% του ελληνικού χρέους ή κατά 100 δισ. ευρώ, οδηγώντας το σε συρρίκνωση στο 120% του ΑΕΠ έως το 2020.
Επίσης, αποφασίστηκε νέο δάνειο προς την Ελλάδα από την ΕΕ, την ΕΚΤ και το ΔΝΤ ύψους 100 δισ. ευρώ και επιπλέον 30 δισ. ευρώ που θα δοθούν από τις χώρες της Ευρωζώνης για το πρόγραμμα PSI.
H νέα δανειακή σύμφωνα θα είναι έτοιμη έως το τέλος του 2011, προκειμένου το νέο πρόγραμμα για τη χρηματοδότηση της Ελλάδας να τεθεί σε εφαρμογή πριν από το 2012. Το νέο πρόγραμμα χρηματοδότησης έχει ορίζοντα το 2014.
Παράλληλα, στο κείμενο συμπερασμάτων σημειώνεται ότι προβλέπεται ενίσχυση των μηχανισμών για την εποπτεία της εφαρμογής των μεταρρυθμίσεων.
Ειδικότερα, το κείμενο σημειώνει ότι «η ιδιοκτησία του προγράμματος είναι ελληνική και η εφαρμογή του είναι ευθύνη των ελληνικών αρχών».
Υπογραμμίζεται ακόμη ότι στο πλαίσιο του νέου προγράμματος, η Επιτροπή σε συνεργασία με τους υπόλοιπους εταίρους της τρόϊκα θα δημιουργήσει, για όσο διαρκέσει το πρόγραμμα, έναν επιτόπιο εποπτικό μηχανισμό, περιλαμβανομένης της εμπλοκής εθνικών εμπειρογνωμόνων, οι οποίοι θα εργαστούν σε στενή και συνεχή συνεργασία με την ελληνική κυβέρνηση και την Τρόικα για την παροχή συμβουλών και βοήθειας προκειμένου να διασφαλίσουν την έγκαιρη και πλήρη εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων.
Προβλέπεται ότι οι εμπειρογνώμονες θα συνδράμουν την Τρόικα, αξιολογώντας τη συμβατότητα των μέτρων που θα λαμβάνονται από την ελληνική κυβέρνηση στο πλαίσιο των δεσμεύσεων του προγράμματος. Αξιοσημείωτο είναι ότι ο νέος αυτός ρόλος θα περιγράφεται στο Μνημόνιο.
Στο κείμενο συμπερασμάτων επισημαίνεται ακόμη η δέσμευση της Ελλάδας να γίνει χρήση των εσόδων του προγράμματος «Ήλιος» και άλλων εσόδων από ιδιωτικοποιήσεις κατά 15 δισ. ευρώ στη μείωση του χρέους και στην αποκατάσταση της δυνατότητας δανειοδότησης του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας.
Θα παρασχεθεί τέλος πιστοληπτική ενίσχυση προκειμένου να υποστηριχθεί η ποιότητα των εγγυήσεων, ώστε να είναι δυνατή η χρήση τους για πρόσβαση των επιχειρήσεων στη ρευστότητα του Ευρωσυστήματος, μέσω των ελληνικών τραπεζών, υπογραμμίζει το κείμενο.
Ειδικότερα, στο ζήτημα της ενισχυμένης εποπτείας, υπό την έννοια ενός μόνιμου κλιμακίου στην Ελλάδα που θα ελέγχει την εφαρμογή των συμφωνηθέντων, αναφέρθηκε στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε η Γερμανίδα καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ αμέσως μετά το πέρας της Συνόδου Κορυφής της ΕΕ.
Σε ότι αφορά τη νέα δανειακή σύμβαση για την Ελλάδα, ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο τόνισε ότι οι ηγέτες της ευρωζώνης δεσμεύτηκαν να οριστικοποιηθεί έως το τέλους του 2011.
Επίσης, αποφασίστηκε νέο δάνειο προς την Ελλάδα από την ΕΕ, την ΕΚΤ και το ΔΝΤ ύψους 100 δισ. ευρώ και επιπλέον 30 δισ. ευρώ που θα δοθούν από τις χώρες της Ευρωζώνης για το πρόγραμμα PSI.
H νέα δανειακή σύμφωνα θα είναι έτοιμη έως το τέλος του 2011, προκειμένου το νέο πρόγραμμα για τη χρηματοδότηση της Ελλάδας να τεθεί σε εφαρμογή πριν από το 2012. Το νέο πρόγραμμα χρηματοδότησης έχει ορίζοντα το 2014.
Παράλληλα, στο κείμενο συμπερασμάτων σημειώνεται ότι προβλέπεται ενίσχυση των μηχανισμών για την εποπτεία της εφαρμογής των μεταρρυθμίσεων.
Ειδικότερα, το κείμενο σημειώνει ότι «η ιδιοκτησία του προγράμματος είναι ελληνική και η εφαρμογή του είναι ευθύνη των ελληνικών αρχών».
Υπογραμμίζεται ακόμη ότι στο πλαίσιο του νέου προγράμματος, η Επιτροπή σε συνεργασία με τους υπόλοιπους εταίρους της τρόϊκα θα δημιουργήσει, για όσο διαρκέσει το πρόγραμμα, έναν επιτόπιο εποπτικό μηχανισμό, περιλαμβανομένης της εμπλοκής εθνικών εμπειρογνωμόνων, οι οποίοι θα εργαστούν σε στενή και συνεχή συνεργασία με την ελληνική κυβέρνηση και την Τρόικα για την παροχή συμβουλών και βοήθειας προκειμένου να διασφαλίσουν την έγκαιρη και πλήρη εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων.
Προβλέπεται ότι οι εμπειρογνώμονες θα συνδράμουν την Τρόικα, αξιολογώντας τη συμβατότητα των μέτρων που θα λαμβάνονται από την ελληνική κυβέρνηση στο πλαίσιο των δεσμεύσεων του προγράμματος. Αξιοσημείωτο είναι ότι ο νέος αυτός ρόλος θα περιγράφεται στο Μνημόνιο.
Στο κείμενο συμπερασμάτων επισημαίνεται ακόμη η δέσμευση της Ελλάδας να γίνει χρήση των εσόδων του προγράμματος «Ήλιος» και άλλων εσόδων από ιδιωτικοποιήσεις κατά 15 δισ. ευρώ στη μείωση του χρέους και στην αποκατάσταση της δυνατότητας δανειοδότησης του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας.
Θα παρασχεθεί τέλος πιστοληπτική ενίσχυση προκειμένου να υποστηριχθεί η ποιότητα των εγγυήσεων, ώστε να είναι δυνατή η χρήση τους για πρόσβαση των επιχειρήσεων στη ρευστότητα του Ευρωσυστήματος, μέσω των ελληνικών τραπεζών, υπογραμμίζει το κείμενο.
Ειδικότερα, στο ζήτημα της ενισχυμένης εποπτείας, υπό την έννοια ενός μόνιμου κλιμακίου στην Ελλάδα που θα ελέγχει την εφαρμογή των συμφωνηθέντων, αναφέρθηκε στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε η Γερμανίδα καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ αμέσως μετά το πέρας της Συνόδου Κορυφής της ΕΕ.
Σε ότι αφορά τη νέα δανειακή σύμβαση για την Ελλάδα, ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο τόνισε ότι οι ηγέτες της ευρωζώνης δεσμεύτηκαν να οριστικοποιηθεί έως το τέλους του 2011.
Για ρίσκο εφαρμογής κάνουν λόγο οι διεθνείς οίκοι
Συγκρατημένα υποδέχθηκαν τη συμφωνία για την Ελλάδα οι διεθνείς οίκοι, ωστόσο διατηρούν επιφυλάξεις για την τελική επίτευξή της. Τα «επενδυτικά σπίτια» του εξωτερικού χαρακτηρίζουν κρίσιμες τις λεπτομέρειες για την εφαρμογή της απόφασης της Συνόδου Κορυφής. Ως «πίστωση χρόνου» βλέπει ο πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας, Ρόμπερτ Ζέλικ, τη συμφωνία των Βρυξελλών για την αντιμετώπιση της κρίσης στην Ευρωζώνη. «Ελπίζω πως αυτό το πρώτο σημαντικό βήμα θα οδηγήσει σε μια ευρύτερη προσέγγιση για την παροχή βοήθειας προς την παγκόσμια οικονομία ώστε να ενισχύσει την ανάπτυξη. Αυτό θα μας βοηθήσει να κερδίσουμε χρόνο και θα πρέπει να το εκμεταλλευτούμε», τόνισε ο Ζέλικ. Συμπλήρωσε, ωστόσο, πως «τα προβλήματα δεν λύνονται κουνώντας ένα μαγικό ραβδί. Χρειάζεται συνέχεια».
Nomura: Σημαντικό βήμα
Ξεπέρασε τις προσδοκίες του ιαπωνικού οίκου Nomura το αποτέλεσμα της Συνόδου Κορυφής των ευρωπαίων ηγετών, ιδιαίτερα όσον αφορά την απόφαση για το "κούρεμα" του ελληνικού χρέους, την οποία χαρακτηρίζει καλύτερη της αναμενόμενης. Αναλυτικότερα, όσον αφορά τις αποφάσεις της Συνόδου για τον EFSF, οι αποφάσεις είναι πιο θετικές από ότι αναμενόταν, δεδομένων και των χαμηλών προσδοκιών όσον αφορά την ανακεφαλαίωση των τραπεζών. Όπως σημειώνουν οι αναλυτές, οι προσδοκίες τους ήταν ιδιαίτερα περιορισμένες για τις συναντήσεις των ευρωπαίων αξιωματούχων, ωστόσο η παρούσα απόφαση δείχνει καλύτερα από αυτήν της 21ης Ιουλίου, η οποία απέτυχε να ανακουφίσει την Ελλάδα από ένα μέρος του χρέους της, κι έβαλε στο μάτι του κυκλώνα την Ισπανία και την Ιταλία.
Ωστόσο υπογραμμίζει πως θα μπορούσε να έχει επιτευχθεί ένα σημαντικό βήμα για τη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους, ενώ παραμένουν κάποια σημαντικά ερωτήματα σχετικά με τις χρηματαγορές.
Τα υπέρ και κατά της συμφωνίας
Στα θετικά της συμφωνίας η Nomura ξεχωρίζει τη συμφωνία με τους τραπεζίτες για haircut 50% στο ελληνικό χρέος, η οποία δεν περίμενε ότι θα επιτευχθεί, ιδιαίτερα αυτή τη χρονική στιγμή.
Βέβαια απομένει να δούμε ποιος θα συμμετάσχει, αν θα ενεργοποιηθούν τα CDS στην περίπτωση που η συμμετοχή δεν φτάσει στα επιθυμητά επίπεδα και αν είναι ρεαλιστικός ο στόχος για μείωση του χρέους στο 120% του ΑΕΠ έως το 2020 (αν και εκ πρώτης όψεως φαίνεται ρεαλιστικός). Ωστόσο, όπως υπογραμμίζει η Nomura, πρόκειται για μια πολύ σημαντική πρόοδο.
Στα αρνητικά του πακέτου ο οίκος υπογραμμίζει την έλλειψη της ανακοίνωσης λεπτομερειών όσον αφοράτην ουσιαστική αύξηση πόρων του EFSF, λεπτομέρεια που θα παραμείνει άγνωστη έως ότου ξεκαθαρίσει ποιος θα συμμετάσχει στο όχημα ειδικού σκοπού(SPV). Επίσης δεν ξεκαθαρίζεται ο ρόλος της ΕΚΤ από εδώ και πέρα, σχετικά με την παρέμβασή της στη δευτερογενή αγορά ομολόγων. Επίσης ασάφειες υπάρχουν και γύρω από το ζήτημα της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών.
Ωστόσο υπογραμμίζει πως θα μπορούσε να έχει επιτευχθεί ένα σημαντικό βήμα για τη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους, ενώ παραμένουν κάποια σημαντικά ερωτήματα σχετικά με τις χρηματαγορές.
Τα υπέρ και κατά της συμφωνίας
Στα θετικά της συμφωνίας η Nomura ξεχωρίζει τη συμφωνία με τους τραπεζίτες για haircut 50% στο ελληνικό χρέος, η οποία δεν περίμενε ότι θα επιτευχθεί, ιδιαίτερα αυτή τη χρονική στιγμή.
Βέβαια απομένει να δούμε ποιος θα συμμετάσχει, αν θα ενεργοποιηθούν τα CDS στην περίπτωση που η συμμετοχή δεν φτάσει στα επιθυμητά επίπεδα και αν είναι ρεαλιστικός ο στόχος για μείωση του χρέους στο 120% του ΑΕΠ έως το 2020 (αν και εκ πρώτης όψεως φαίνεται ρεαλιστικός). Ωστόσο, όπως υπογραμμίζει η Nomura, πρόκειται για μια πολύ σημαντική πρόοδο.
Στα αρνητικά του πακέτου ο οίκος υπογραμμίζει την έλλειψη της ανακοίνωσης λεπτομερειών όσον αφοράτην ουσιαστική αύξηση πόρων του EFSF, λεπτομέρεια που θα παραμείνει άγνωστη έως ότου ξεκαθαρίσει ποιος θα συμμετάσχει στο όχημα ειδικού σκοπού(SPV). Επίσης δεν ξεκαθαρίζεται ο ρόλος της ΕΚΤ από εδώ και πέρα, σχετικά με την παρέμβασή της στη δευτερογενή αγορά ομολόγων. Επίσης ασάφειες υπάρχουν και γύρω από το ζήτημα της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών.
Συμπερασματικά, η Nomura τονίζει ότι η συμφωνία δεν θα λύσει από μόνη της το πρόβλημα της ευρωζώνης μια για πάντα, ωστόσο αν τα στοιχεία του νέου PSI επιβεβαιωθούν το επόμενο διάστημα, τότε θα πρόκειται για μια σημαντική στιγμή στην επίλυση της κρίσης.
Credit Suisse: Οι λεπτομέρειες
Από την πλευρά της η Credit Suisse χαρακτηρίζει τις αποφάσεις καλύτερες των εκτιμήσεων, ωστόσο σημειώνει πως πρέπει να επικεντρωθούμε στις λεπτομέρειες και στο ρίσκο της εφαρμογής. Όπως σημειώνει ο ελβετικός οίκος, οι λεπτομέρειες της συμφωνίας έχουν περισσότερο "χώρο" να απογοητεύσουν παρά να εκπλήξουν. Τα καλά νέα είναι ότι οι Ευρωπαίοι πολιτικοί έδειξαν ότι επιθυμούν να δράσουν επιθετικά και να λάβουν σκληρές αποφάσεις. Ωστόσο, όπως σημειώνουν οι αναλυτές, οι αξιωματούχοι δεν ασχολήθηκαν σε αυτή τη Σύνοδο με το μείζον ζήτημα της έλλειψης ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας στην περιφέρεια της ευρωζώνης, που παραμένει ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα.
BofA Merrill Lynch: Προσοχή στην εφαρμογή
Χρόνο αγοράζει η ευρωζώνη με την απόφαση της Συνόδου Κορυφής ναι μεν να προκαλεί ράλι στις αγορές, ωστόσο, όπως υποστηρίζει η BofA Merrill Lynch, δεν θα καταφέρει να επηρεάσει σημαντικά τις θέσεις μερίδας των επενδυτών, είτε δηλώνουν
Bullish, είτε bearish. Όπως παραδέχεται ο οίκος, οι αποφάσεις ξεπέρασαν τις προσδοκίες, ωστόσο συνιστά προσοχή όσον αφορά την εφαρμογή των αποφάσεων, ελλείψει λεπτομερειών, και για αυτό θα πρέπει να παρακολουθούνται στενά.
Χρόνο αγοράζει η ευρωζώνη με την απόφαση της Συνόδου Κορυφής ναι μεν να προκαλεί ράλι στις αγορές, ωστόσο, όπως υποστηρίζει η BofA Merrill Lynch, δεν θα καταφέρει να επηρεάσει σημαντικά τις θέσεις μερίδας των επενδυτών, είτε δηλώνουν
Bullish, είτε bearish. Όπως παραδέχεται ο οίκος, οι αποφάσεις ξεπέρασαν τις προσδοκίες, ωστόσο συνιστά προσοχή όσον αφορά την εφαρμογή των αποφάσεων, ελλείψει λεπτομερειών, και για αυτό θα πρέπει να παρακολουθούνται στενά.
Citi: Πολλά τα ανοιχτά μέτωπα
Πολλά ανοιχτά ερωτήματα αφήνει το "πακέτο" που αποφάσισαν οι ηγέτες της ευρωζώνης, υπογραμμίζει η Citi. Αν και καλύπτει πολλές πτυχές της κρίσης χρέους, πολλές λεπτομέρειες έχουν παραλειφθεί και ενδέχεται να αποτελέσουν σημαντικά εμπόδια στο μέλλον. Σε γενικές γραμμές, αναφέρει ο οίκος, το "πακέτο" είναι στη σωστή κατεύθυνση αλλά δεν αναμένεται να καθησυχάσει μόνιμα τις αγορές. Ως εκ τούτου, η Citi εκτιμά ότι η ΕΚΤ θα αναλάβει ενεργότερο ρόλο σε μεταγενέστερη φάση. Κατά τη γνώμη της Citi, τα μέτρα για την Ελλάδα δεν αναμένεται να επαναφέρουν τη χώρα σε διατηρήσιμη δημοσιονομική οδό. Ως εκ τούτου, οι πιέσεις για επιπρόσθετο "κούρεμα" θα επιμείνουν, προκαλώντας κλυδωνισμούς στις αγορές. Ειδικότερα, η Citi σημειώνει ότι το κούρεμα 50%, τα 30 δισ. ευρώ για κεφαλαιακή ενίσχυση των τραπεζών και η χρηματοδότηση με χαμηλά επιτόκια από την Ε.Ε και το ΔΝΤ δεν επαρκούν για να φέρουν το ελληνικό χρέος κάτω από το 120% του ΑΕΠ το 2020. Με δεδομένη μια παρατεταμένη ύφεση ως το 2015 και την ήπια αύξηση του ΑΕΠ από το 2015 και έπειτα και τα χαμηλά έσοδα από τις ιδιωτικοποιήσεις, το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ θα διαμορφωθεί κοντά στο 130%.
